Działania niepożądane
Leflunomide Sandoz 20 mg

Działania niepożądane leku Leflunomide Sandoz

Lek Leflunomide Sandoz (leflunomid) 20 mg, tabletki powlekane, wykazuje szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Złożony profil bezpieczeństwa leflunomidu wymaga szczególnej uwagi personelu medycznego przepisującego ten lek pacjentom z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowe informacje na temat działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku Leflunomide Sandoz.¹

Profil bezpieczeństwa leku

Leflunomid, substancja czynna leku Leflunomide Sandoz, charakteryzuje się złożonym profilem działań niepożądanych, które mogą dotyczyć wielu układów organizmu. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmują: niewielkie zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi, leukopenię, parestezje, ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, owrzodzenia jamy ustnej), reakcje skórne (nadmierne wypadanie włosów, wyprysk, wysypka), zaburzenia parametrów laboratoryjnych (zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i kinazy kreatynowej) oraz ogólne dolegliwości (osłabienie, utrata masy ciała).²

Warto zwrócić uwagę, że niektóre działania niepożądane mogą być poważne i zagrażające życiu, jak na przykład ciężkie zakażenia, śródmiąższowa choroba płuc czy ciężkie uszkodzenie wątroby. W takich przypadkach konieczne może być natychmiastowe odstawienie leku i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.³

Klasyfikacja częstości działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się według następujących kategorii:⁴

• Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowe działania niepożądane wg układów i narządów

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Leflunomid, podobnie jak inne leki immunosupresyjne, może zwiększać podatność pacjentów na zakażenia, w tym zakażenia oportunistyczne. Najczęściej obserwuje się zwiększoną częstość zakażeń górnych dróg oddechowych (zapalenie błony śluzowej nosa), zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc.⁵

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie zakażenia, w tym posocznica, które mogą prowadzić do zgonu. Takie przypadki występują rzadko, ale wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.⁶

Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone

Stosowanie leków immunosupresyjnych, w tym leflunomidu, może zwiększać ryzyko wystąpienia nowotworów złośliwych, zwłaszcza zaburzeń limfoproliferacyjnych. Ta zależność jest charakterystyczna dla całej grupy leków o działaniu immunosupresyjnym.⁷

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Leflunomid może wywoływać różne zaburzenia hematologiczne o różnym stopniu nasilenia i częstości występowania:⁸

• Leukopenia (zmniejszona liczba białych krwinek) – występuje często, przy czym ciężka leukopenia (liczba leukocytów <2 G/l) jest rzadkim powikłaniem
• Niedokrwistość i małopłytkowość (liczba płytek <100 G/l) – występują niezbyt często
• Pancytopenia (jednoczesne zmniejszenie liczby wszystkich elementów morfotycznych krwi) i eozynofilia – występują rzadko
• Agranulocytoza (brak granulocytów) – występuje bardzo rzadko, ale stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie

Ryzyko wystąpienia powikłań hematologicznych wzrasta przy jednoczesnym lub sekwencyjnym stosowaniu innych leków mielotoksycznych.⁹

Zaburzenia układu immunologicznego

Leflunomid może powodować reakcje alergiczne o różnym nasileniu:¹⁰

• Lekkie reakcje alergiczne – występują często
• Ciężkie reakcje anafilaktyczne/rzekomoanafilaktyczne oraz zapalenie naczyń, w tym zapalenie naczyń z martwicą skóry – występują bardzo rzadko, ale stanowią poważne zagrożenie dla życia pacjenta

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W trakcie terapii leflunomidem mogą wystąpić:¹¹

• Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) – często
• Hipokaliemia (obniżone stężenie potasu we krwi), hiperlipidemia (podwyższone stężenie lipidów we krwi) i hipofosfatemia (obniżone stężenie fosforanów we krwi) – niezbyt często
• Zwiększenie aktywności dehydrogenazy mleczanowej (LDH) – rzadko
• Hipourykemia (obniżone stężenie kwasu moczowego we krwi) – częstość nieznana

Zaburzenia psychiczne

Niepokój może wystąpić niezbyt często u pacjentów przyjmujących leflunomid.¹²

Zaburzenia układu nerwowego

Leflunomid często wywołuje zaburzenia neurologiczne, takie jak:¹³

• Parestezje (zaburzenia czucia objawiające się drętwieniem, mrowieniem)
• Ból głowy
• Zawroty głowy
• Neuropatia obwodowa (uszkodzenie nerwów obwodowych)

