Działania niepożądane
Kventiax 100 mg tabletki powlekane 100 mg

Działania niepożądane kwetiapiny – charakterystyka kliniczna

Kwetiapina (dostępna w preparacie Kventiax w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg w postaci tabletek powlekanych) jest lekiem przeciwpsychotycznym, którego stosowanie wiąże się z szeregiem działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa tego leku, z uwzględnieniem częstości występowania poszczególnych działań niepożądanych oraz ich charakterystyki klinicznej.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych podczas terapii kwetiapiną (≥10%) należą:²

• Zaburzenia neuropsychiatryczne: senność, zawroty głowy, ból głowy, objawy pozapiramidowe
• Zaburzenia metaboliczne: zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy, zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego (szczególnie frakcji LDL), zmniejszenie stężenia frakcji HDL cholesterolu, zwiększenie masy ciała
• Inne: suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia, zmniejszenie zawartości hemoglobiny

Ciężkie skórne działania niepożądane

W związku z leczeniem kwetiapiną odnotowano występowanie ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR, ang. severe cutaneous adverse reactions), w tym:³

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych związanych ze stosowaniem kwetiapiny, sklasyfikowanych według układów i narządów oraz częstości występowania zgodnie z zaleceniami Rady Międzynarodowych Organizacji Nauk Medycznych.⁴

Szczególne kategorie działań niepożądanych

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Podczas stosowania kwetiapiny, podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, mogą wystąpić:⁵

• Wydłużenie odstępu QT
• Przedsionkowe zaburzenia rytmu
• Nagłe niespodziewane zgony
• Zatrzymanie akcji serca
• Torsades de pointes

Kwetiapina może powodować niedociśnienie ortostatyczne związane z zawrotami głowy, tachykardią, a u niektórych pacjentów z omdleniami, szczególnie w początkowym okresie zwiększania dawki.⁶

Objawy odstawienia

Najczęściej występującymi objawami odstawienia obserwowanymi podczas leczenia kwetiapiną są:⁷

• Bezsenność
• Nudności
• Bóle głowy
• Biegunka
• Wymioty
• Uczucie zawrotu głowy
• Drażliwość

Częstość występowania tych objawów zmniejsza się znacząco po upływie tygodnia od zaprzestania leczenia.⁸

Zaburzenia metaboliczne

Terapia kwetiapiną wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń metabolicznych, w tym:⁹

• Zwiększenie masy ciała – obserwowane zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia u dorosłych, na podstawie >7% zwiększenia masy ciała w porównaniu z wyjściową^{7% zwiększenie masy ciała w porównaniu z wyjściową. Występuje zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia u dorosłych.”>10}
• Hiperglikemia – stężenie glukozy we krwi na czczo ≥126 mg/dl (≥7,0 mmol/l) lub stężenie glukozy we krwi nie na czczo ≥200 mg/dl (≥11,1 mmol/l) przynajmniej w jednym badaniu¹¹
• Zaburzenia lipidowe:
  • Zwiększenie stężenia triglicerydów >200 mg/ml (≥2,258 mmol/l) u pacjentów ≥18 lat lub ≥150 mg/dl (≥1,694 mmol/l) u pacjentów <18 lat przynajmniej w jednym badaniu^{200 mg/ml (≥2,258 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥150 mg/dl (≥1,694 mmol/l) (pacjenci 12}
  • Zwiększenie stężenia cholesterolu ≥240 mg/ml (≥6,2064 mmol/l) u pacjentów ≥18 lat lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) u pacjentów <18 lat przynajmniej w jednym badaniu<sup data-drug="Kventiax 100 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Stężenie cholesterolu ≥240 mg/ml (≥6,2064 mmol/l) (pacjenci ≥18 lat) lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) (pacjenci 13
  • Zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL <40 mg/ml (1,025 mmol/l) u mężczyzn i <50 mg/ml (1,282 mmol/l) u kobiet<sup data-drug="Kventiax 100 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Cholesterol frakcji HDL: <40 mg/ml (1,025 mmol/l) u mężczyzn; 14

Zaburzenia hematologiczne

Podczas leczenia kwetiapiną mogą wystąpić następujące zaburzenia hematologiczne:¹⁵

• Zmniejszenie zawartości hemoglobiny do ≤13 g/dl (8,07 mmol/l) u mężczyzn i do ≤12 g/dl (7,45 mmol/l) u kobiet – występowało u 11% pacjentów, ze średnim maksymalnym zmniejszeniem wynoszącym -1,50 g/dl
• Leukopenia – definiowana jako liczba krwinek białych ≤3 x 10⁹/l¹⁶
• Neutropenia – definiowana jako zmiana liczby neutrofilów od ≥1,5 x 10⁹/l w warunkach wyjściowych do <0,5 x 10⁹/l<sup data-drug="Kventiax 100 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Na podstawie zmiany liczby neutrofilów od ≥1,5 x 10⁹/l w warunkach wyjściowych do <0,5 x 10⁹/l w dowolnym momencie podczas leczenia oraz na podstawie pacjentów z ciężką neutropenią (17
• Małopłytkowość – liczba płytek ≤100 x 10⁹/l¹⁸
• Eozynofilia – >1 x 10⁹ komórek/l^{1 x 10⁹ komórek/l w dowolnym momencie.”>19}

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Działania niepożądane występujące u dorosłych odnoszą się również do dzieci i młodzieży, jednak niektóre z nich występują z większą częstotliwością w tej grupie wiekowej lub są obserwowane wyłącznie u młodszych pacjentów.²⁰

Poniżej przedstawiono działania niepożądane, które występują częściej u dzieci i młodzieży (10-17 lat) niż u dorosłych lub nie były obserwowane w populacji dorosłych:²¹

Uwagi dotyczące działań niepożądanych u dzieci i młodzieży

• Zwiększenie stężenia prolaktyny – >20 μg/l (>869,56 mmol/l) u chłopców, >26 μg/l (>1130,428 mmol/l) u dziewcząt; zwiększenie stężenia prolaktyny do >100 μg/l wystąpiło u mniej niż 1% pacjentów<sup data-drug="Kventiax 100 mg tabletki powlekane" data-section="Działania niepożądane" title="Stężenia prolaktyny (pacjenci 20 μg/l (>869,56 mmol/l) u mężczyzn; >26 μg/l (>1130,428 mmol/l) u kobiet w każdym wieku. Zwiększenie stężenia prolaktyny do >100 μg/l wystąpiło u mniej niż 1% pacjentów.”>22
• Zwiększenie ciśnienia tętniczego – na podstawie zmian powyżej klinicznie istotnych progów (przyjętych za kryteriami National Institutes of Health) lub zwiększenia >20 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub >10 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego^{20 mmHg w odniesieniu do ciśnienia skurczowego lub o >10 mmHg w odniesieniu do ciśnienia rozkurczowego podczas dowolnego pomiaru w dwóch ostrych (3-6 tygodni) badaniach kontrolowanych placebo u dzieci i młodzieży w porównaniu z pacjentami dorosłymi.”>23}
• Drażliwość u dzieci i młodzieży może wynikać z innych uwarunkowań klinicznych niż u dorosłych²⁴

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²⁵

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁶