Właściwości farmakodynamiczne leku Lamitrin

Lamitrin (lamotrygina) jest lekiem przeciwpadaczkowym, klasyfikowanym w grupie farmakoterapeutycznej jako „inne leki przeciwpadaczkowe” z kodem ATC: N03AX09. Właściwości farmakodynamiczne lamotryginy pozwalają na jej skuteczne zastosowanie w leczeniu padaczki oraz zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.¹

Mechanizm działania

Lamotrygina działa jako bloker kanałów sodowych bramkowanych napięciem, przy czym jej aktywność jest zależna od częstości stosowania oraz od napięcia. Badania farmakologiczne wykazały, że lek hamuje powtarzające się z dużą częstością wyładowania neuronów oraz hamuje uwalnianie glutaminianu – neuroprzekaźnika odgrywającego kluczową rolę w etiopatogenezie napadów padaczkowych. Te właściwości najprawdopodobniej odpowiadają za przeciwpadaczkowe działanie leku.²

Co ciekawe, mimo skuteczności klinicznej lamotryginy w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, dokładny mechanizm działania terapeutycznego w tym wskazaniu nie został jednoznacznie określony. Przypuszcza się jednak, że istotną rolę odgrywa interakcja z kanałami sodowymi bramkowanymi napięciem.³

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

W badaniach oceniających wpływ leków na czynność ośrodkowego układu nerwowego, lamotrygina podawana zdrowym ochotnikom w dawce 240 mg nie wykazywała różnic w porównaniu do placebo. Stanowi to istotną różnicę w porównaniu do fenytoiny (1000 mg) oraz diazepamu (10 mg), które w znacznym stopniu zaburzały precyzyjną koordynację wzrokowo-słuchową, ruchy gałek ocznych, równowagę ciała oraz wywoływały subiektywne działanie uspokajające.⁴

Podobnie, w innym badaniu lamotrygina podawana w dawkach 150 mg i 300 mg nie wykazywała różnic w porównaniu do placebo, podczas gdy karbamazepina w dawce 600 mg znacznie zaburzała koordynację wzrokowo-słuchową, ruchy gałek ocznych, równowagę ciała oraz zwiększała częstość akcji serca.⁵

Wpływ na przewodzenie impulsów elektrycznych w sercu

Przeprowadzono specjalistyczne badanie z udziałem zdrowych dorosłych ochotników, oceniające wpływ powtarzanych dawek lamotryginy (do 400 mg na dobę) na przewodzenie impulsów elektrycznych w sercu. Badanie wykorzystywało 12-odprowadzeniowe EKG do monitorowania efektów leku. Nie zaobserwowano istotnego klinicznie wpływu lamotryginy na odstęp QT w porównaniu z placebo, co jest istotną informacją z punktu widzenia bezpieczeństwa kardiologicznego stosowania leku.⁶

Skuteczność kliniczna w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych

Skuteczność lamotryginy w prewencji epizodów zaburzeń nastroju u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typu I została potwierdzona w dwóch istotnych badaniach klinicznych:⁷

1. Badanie SCAB2003 – wieloośrodkowe, randomizowane, prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowane placebo i litem badanie, mające na celu ocenę skuteczności stałej dawki lamotryginy w długotrwałym zapobieganiu nawrotom objawów epizodów depresji i/lub manii. W badaniu uczestniczyli pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową typu I, u których ostatnio wystąpił lub aktualnie występował ciężki epizod depresyjny. Po osiągnięciu stabilizacji nastroju przy zastosowaniu lamotryginy (w monoterapii lub leczeniu skojarzonym), pacjentów losowo przydzielono do pięciu grup terapeutycznych: lamotrygina (50, 200, 400 mg/dobę), lit (stężenie w surowicy 0,8-1,1 mmol/l) lub placebo, z okresem obserwacji maksymalnie 76 tygodni (18 miesięcy).⁸
2. Badanie SCAB2006 – miało podobny projekt do badania SCAB2003, jednak z zastosowaniem zmiennej dawki lamotryginy (100 do 400 mg/dobę). W badaniu uczestniczyli pacjenci z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typu I, u których ostatnio wystąpił lub aktualnie występował epizod manii.⁹

W obu badaniach głównym punktem końcowym był „czas do interwencji z powodu wystąpienia epizodu zaburzeń nastroju (TIME)”, przy czym interwencja polegała na wprowadzeniu dodatkowej farmakoterapii lub zastosowaniu leczenia elektrowstrząsami.¹⁰

Wyniki tych badań wykazały skuteczność lamotryginy w zapobieganiu nawrotom epizodów afektywnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej, co stanowi istotne rozszerzenie wskazań terapeutycznych tego leku poza klasyczne zastosowanie przeciwpadaczkowe.

Profil farmakodynamiczny a bezpieczeństwo stosowania

Na podstawie przedstawionych danych można zauważyć, że lamotrygina charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa w kontekście wpływu na ośrodkowy układ nerwowy oraz układ sercowo-naczyniowy. Brak istotnego wpływu na koordynację wzrokowo-ruchową, równowagę ciała oraz brak działania sedatywnego w dawkach terapeutycznych stanowi istotną przewagę nad innymi lekami przeciwpadaczkowymi, takimi jak fenytoina, karbamazepina czy benzodiazepiny.

Dodatkowo, brak wpływu na odstęp QT w zapisie EKG zwiększa bezpieczeństwo stosowania lamotryginy u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego lub przyjmujących inne leki wpływające na przewodnictwo elektryczne w sercu.

Właściwości farmakodynamiczne lamotryginy, obejmujące blokowanie kanałów sodowych bramkowanych napięciem oraz hamowanie uwalniania glutaminianu, uzasadniają jej zastosowanie zarówno w leczeniu padaczki, jak i w stabilizacji nastroju u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową, mimo że dokładny mechanizm działania w tym drugim wskazaniu wymaga dalszych badań.