Wpływ deksketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Deksketoprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) hamujący syntezę prostaglandyn, wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym. Produkt leczniczy Ketesse SL (25 mg deksketoprofenu w postaci soli z trometamolem) ma jasno określone przeciwwskazania i zastrzeżenia dotyczące stosowania w okresie ciąży i laktacji, które należy bezwzględnie przestrzegać podczas praktyki klinicznej.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania deksketoprofenu (hamowanie syntezy prostaglandyn) może wywierać negatywny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój embrionu lub płodu. Jest to istotna informacja, którą należy przekazać pacjentce planującej ciążę lub będącej we wczesnym etapie ciąży.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane farmakoepidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronień oraz wad wrodzonych po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży. Szczególnie istotne jest ryzyko zaburzeń budowy układu sercowo-naczyniowego, które wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%. Należy podkreślić, że ryzyko to zwiększa się wraz ze wzrostem dawki oraz wydłużeniem czasu trwania terapii.³

Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn może prowadzić do poronień przed lub po zagnieżdżeniu się jaja płodowego oraz zwiększonej śmiertelności embrionu lub płodu. Co istotne, u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy zaobserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad płodu, w tym zaburzeń budowy układu sercowo-naczyniowego. Należy jednak zaznaczyć, że badania na zwierzętach specyficznie dla deksketoprofenu nie wykazały toksycznego wpływu na reprodukcję.⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki po 20. tygodniu ciąży. Od tego momentu stosowanie deksketoprofenu może powodować wystąpienie małowodzia, będącego skutkiem zaburzeń czynności nerek płodu. Zaburzenie to może pojawić się wkrótce po rozpoczęciu leczenia, ale zwykle ustępuje po jego przerwaniu.⁵

Dodatkowo, po zastosowaniu leczenia w drugim trymestrze ciąży, odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego. W większości przypadków objawy te ustępowały po przerwaniu terapii.⁶

W związku z powyższymi ryzykami, w pierwszym i drugim trymestrze ciąży deksketoprofen nie powinien być stosowany, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeżeli zaistnieje absolutna potrzeba podania leku kobiecie starającej się zajść w ciążę lub będącej w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁷

Zaleca się również, aby po 20. tygodniu ciąży rozważyć przedporodową obserwację w celu wykrycia małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego u płodu, jeśli pacjentka była narażona na działanie deksketoprofenu. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań, należy natychmiast zaprzestać stosowania leku.⁸

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie deksketoprofenu (Ketesse SL) w trzecim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.⁹

W ostatnim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym deksketoprofen, mogą narażać płód na następujące powikłania:¹⁰

• Działanie toksyczne na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy – przede wszystkim przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz nadciśnienie płucne¹¹
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do małowodzia¹²

Ponadto, zarówno matkę, jak i płód pod koniec ciąży narażać może na:¹³

• Wydłużenie czasu krwawienia – efekt antyagregacyjny, który może wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek deksketoprofenu¹⁴
• Hamowanie skurczów macicy – co może opóźniać rozpoczęcie lub przedłużać czas trwania porodu¹⁵

Karmienie piersią

Nie dysponujemy danymi określającymi, czy deksketoprofen przenika do mleka kobiet karmiących piersią. Biorąc pod uwagę potencjalne ryzyko dla dziecka, stosowanie produktu Ketesse SL jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią.¹⁶

Wpływ na płodność

Podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), deksketoprofen (Ketesse SL) może niekorzystnie wpływać na płodność kobiet. Z tego powodu nie zaleca się jego stosowania u pacjentek planujących ciążę.¹⁷

W przypadku pacjentek, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są w trakcie diagnostyki niepłodności, należy rozważyć zakończenie terapii deksketoprofenem. Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentce przed rozpoczęciem leczenia, jeśli jest ona w wieku rozrodczym.¹⁸

Zalecenia dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek

Lekarz przepisujący deksketoprofen (Ketesse SL) powinien przekazać pacjentce w wieku rozrodczym następujące informacje:

1. Deksketoprofen może negatywnie wpływać na płodność, dlatego nie jest zalecany kobietom planującym ciążę
2. Pacjentka powinna poinformować lekarza o planowanej lub podejrzewanej ciąży przed przyjęciem leku
3. Stosowanie deksketoprofenu jest przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży
4. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży lek powinien być stosowany tylko w przypadku bezwzględnej konieczności, w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas
5. U kobiet po 20. tygodniu ciąży, które przyjmowały deksketoprofen, może być wskazana specjalistyczna obserwacja przedporodowa
6. Stosowanie deksketoprofenu jest przeciwwskazane podczas karmienia piersią
7. W przypadku trudności z zajściem w ciążę lub diagnostyki niepłodności należy rozważyć odstawienie deksketoprofenu