Wpływ leku Lamitrin na płodność, ciążę i laktację

Lamotrigina, substancja czynna leku Lamitrin (tabletki 25 mg, 50 mg, 100 mg), wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, w okresie ciąży oraz podczas karmienia piersią. Poniżej przedstawiono kompleksowe informacje, które powinny być przekazane pacjentkom przez lekarza kwalifikującego do leczenia tym preparatem.¹

Zagrożenia ogólne związane ze stosowaniem leków przeciwpadaczkowych

Kobiety w wieku rozrodczym powinny zostać poinformowane o konieczności konsultacji ze specjalistą przed planowanym zajściem w ciążę. Lekarz powinien przeanalizować aktualny schemat leczenia przeciwpadaczkowego i rozważyć ewentualne modyfikacje terapii. Szczególnie istotne jest podkreślenie, że nagłe odstawienie leków przeciwpadaczkowych u kobiet leczonych z powodu padaczki jest niewskazane, gdyż może prowadzić do napadów padaczkowych, które stanowią poważne zagrożenie zarówno dla matki, jak i dla rozwijającego się płodu.²

Jeżeli jest to tylko możliwe, należy preferować monoterapię, ponieważ w porównaniu z nią skojarzona terapia przeciwpadaczkowa, w zależności od kombinacji stosowanych leków, może zwiększać ryzyko rozwoju wad wrodzonych u płodu.³

Lamotrigina a ciąża

Dane epidemiologiczne obejmujące ponad 8700 przypadków kobiet, które stosowały lamotryginę w monoterapii w pierwszym trymestrze ciąży, nie wykazują znaczącego zwiększenia ryzyka wystąpienia poważnych wad rozwojowych, w tym rozszczepu warg lub podniebienia. Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentce rozważającej kontynuację leczenia Lamitrinem w okresie ciąży.⁴

Należy jednak pamiętać, że badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ lamotryginy na rozwój, co powinno być wzięte pod uwagę podczas kwalifikacji pacjentki do leczenia.⁵

Lamotrigina jest słabym inhibitorem reduktazy kwasu dihydrofoliowego, co teoretycznie może zwiększać ryzyko uszkodzenia zarodka lub płodu poprzez zmniejszenie stężenia kwasu foliowego. W związku z tym można rozważyć suplementację kwasem foliowym w przypadku planowania ciąży oraz we wczesnym okresie ciąży.⁶

Zmiany farmakokinetyki lamotryginy w okresie ciąży

Zmiany fizjologiczne zachodzące w organizmie kobiety podczas ciąży mogą istotnie wpływać na stężenie i/lub skuteczność terapeutyczną lamotryginy. Istnieją doniesienia wskazujące na zmniejszenie stężenia lamotryginy w osoczu w trakcie ciąży, co wiąże się z potencjalnym ryzykiem utraty kontroli nad napadami padaczkowymi.⁷

Po porodzie może dojść do gwałtownego wzrostu stężenia lamotryginy we krwi, co niesie ze sobą ryzyko wystąpienia działań niepożądanych zależnych od dawki. Z tego względu lekarz powinien zalecić monitorowanie stężenia lamotryginy w surowicy:⁸

• przed ciążą
• w trakcie ciąży
• po porodzie
• bezpośrednio po urodzeniu dziecka

W razie potrzeby dawka powinna być odpowiednio dostosowana w celu utrzymania stężenia lamotryginy w surowicy na poziomie zbliżonym do wartości sprzed ciąży lub dostosowana zgodnie z odpowiedzią kliniczną pacjentki. Po porodzie należy również monitorować występowanie ewentualnych działań niepożądanych zależnych od dawki.⁹

Lamotrigina a karmienie piersią

Zaobserwowano, że lamotrygina przenika do mleka kobiecego w bardzo zmiennych stężeniach. Ogólne stężenie lamotryginy u niemowląt karmionych piersią może osiągać około 50% stężenia występującego u matki. W konsekwencji, u niektórych niemowląt stężenia lamotryginy w surowicy mogą osiągnąć wartości wystarczające do wywołania działania farmakologicznego.¹⁰

Lekarz powinien omówić z pacjentką stosunek potencjalnych korzyści wynikających z karmienia piersią do ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u niemowlęcia. Jeżeli kobieta leczona lamotryginą zdecyduje się na karmienie piersią, należy zalecić jej dokładną obserwację niemowlęcia pod kątem występowania takich objawów niepożądanych jak:¹¹

• nadmierne uspokojenie – objaw wymagający natychmiastowej konsultacji z lekarzem
• wysypka skórna – może być pierwszym objawem reakcji alergicznych
• niewystarczający przyrost masy ciała – wymagający kontroli pediatrycznej

Lamotrigina a płodność

Badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu lamotryginy na płodność. Jest to ważna informacja dla pacjentek i ich partnerów planujących powiększenie rodziny.¹²

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki leczone lamotryginą

Lekarz prowadzący leczenie lamotryginą powinien:

1. Wdrożyć regularne monitorowanie stężenia leku w surowicy u kobiet w ciąży
2. Rozważyć stosowanie najmniejszej możliwej dawki terapeutycznej w okresie ciąży
3. Zalecić suplementację kwasem foliowym kobietom planującym ciążę i będącym we wczesnym okresie ciąży
4. Poinformować pacjentkę o ryzyku wzrostu stężenia leku po porodzie i związanych z tym potencjalnych działaniach niepożądanych
5. Omówić kwestię karmienia piersią i przedstawić zarówno korzyści, jak i potencjalne ryzyko
6. Zapewnić systematyczną opiekę położniczą i neurologiczną w całym okresie ciąży

Należy podkreślić, że decyzja o kontynuacji leczenia lamotryginą w okresie ciąży lub karmienia piersią powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu choroby, skuteczności dotychczasowego leczenia oraz indywidualnych preferencji pacjentki.¹³