Działania niepożądane leku Lacosamide Eignapharma

Lakozamid to substancja czynna stosowana w leczeniu padaczki, dostępna w postaci tabletek powlekanych w dawkach 50 mg, 100 mg, 150 mg i 200 mg. Profil bezpieczeństwa lakozamidu został dobrze scharakteryzowany w licznych badaniach klinicznych oraz w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu. Niniejszy artykuł szczegółowo przedstawia działania niepożądane związane ze stosowaniem tego leku, ich częstość występowania oraz potencjalne zagrożenia zdrowotne.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Analiza danych z kontrolowanych placebo badań klinicznych dotyczących terapii wspomagającej lakozamidem u pacjentów z napadami częściowymi wskazuje, że 61,9% pacjentów otrzymujących lakozamid doświadczyło co najmniej jednego działania niepożądanego, w porównaniu do 35,2% w grupie placebo. Najczęściej występujące działania niepożądane (≥10%) to zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, bóle głowy, nudności oraz podwójne widzenie. Co istotne, nasilenie tych objawów było zwykle łagodne do umiarkowanego, a niektóre z nich wykazywały zależność od dawki, co umożliwiało ich złagodzenie poprzez redukcję dawki. Zaobserwowano również, że częstość i nasilenie działań niepożądanych dotyczących ośrodkowego układu nerwowego i przewodu pokarmowego zazwyczaj zmniejszały się wraz z upływem czasu.²

W badaniach kontrolowanych placebo, odsetek pacjentów przerywających leczenie z powodu działań niepożądanych wynosił 12,2% w grupie lakozamidu oraz 1,6% w grupie placebo. Należy podkreślić, że najczęstszym działaniem niepożądanym prowadzącym do przerwania terapii lakozamidem były zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego. Warto zaznaczyć, że występowanie działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego może być częstsze po podaniu dawki nasycającej.³

Z analizy danych pochodzących z badania klinicznego porównującego lakozamid z karbamazepiną o kontrolowanym uwalnianiu (CR) w monoterapii wynika, że najczęstszymi działaniami niepożądanymi (≥10%) związanymi ze stosowaniem lakozamidu były ból głowy i zawroty głowy. W tym badaniu, częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wyniosła 10,6% u pacjentów otrzymujących lakozamid oraz 15,6% u pacjentów leczonych karbamazepiną CR.⁴

Działania niepożądane w poszczególnych układach narządowych

Stosowanie lakozamidu wiąże się z szeregiem działań niepożądanych dotyczących różnych układów narządowych. Ich spektrum obejmuje zarówno łagodne dolegliwości, jak i poważne zaburzenia, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji medycznej.

Zaburzenia układu nerwowego

Zaburzenia układu nerwowego są jednymi z najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych lakozamidu. Obejmują one między innymi zawroty głowy (bardzo często), drgawki, omdlenia, ból głowy, zaburzenia równowagi, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia pamięci (często), a także rzadziej występujące: zaburzenia poznawcze, senność, drżenie, oczopląs, hipestezja, dyzartria, zaburzenia uwagi i parestezja (niezbyt często). Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego są najczęstszym powodem przerwania leczenia.⁵

Zaburzenia kardiologiczne

Stosowanie lakozamidu wiąże się z zależnym od dawki wydłużeniem odstępu PR w zapisie EKG. Z tego powodu mogą wystąpić działania niepożądane związane z przewodnictwem sercowym, takie jak blok przedsionkowo-komorowy, omdlenia i bradykardia. W badaniach klinicznych terapii wspomagającej, blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia występował niezbyt często i z różną częstością w zależności od dawki: 0,7% dla 200 mg, 0% dla 400 mg i 0,5% dla 600 mg lakozamidu, w porównaniu do 0% w grupie placebo. Należy podkreślić, że po wprowadzeniu produktu do obrotu raportowano również przypadki bloku przedsionkowo-komorowego drugiego i trzeciego stopnia.⁶

W badaniach klinicznych nie zgłaszano przypadków migotania ani trzepotania przedsionków, jednak obydwa te działania opisywano w otwartych badaniach dotyczących padaczki oraz po wprowadzeniu produktu do obrotu.⁷

Zaburzenia laboratoryjne i metaboliczne

W kontrolowanych badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów z częściowymi napadami padaczkowymi przyjmujących 1 do 3 przeciwpadaczkowych produktów leczniczych jednocześnie, stwierdzano nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby. Zwiększenie aktywności AlAT do ≥3x górnej granicy normy (ULN) wystąpiło u 0,7% (7/935) pacjentów przyjmujących lakozamid i u 0% (0/356) pacjentów otrzymujących placebo.⁸