Zaburzenia serca i układu krążenia

W trakcie leczenia leflunomidem może dojść do podwyższenia ciśnienia tętniczego krwi:¹⁴

• Łagodne zwiększenie ciśnienia tętniczego – często
• Poważne zwiększenie ciśnienia tętniczego – rzadko

Zaburzenia układu oddechowego

Leflunomid może powodować poważne powikłania płucne:¹⁵

• Śródmiąższowa choroba płuc (w tym śródmiąższowe zapalenie płuc) – rzadko, ale może zakończyć się zgonem
• Nadciśnienie płucne – częstość nieznana

Zaburzenia żołądka i jelit

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe należą do najczęstszych działań niepożądanych leflunomidu:¹⁶

• Zapalenie okrężnicy, w tym mikroskopowe zapalenie okrężnicy (limfocytowe i kolagenowe) – często
• Biegunka, nudności, wymioty – często
• Zaburzenia dotyczące błony śluzowej jamy ustnej (np. aftowe zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej) – często
• Bóle brzucha – często
• Zaburzenia smaku – niezbyt często
• Zapalenie trzustki – bardzo rzadko

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Hepatotoksyczność jest istotnym działaniem niepożądanym leflunomidu:¹⁷

• Zwiększenie wartości parametrów czynności wątroby (aktywności aminotransferaz, zwłaszcza AlAT, rzadziej gamma-GT, fosfatazy zasadowej i stężenia bilirubiny) – często
• Zapalenie wątroby, żółtaczka/cholestaza – rzadko
• Ciężkie uszkodzenie wątroby, takie jak niewydolność wątroby i ostra martwica wątroby – bardzo rzadko, ale mogą prowadzić do zgonu

Zaburzenia skóry i tkanki łącznej

Skórne działania niepożądane są często obserwowane podczas terapii leflunomidem:¹⁸

• Nasilone wypadanie włosów – często
• Wyprysk, wysypka (w tym wysypka grudkowo-plamkowa) – często
• Świąd, suchość skóry – często
• Pokrzywka – niezbyt często
• Ciężkie reakcje skórne: toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy – bardzo rzadko
• Skórny toczeń rumieniowaty, łuszczyca krostkowa lub nasilenie łuszczycy, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS), owrzodzenie skóry – częstość nieznana

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Leflunomid może powodować:¹⁹

• Zapalenie pochewek ścięgien – często
• Zerwanie ścięgna – niezbyt często

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Niewydolność nerek może wystąpić z częstością nieznaną.²⁰

Zaburzenia układu rozrodczego

Leflunomid może wpływać na płodność męską, powodując:²¹

• Minimalne (odwracalne) zmniejszenie stężenia plemników
• Zmniejszenie całkowitej ilości plemników
• Zmniejszenie ruchliwości plemników

Częstość występowania tych zaburzeń nie jest znana.

Zaburzenia ogólne

Często występują następujące zaburzenia ogólne:²²

• Jadłowstręt (utrata apetytu)
• Zmniejszenie masy ciała (zazwyczaj nieznaczne)
• Osłabienie

Tabela działań niepożądanych

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania leflunomidu mogą wystąpić określone działania niepożądane, zgodne z profilem bezpieczeństwa leku, takie jak: bóle brzucha, nudności, biegunka, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, niedokrwistość, leukopenia, świąd i wysypka.²³

W przypadku przedawkowania lub zatrucia rekomenduje się zastosowanie procedury wypłukiwania leku z organizmu poprzez podanie kolestyraminy lub węgla aktywowanego:²⁴

• Kolestyramina podawana doustnie przez 24 godziny w dawce 8 g trzy razy na dobę zmniejsza stężenie aktywnego metabolitu A771726 w osoczu o 40% po 24 godzinach i od 49 do 65% po 48 godzinach.
• Węgiel aktywowany podawany doustnie lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy w dawce 50 g co 6 godzin przez 24 godziny zmniejsza stężenie A771726 o 37% w ciągu 24 godzin i o 48% w ciągu 48 godzin.

W razie potrzeby proces wymywania można powtórzyć. Należy pamiętać, że ani hemodializa, ani ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa (CAPD) nie są skuteczne w usuwaniu A771726, głównego metabolitu leflunomidu.²⁵

Znaczenie monitorowania pacjentów

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych podczas stosowania leku Leflunomide Sandoz, konieczne jest regularne monitorowanie pacjentów, szczególnie w zakresie parametrów hematologicznych oraz czynności wątroby. Istotne jest również zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka.²⁶