Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Leflunomide Sandoz 20 mg

Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację – istotne informacje dla lekarzy

Leflunomid jest lekiem stosowanym w terapii chorób reumatycznych, którego metabolit A771726 pozostaje w organizmie przez długi czas i może wywierać istotne działania na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Jako lekarz przepisujący Leflunomide Sandoz masz obowiązek przekazać pacjentce szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń i koniecznych środków ostrożności.¹

Przeciwwskazania w ciąży

Leflunomide Sandoz jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w okresie ciąży. Istnieje uzasadnione podejrzenie, że aktywny metabolit leku (A771726) może powodować ciężkie wady wrodzone u płodu.²

Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji

Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące leflunomid muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas całego okresu leczenia. Co szczególnie istotne, antykoncepcję należy kontynuować również po zakończeniu terapii – przez 2 lata lub do czasu przeprowadzenia skutecznej procedury wymywania leku z organizmu (minimum 11 dni).³

Postępowanie w przypadku podejrzenia ciąży

Należy bezwzględnie poinformować pacjentkę, aby w przypadku opóźnienia miesiączki lub jakichkolwiek innych objawów sugerujących ciążę natychmiast zgłosiła się do lekarza i wykonała test ciążowy. W przypadku potwierdzenia ciąży konieczne jest przeprowadzenie z pacjentką szczegółowej rozmowy dotyczącej potencjalnego ryzyka dla rozwijającego się płodu.⁴

Dane z prospektywnego badania u kobiet (n=64), które nieplanowanie zaszły w ciążę podczas stosowania leflunomidu przez okres nie dłuższy niż 3 tygodnie po zapłodnieniu i zostały poddane procedurze wymywania leku, wykazały brak istotnych statystycznie różnic (p=0,13) w częstości występowania poważnych zaburzeń strukturalnych płodu (5,4%) w porównaniu do grup kontrolnych (4,2% zarówno w grupie 108 chorych kobiet w ciąży, jak i w grupie 78 zdrowych kobiet w ciąży).⁵

Planowanie ciąży u pacjentek leczonych leflunomidem

Kobietom, które są leczone leflunomidem i planują ciążę, należy przedstawić dwie możliwe strategie postępowania, mające na celu zapewnienie, że płód nie będzie narażony na toksyczne stężenia metabolitu A771726 (docelowe stężenie poniżej 0,02 mg/l).⁶

Okres oczekiwania

Pierwszą metodą jest zastosowanie okresu oczekiwania. Ze względu na farmakokinetykę leflunomidu, jego aktywny metabolit A771726 może utrzymywać się w osoczu w stężeniu wyższym niż 0,02 mg/l przez długi czas. Osiągnięcie stężenia poniżej wartości granicznej 0,02 mg/l następuje zwykle po około 2 latach od zakończenia leczenia.⁷

Procedura oceny stężenia metabolitu w osoczu po okresie oczekiwania obejmuje:

• Pierwsze oznaczenie stężenia A771726 po dwuletnim okresie oczekiwania⁸
• Drugie oznaczenie przeprowadzone po co najmniej 14 dniach od pierwszego pomiaru⁹
• Jeśli w obu pomiarach stężenie A771726 jest poniżej 0,02 mg/l, ryzyko działania teratogennego jest minimalne¹⁰

Procedura wymywania (przyspieszana eliminacja leku)

Alternatywną metodą dla pacjentek, które nie mogą lub nie chcą czekać 2 lat, jest zastosowanie procedury wymywania metabolitu. Po zaprzestaniu leczenia leflunomidem można zastosować jedną z poniższych metod:¹¹

• Kolestyramina w dawce 8 g podawana 3 razy na dobę przez 11 dni¹²
• lub węgiel aktywny w proszku w dawce 50 g podawany 4 razy na dobę przez 11 dni¹³

Po przeprowadzeniu procedury wymywania konieczne jest:

1. Wykonanie dwóch odrębnych pomiarów stężenia metabolitu w odstępie 14 dni¹⁴
2. Zastosowanie 1,5-miesięcznego (półtoramiesięcznego) okresu oczekiwania od pierwszego pomiaru ze stężeniem poniżej 0,02 mg/l do planowanego zapłodnienia¹⁵

Antykoncepcja podczas procedury wymywania

Należy pouczyć pacjentkę, że zarówno kolestyramina, jak i węgiel aktywny mogą znacząco wpływać na wchłanianie estrogenów i progestagenów, co prowadzi do zmniejszenia skuteczności doustnej antykoncepcji hormonalnej podczas procedury wymywania. Z tego powodu zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji w tym okresie.¹⁶

Karmienie piersią

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych dowodzą, że leflunomid i jego metabolity przenikają do mleka matki. W związku z tym kobiety karmiące piersią nie powinny przyjmować leflunomidu ze względu na ryzyko ekspozycji dziecka na potencjalnie toksyczny metabolit A771726.¹⁷

Wpływ na płodność

Dotychczasowe badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego wpływu leflunomidu na płodność u samców i samic. Jednakże w badaniach toksyczności po wielokrotnym podawaniu leku obserwowano niekorzystny wpływ na męskie narządy rozrodcze.¹⁸

Instrukcja dla lekarza dotycząca komunikacji z pacjentką

Jako lekarz przepisujący Leflunomide Sandoz kobiecie w wieku rozrodczym, masz obowiązek przekazać jej następujące informacje:

• Lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży ze względu na ryzyko ciężkich wad wrodzonych u płodu
• Konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia i przez 2 lata po jego zakończeniu
• Możliwość skrócenia okresu oczekiwania przez zastosowanie procedury wymywania
• Konieczność natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku opóźnienia miesiączki lub innych objawów sugerujących ciążę
• Przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas leczenia leflunomidem
• Informację o możliwych metodach sprawdzenia stężenia metabolitu przed planowaną ciążą

Zaleca się również udokumentowanie przekazania tych informacji w dokumentacji medycznej pacjentki, ze szczególnym uwzględnieniem instrukcji dotyczących antykoncepcji i postępowania w przypadku planowania ciąży.