Reakcje nadwrażliwości

Szczególnie istotne są wielonarządowe reakcje nadwrażliwości, zgłaszane u pacjentów leczonych niektórymi lekami przeciwpadaczkowymi, w tym lakozamidem. Należy do nich zespół DRESS (wysypka polekowa z eozynofilią i objawami narządowymi). Objawy tych reakcji są zróżnicowane, jednak najczęściej występuje gorączka i wysypka, z możliwym zajęciem różnych układów narządowych. W przypadku podejrzenia wielonarządowej reakcji nadwrażliwości, zaleca się natychmiastowe przerwanie leczenia lakozamidem.⁹

Działania niepożądane w populacjach szczególnych

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa lakozamidu u dzieci w wieku od 4 do poniżej 16 lat jest zasadniczo zgodny z profilem bezpieczeństwa obserwowanym u dorosłych. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi w tej grupie wiekowej były: wymioty (17,1%), zawroty głowy (16,7%), senność (12,1%), ból głowy (11,7%) i drgawki (10,1%). Dodatkowo u dzieci obserwowano zmniejszony apetyt (6,6%), letarg (4,3%) i zaburzenia zachowania (1,9%).¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat) rodzaje działań niepożądanych związanych z leczeniem lakozamidem były podobne do obserwowanych u młodszych pacjentów. Jednakże w porównaniu z młodszymi osobami dorosłymi, u seniorów częściej (różnica ≥5%) występowały upadki, biegunka i drżenia. Najczęstszym działaniem niepożądanym dotyczącym układu sercowo-naczyniowego u osób starszych był blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, który wystąpił u 4,8% (3/62) pacjentów w podeszłym wieku w porównaniu do 1,6% (6/382) młodszych dorosłych leczonych lakozamidem. Częstość przerwania leczenia z powodu zdarzeń niepożądanych była znacząco wyższa u pacjentów starszych i wyniosła 21,0% (13/62) w porównaniu do 9,2% (35/382) u młodszych osób dorosłych leczonych lakozamidem.¹¹

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych lakozamidu

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych podczas stosowania lakozamidu, wraz z ich częstością występowania i klasyfikacją według układów narządowych.¹²

Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Podczas stosowania lakozamidu należy zwrócić szczególną uwagę na kilka potencjalnie poważnych działań niepożądanych:

1. Zaburzenia kardiologiczne – lakozamid może powodować wydłużenie odstępu PR, co zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodnictwa (bloków przedsionkowo-komorowych różnego stopnia), bradykardii, a nawet migotania lub trzepotania przedsionków.¹³
2. Wielonarządowe reakcje nadwrażliwości – zespół DRESS jest ciężką, potencjalnie zagrażającą życiu reakcją polekową, charakteryzującą się wysypką, gorączką i zajęciem różnych narządów wewnętrznych. Wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniego postępowania.¹⁴
3. Ciężkie reakcje skórne – w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki zespołu Stevensa-Johnsona oraz martwicy toksyczno-rozpływnej naskórka, które są zagrażającymi życiu ciężkimi reakcjami skórnymi.¹⁵
4. Zaburzenia psychiatryczne – stosowanie lakozamidu wiązano z występowaniem poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak agresja, zaburzenia psychotyczne, myśli i próby samobójcze.¹⁶
5. Hepatotoksyczność – obserwowano przypadki zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych powyżej 3-krotności górnej granicy normy, co może wskazywać na potencjalne uszkodzenie wątroby.¹⁷

Monitorowanie i postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy rozważyć następujące działania:

• Regularne monitorowanie parametrów życiowych i stanu klinicznego pacjenta, szczególnie w początkowym okresie leczenia oraz po zwiększeniu dawki
• Wykonywanie badań laboratoryjnych oceniających czynność wątroby, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka hepatotoksyczności
• W przypadku wydłużenia odstępu PR oraz innych zaburzeń przewodnictwa – regularne wykonywanie EKG
• Dokładna obserwacja pod kątem wystąpienia objawów nadwrażliwości i reakcji skórnych
• Monitorowanie stanu psychicznego pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem myśli i tendencji samobójczych
• W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zależnych od dawki – rozważenie redukcji dawki
• Przy ciężkich działaniach niepożądanych – natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania

Warto podkreślić, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Działań Niepożądanych Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