Właściwości farmakodynamiczne
Mitomycin Accord 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne mitomycyny

Mitomycyna to substancja czynna należąca do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwnowotworowe, inne antybiotyki cytostatyczne (kod ATC: L01D C03). Jest to antybiotyk o działaniu cytostatycznym, zaliczany do grupy związków alkilujących, stosowany w terapii przeciwnowotworowej¹.

Pochodzenie i aktywacja mitomycyny

Mitomycyna jest związkiem izolowanym z bakterii Streptomyces caespitosus. W formie wyjściowej lek występuje jako farmakologicznie nieaktywna substancja, która wymaga aktywacji metabolicznej w organizmie. Aktywacja ta zachodzi szybko na dwa sposoby: przy fizjologicznym pH w obecności NADPH w surowicy krwi lub wewnątrzkomórkowo. Proces ten zachodzi w niemal wszystkich komórkach organizmu z wyjątkiem tkanki mózgowej, gdyż mitomycyna nie przenika przez barierę krew-mózg².

Struktura chemiczna i mechanizm działania

Po aktywacji metabolicznej mitomycyna przekształca się w trójfunkcyjny związek alkilujący. Aktywna postać leku zawiera trzy charakterystyczne grupy funkcyjne, które stanowią podstawę jej działania przeciwnowotworowego:

• Grupa chinonowa
• Grupa azyrydynowa
• Grupa uretanowa

Wymienione grupy funkcyjne są źródłem trzech alkilujących rodników, które odpowiadają za cytotoksyczne działanie leku³.

Interakcja z materiałem genetycznym

Główny mechanizm działania mitomycyny opiera się na alkilowaniu DNA, a w mniejszym stopniu również RNA. Proces ten prowadzi do zahamowania syntezy DNA w komórkach nowotworowych, co uniemożliwia ich prawidłowy podział i wzrost. Istnieje bezpośrednia korelacja między stopniem uszkodzenia DNA a efektem klinicznym terapii. W komórkach opornych na mitomycynę obserwuje się mniejszy stopień uszkodzenia DNA niż w komórkach wrażliwych⁴.

Selektywność działania wobec komórek proliferujących

Mitomycyna, podobnie jak inne leki alkilujące, wykazuje zróżnicowane działanie w zależności od fazy cyklu komórkowego. Komórki dzielące się (znajdujące się w aktywnych fazach cyklu komórkowego) ulegają uszkodzeniu w znacznie większym stopniu niż komórki pozostające w fazie spoczynkowej (G0). Ta właściwość jest podstawą selektywności działania mitomycyny wobec szybko proliferujących komórek nowotworowych⁵.

Dodatkowe mechanizmy cytotoksyczne

Oprócz bezpośredniego działania alkilującego, mitomycyna powoduje również powstawanie wolnych rodników nadtlenkowych, szczególnie przy stosowaniu wyższych dawek leku. Te reaktywne formy tlenu prowadzą do dodatkowych uszkodzeń DNA w postaci pęknięć nici kwasu deoksyrybonukleinowego. Mechanizm uwalniania wolnych rodników jest powiązany z charakterystycznym dla mitomycyny profilem działań niepożądanych, które wykazują swoistość narządową⁶.