Wpływ leków na płodność, ciążę i laktację: Modafen Grip (ibuprofen 200 mg + fenylefryna 5 mg)

Produkt leczniczy Modafen Grip zawiera dwie substancje czynne – ibuprofen (200 mg) oraz chlorowodorek fenylefryny (5 mg), które wykazują odmienny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Lekarz powinien szczegółowo przeanalizować stosunek korzyści do ryzyka przed zaleceniem tego preparatu kobietom w ciąży lub karmiącym piersią.¹

Wpływ ibuprofenu na ciążę

Ibuprofen jako inhibitor syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ na ciążę oraz rozwój zarodka i płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronienia oraz wad rozwojowych serca po zastosowaniu leków z tej grupy we wczesnym okresie ciąży. Całkowite ryzyko wystąpienia wad układu sercowo-naczyniowego wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%, przy czym ryzyko to jest proporcjonalne do dawki oraz czasu trwania terapii.²

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększenia częstości strat przedimplantacyjnych i poimplantacyjnych oraz obumarcia zarodka lub płodu. Ponadto, u zwierząt otrzymujących te leki w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość różnorodnych wad rozwojowych, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego.³

Zalecenia dotyczące stosowania ibuprofenu w ciąży

Na podstawie danych klinicznych i przedklinicznych, należy stosować następujące zasady:

• W pierwszym i drugim trymestrze ciąży ibuprofen nie powinien być stosowany, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia
• Jeśli preparat jest stosowany u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym bądź drugim trymestrze, dawka powinna być możliwie najmniejsza, a czas leczenia jak najkrótszy⁴
• W trzecim trymestrze ciąży stosowanie ibuprofenu jest bezwzględnie przeciwwskazane⁵

Ryzyko związane ze stosowaniem ibuprofenu w III trymestrze ciąży

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, mogą powodować u płodu:

• Działanie toksyczne na układ krążenia i oddechowy (z przedwczesnym zamknięciem przewodu tętniczego i nadciśnieniem płucnym)
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do niewydolności nerek z małowodziem⁶

Ponadto, u matki i noworodka pod koniec ciąży mogą wystąpić:

• Wydłużenie czasu krwawienia
• Zahamowanie skurczów macicy prowadzące do opóźnienia lub wydłużenia porodu⁷

Wpływ fenylefryny na ciążę

Fenylefryna wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u pacjentek z rzucawką w wywiadzie ze względu na jej właściwości rozszerzające naczynia krwionośne. Substancja ta może również zmniejszać przepływ krwi przez łożysko. Z tego powodu Modafen Grip należy stosować w ciąży wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają możliwe ryzyko.⁸

Stosowanie ibuprofenu podczas karmienia piersią

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią, jednak w bardzo małych ilościach. Zgodnie z dostępnymi badaniami, dzieci karmione piersią otrzymują z mlekiem matki jedynie około 0,0008% dawki dostosowanej do masy ciała matki. Ze względu na minimalną ekspozycję, krótki okres półtrwania oraz brak udokumentowanych działań niepożądanych u niemowląt, ibuprofen może być stosowany podczas karmienia piersią przez krótki czas w leczeniu bólu.⁹

Należy jednak podkreślić, że bezpieczeństwo długotrwałego stosowania ibuprofenu w okresie laktacji nie zostało określone.¹⁰

Stosowanie fenylefryny podczas karmienia piersią

Na podstawie dostępnych danych, stosowanie fenylefryny w czasie karmienia piersią nie jest przeciwwskazane. Jednak badania na modelach zwierzęcych sugerują, że fenylefryna może zmniejszać produkcję mleka. Z tego powodu nie zaleca się jej stosowania:

• Na początku laktacji
• W trakcie karmienia noworodków
• Szczególnie u matek dzieci przedwcześnie urodzonych¹¹

Wpływ na płodność

Ibuprofen: Dostępne są ograniczone dowody wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn mogą wpływać na płodność u kobiet poprzez zaburzanie owulacji. Efekt ten jest jednak przemijający i ustępuje po zakończeniu leczenia. U kobiet mających problemy z poczęciem lub diagnozowanych w kierunku niepłodności należy rozważyć odstawienie ibuprofenu.¹²

Fenylefryna: Brak jest dostępnych danych dotyczących wpływu fenylefryny na płodność u ludzi.¹³

Zalecenia dla lekarzy odnośnie stosowania Modafen Grip u kobiet w ciąży i karmiących piersią

Przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu produktu Modafen Grip u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią, lekarz powinien:

1. Rozważyć całkowite unikanie podawania Modafen Grip w trzecim trymestrze ciąży – jest to bezwzględnie przeciwwskazane
2. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży stosować tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności, w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas
3. U kobiet karmiących piersią rozważyć krótkotrwałe stosowanie ibuprofenu, natomiast unikać fenylefryny szczególnie w początkowym okresie laktacji oraz u matek wcześniaków
4. Poinformować pacjentki planujące ciążę o potencjalnym wpływie ibuprofenu na płodność i rozważyć jego odstawienie w przypadku problemów z poczęciem
5. Monitorować pacjentki z rzucawką w wywiadzie szczególnie starannie ze względu na działanie fenylefryny na naczynia krwionośne