Działania niepożądane
Lenalidomide Fresenius Kabi 10 mg

Działania niepożądane leku Lenalidomide Fresenius Kabi

Lenalidomid jest lekiem stosowanym w leczeniu różnych nowotworów układu krwiotwórczego, w tym szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych i chłoniaków. Podobnie jak każdy lek, lenalidomid może powodować działania niepożądane, które mogą wystąpić z różną częstością i nasileniem. Dokładna znajomość profilu bezpieczeństwa leku jest niezbędna dla prawidłowego prowadzenia terapii i minimalizacji ryzyka powikłań.¹

Profil bezpieczeństwa w różnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania i schematu leczenia, w którym lek jest stosowany. Szczególną uwagę należy zwrócić na częste działania niepożądane występujące w poszczególnych grupach pacjentów.²

Działania niepożądane u pacjentów z nowo zdiagnozowanym szpiczakiem mnogim

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym, profil bezpieczeństwa został dokładnie zbadany w ramach badań klinicznych CALGB 100104 i IFM 2005-02.³

Ciężkie działania niepożądane obserwowano częściej (≥5%) podczas stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym niż przy stosowaniu placebo. W badaniu IFM 2005-02 najczęstszym ciężkim działaniem niepożądanym było zapalenie płuc (10,6%), natomiast w badaniu CALGB 100104 – zakażenie płuc (9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego).⁴

Do najczęstszych działań niepożądanych w badaniu IFM 2005-02 należały: neutropenia (60,8%), zapalenie oskrzeli (47,4%), biegunka (38,9%), zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%), skurcze mięśni (33,4%), leukopenia (31,7%), astenia (29,7%), kaszel (27,3%), trombocytopenia (23,5%), zapalenie żołądka i jelit (22,5%) i gorączka (20,5%).⁵

W badaniu CALGB 100104 najczęściej raportowane działania niepożądane to: neutropenia (79,0%), trombocytopenia (72,3%), biegunka (54,5%), wysypka (31,7%), zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%), zmęczenie (22,8%), leukopenia (22,8%) i niedokrwistość (21,0%).⁶

Lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem (schemat RVd), w badaniu SWOG S0777 obserwowano częściej występowanie ciężkich działań niepożądanych takich jak: niedociśnienie tętnicze (6,5%), zakażenie płuc (5,7%) oraz odwodnienie (5,0%).⁷

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi w schemacie RVd były: zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), trombocytopenia (57,6%), zaparcie (56,1%) i hipokalcemia (50,0%).⁸

Lenalidomid z niską dawką deksametazonu

W przypadku pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z niskimi dawkami deksametazonu (Rd oraz Rd18), ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej (≥5%) niż w grupie porównawczej (MPT) były: zapalenie płuc (9,8%) oraz niewydolność nerek (6,3%).⁹

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi w grupach Rd/Rd18 były: biegunka (45,5%), zmęczenie (32,8%), ból pleców (32,0%), astenia (28,2%), zaburzenia snu (27,6%), wysypka (24,3%), osłabione łaknienie (23,1%), kaszel (22,7%), gorączka (21,4%) oraz skurcze mięśni (20,5%).¹⁰

Lenalidomid w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, leczonych schematem MPR (melfalan, prednizon, lenalidomid) z następczym podtrzymywaniem lenalidomidem (MPR+R) lub placebo (MPR+p), ciężkimi działaniami niepożądanymi były: gorączka neutropeniczna (6,0%) i niedokrwistość (5,3%).¹¹

Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi w grupach MPR+R lub MPR+p były: neutropenia (83,3%), niedokrwistość (70,7%), trombocytopenia (70,0%), leukopenia (38,8%), zaparcia (34,0%), biegunka (33,3%), wysypka (28,9%), gorączka (27,0%), obrzęk obwodowy (25,0%), kaszel (24,0%), zmniejszone łaknienie (23,7%) oraz astenia (22,0%).¹²

Lenalidomid u pacjentów wcześniej leczonych na szpiczaka mnogiego

W badaniach klinicznych fazy III z grupą kontrolną, 353 pacjentów ze szpiczakiem mnogim otrzymywało schemat lenalidomid/deksametazon, a 351 pacjentów otrzymywało placebo/deksametazon.¹³

Najcięższymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej w grupie lenalidomid/deksametazon były: żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) oraz neutropenia 4. stopnia.¹⁴

Do najczęstszych działań niepożądanych w grupie lenalidomid/deksametazon należały: zmęczenie (43,9%), neutropenia (42,2%), zaparcie (40,5%), biegunka (38,5%), kurcze mięśni (33,4%), niedokrwistość (31,4%), trombocytopenia (21,5%) i wysypka (21,2%).¹⁵

Lenalidomid w zespołach mielodysplastycznych

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi opiera się na danych od 286 pacjentów uczestniczących w badaniach fazy II i III. W badaniu fazy III 69 pacjentów przyjmowało lenalidomid w dawce 5 mg, 69 pacjentów – lenalidomid w dawce 10 mg, a 67 pacjentów – placebo.¹⁶

