Przedawkowanie lewobupiwakainy

Przedawkowanie lewobupiwakainy, niezależnie od jej postaci (2,5 mg/ml lub 5 mg/ml), może prowadzić do szeregu poważnych powikłań klinicznych, które wymagają natychmiastowego rozpoznania i wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Przypadkowe wstrzyknięcie donaczyniowe lewobupiwakainy stanowi szczególnie niebezpieczną sytuację, która może skutkować natychmiastowym wystąpieniem objawów toksyczności ogólnoustrojowej.¹

Należy zwrócić uwagę, że w przypadku przedawkowania maksymalne stężenie lewobupiwakainy w osoczu może pojawić się z opóźnieniem – nawet do 2 godzin od podania, w zależności od miejsca wstrzyknięcia. W konsekwencji objawy toksyczności mogą wystąpić ze znacznym opóźnieniem w stosunku do momentu podania leku. Dodatkowo, działanie lewobupiwakainy może utrzymywać się przez dłuższy czas, co należy uwzględnić w monitorowaniu pacjenta.²

Mechanizm toksyczności

Ogólnoustrojowe działania niepożądane po przedawkowaniu lewobupiwakainy lub jej przypadkowym wstrzyknięciu donaczyniowym dotyczą przede wszystkim dwóch głównych układów: ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz układu sercowo-naczyniowego. Te działania są charakterystyczne dla wszystkich długodziałających leków miejscowo znieczulających, do których należy lewobupiwakaina.³

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania lewobupiwakainy manifestują się na dwóch głównych poziomach: ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. W pierwszej kolejności pojawiają się zazwyczaj objawy ze strony OUN, następnie dołączają się objawy sercowo-naczyniowe, szczególnie przy wyższych stężeniach leku w surowicy.⁴

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie objawów ze strony OUN

W przypadku wystąpienia napadów drgawkowych jako objawu przedawkowania lewobupiwakainy, kluczowe jest natychmiastowe wdrożenie leczenia przeciwdrgawkowego. Zaleca się podanie dożylne tiopentonu lub diazepamu w stopniowo zwiększanych dawkach, dostosowywanych do odpowiedzi klinicznej pacjenta.⁵

Należy pamiętać, że zarówno tiopenton, jak i diazepam, poza działaniem przeciwdrgawkowym, mogą hamować czynność ośrodkowego układu nerwowego, układu oddechowego i serca. W związku z tym ich stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia bezdechu. Z tego powodu podawanie tych leków wymaga ścisłego monitorowania funkcji życiowych pacjenta.⁶

Stosowanie leków zwiotczających w terapii drgawek wywołanych przedawkowaniem lewobupiwakainy powinno być ograniczone do sytuacji, gdy lekarz ma absolutną pewność co do możliwości utrzymania drożności dróg oddechowych oraz posiada odpowiednie umiejętności w postępowaniu z pacjentem całkowicie zwiotczonym.⁷

Brak natychmiastowej interwencji w przypadku drgawek wywołanych przedawkowaniem lewobupiwakainy może prowadzić do wystąpienia poważnych powikłań. Drgawki prowadzą do hipoksji i hiperkarbii, które w połączeniu z bezpośrednim toksycznym działaniem leku miejscowo znieczulającego na mięsień sercowy, mogą powodować zaburzenia rytmu serca, migotanie komór lub zatrzymanie akcji serca.⁸

Leczenie objawów ze strony układu krążenia

W przypadku przedawkowania lewobupiwakainy prowadzącego do objawów ze strony układu krążenia, postępowanie terapeutyczne zależy od rodzaju objawów:

• Niedociśnienie – można mu zapobiegać poprzez odpowiednie nawodnienie pacjenta przed podaniem lewobupiwakainy oraz ewentualne profilaktyczne zastosowanie leków wazopresyjnych. W przypadku wystąpienia niedociśnienia należy zastosować dożylną infuzję krystaloidów lub koloidów oraz/lub stopniowo zwiększane dawki leku wazopresyjnego, np. efedryny w dawce 5–10 mg. Konieczne jest także leczenie wszelkich współwystępujących przyczyn niedociśnienia.⁹
• Ciężka bradykardia – leczenie polega na dożylnym podaniu atropiny w dawce 0,3–1,0 mg, co zazwyczaj przywraca częstość rytmu serca do wartości akceptowalnych hemodynamicznie.¹⁰
• Zaburzenia rytmu serca – wymagają leczenia zgodnie z aktualnie obowiązującymi wytycznymi postępowania w arytmiach. W przypadku wystąpienia migotania komór konieczne jest natychmiastowe przeprowadzenie kardiowersji elektrycznej.¹¹

Szczególne uwagi dotyczące przedawkowania

Monitorowanie pacjenta z podejrzeniem przedawkowania lewobupiwakainy powinno być prowadzone przez co najmniej 2 godziny od podania leku, nawet jeśli nie występują objawy toksyczności, ze względu na możliwość opóźnionego osiągnięcia maksymalnego stężenia leku w osoczu.¹²

Przypadkowe wstrzyknięcie donaczyniowe lewobupiwakainy stanowi stan nagły wymagający natychmiastowej interwencji, ponieważ powoduje gwałtowny wzrost stężenia leku w osoczu i natychmiastowe wystąpienie objawów toksyczności.¹³

W przypadku pacjentów z przedawkowaniem lewobupiwakainy należy zapewnić dostępność sprzętu do resuscytacji krążeniowo-oddechowej, leków przeciwdrgawkowych, środków wazopresyjnych, atropiny oraz defibrylatora, ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia zagrażających życiu powikłań, takich jak zatrzymanie akcji serca.¹⁴