Ciężkie działania niepożądane w tej grupie pacjentów obejmowały: żylną chorobę zakrzepowo-zatorową (zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną), neutropenię 3. lub 4. stopnia, gorączkę neutropeniczną oraz trombocytopenię 3. lub 4. stopnia.¹⁷

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były: neutropenia (76,8%), trombocytopenia (46,4%), biegunka (34,8%), zaparcia (19,6%), nudności (19,6%), świąd (25,4%), wysypka (18,1%), zmęczenie (18,1%) oraz skurcze mięśni (16,7%).¹⁸

Lenalidomid w chłoniaku z komórek płaszcza

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza opiera się na danych od 254 pacjentów z randomizowanego badania fazy II (MCL-002).¹⁹

Ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej w grupie otrzymującej lenalidomid w porównaniu z grupą kontrolną były: neutropenia (3,6%), zatorowość płucna (3,6%) i biegunka (3,6%).²⁰

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były: neutropenia (50,9%), niedokrwistość (28,7%), biegunka (22,8%), zmęczenie (21,0%), zaparcie (17,4%), gorączka (16,8%) oraz wysypka (16,2%).²¹

Należy zwrócić uwagę, że w badaniu MCL-002 wystąpił znaczący wzrost liczby wczesnych zgonów (w ciągu 20 tygodni), szczególnie u pacjentów z dużym rozmiarem guza w chwili rozpoczęcia leczenia. Odnotowano 16/81 (20%) wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid i 2/28 (7%) w grupie kontrolnej.²²

Lenalidomid w chłoniaku grudkowym

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu w skojarzeniu z rytuksymabem u pacjentów z uprzednio leczonym chłoniakiem grudkowym opiera się na danych od 294 pacjentów z badania fazy III (NHL-007).²³

Ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi najczęściej w grupie leczonej skojarzeniem lenalidomid/rytuksymab w porównaniu do schematu placebo/rytuksymab były: gorączka neutropeniczna (2,7%), zatorowość płucna (2,7%) i zapalenie płuc (2,7%).²⁴

Do działań niepożądanych obserwowanych częściej w grupie lenalidomid/rytuksymab niż w grupie placebo/rytuksymab należały: neutropenia (58,2%), biegunka (30,8%), leukopenia (28,8%), zaparcie (21,9%), kaszel (21,9%) i zmęczenie (21,9%).²⁵

Zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych lenalidomidu, wraz z ich częstością występowania i stopniem nasilenia, na podstawie danych z badań klinicznych.

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości

Zgodnie z klasyfikacją działań niepożądanych częstość występowania jest definiowana następująco:<sup data-drug="Lenalidomide Fresenius Kabi" data-section="Działania niepożądane" title="Częstości zdefiniowano następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (26

• Bardzo często: ≥1/10 pacjentów (≥10%)
• Często: ≥1/100 do <1/10 pacjentów (≥1% do <10%)
• Niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100 pacjentów (≥0,1% do <1%)
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000 pacjentów (≥0,01% do <0,1%)
• Bardzo rzadko: <1/10 000 pacjentów (<0,01%)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Uwagi szczególne dotyczące bezpieczeństwa

Szczególnej uwagi wymagają następujące działania niepożądane lenalidomidu:

Cytopenie

Najczęstszymi hematologicznymi działaniami niepożądanymi są neutropenia, trombocytopenia i niedokrwistość. Wymagają one regularnego monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza w pierwszych cyklach leczenia. Częstość występowania neutropenii sięga nawet 83,3% w niektórych schematach leczenia, dlatego konieczne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących kontroli parametrów hematologicznych.²⁷

Działania niepożądane żołądkowo-jelitowe

Biegunka i zaparcia są częstymi działaniami niepożądanymi lenalidomidu. Biegunka występuje u 22,8-54,5% pacjentów, natomiast zaparcia u 17,4-56,1%. Mogą one prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych lub pogorszenia ogólnego stanu pacjenta. Wymagają odpowiedniego leczenia objawowego.²⁸

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) jest poważnym działaniem niepożądanym lenalidomidu. Powikłania te występują częściej u pacjentów leczonych lenalidomidem, szczególnie w skojarzeniu z deksametazonem. Konieczne jest stosowanie odpowiedniej profilaktyki przeciwzakrzepowej zgodnie z obowiązującymi wytycznymi.²⁹

Infekcje

Pacjenci leczeni lenalidomidem są bardziej narażeni na różnego rodzaju infekcje, w tym zapalenie płuc, zakażenia górnych dróg oddechowych i zapalenie oskrzeli. Szczególnie niebezpieczne mogą być infekcje u pacjentów z neutropenią, prowadzące do gorączki neutropenicznej, która wymaga pilnej interwencji medycznej.³⁰

Wczesne zgony u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza

Należy zwrócić szczególną uwagę na zwiększone ryzyko wczesnych zgonów u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza leczonych lenalidomidem, zwłaszcza u osób z dużym rozmiarem guza w chwili rozpoczęcia terapii. W badaniu MCL-002 odnotowano 20% wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid w porównaniu do 7% w grupie kontrolnej.³¹