Właściwości farmakodynamiczne

Właściwości farmakodynamiczne
Imipenem/Cilastatin Kabi 500 mg + 500 mg

Imipenem/Cilastatin Kabi to lek z grupy karbapenemów (kod ATC: J01DH51), zawierający imipenem oraz cilastatynę w stosunku 1:1. Imipenem, półsyntetyczna pochodna tienamycyny, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, wiążąc się z białkami wiążącymi penicylinę (PBP). Cilastatyna jest inhibitorem dehydropeptydazy-I, chroniącym imipenem przed degradacją nerkową, co pozwala utrzymać terapeutyczne stężenia leku. Skuteczność imipenemu koreluje z czasem, w którym stężenie leku przekracza MIC (T>MIC). Oporność może wynikać ze zmniejszonej przepuszczalności błony, działania pomp wypływowych lub zmniejszonego powinowactwa PBP do leku. Imipenem jest odporny na większość beta-laktamaz, z wyjątkiem rzadkich karbapenemaz, a także nie wykazuje oporności krzyżowej z innymi grupami antybiotyków, co jest istotne w terapii szczepów opornych na chinolony, aminoglikozydy czy makrolidy.

Pobierz ChPL PDF Imipenem/Cilastatin Kabi – Proszek do sporządzania roztworu do infuzji – 500 mg + 500 mg

Wskazania

Substancja czynna

Kategoria leku

Imipenem/Cilastatin Kabi należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwbakteryjne do stosowania ogólnego, karbapenemy (kod ATC: J01D H51). Produkt leczniczy zawiera dwa aktywne składniki: imipenem i sól sodową cylastatyny w stosunku wagowym 1:1, co stanowi podstawę jego unikatowego działania farmakodynamicznego w terapii przeciwbakteryjnej. ¹

Charakterystyka składników aktywnych

Imipenem (znany również jako N-formimidoilotienamycyna) jest półsyntetyczną pochodną tienamycyny, macierzystego związku wytwarzanego przez bakterię nitkowatą Streptomyces cattleya. Stanowi on aktywny składnik przeciwbakteryjny preparatu, odpowiedzialny za jego działanie terapeutyczne. ²

Cylastatyna w postaci soli sodowej jest kompetycyjnym, odwracalnym i specyficznym inhibitorem dehydropeptydazy-I, enzymu nerkowego, który metabolizuje i unieczynnia imipenem. Cylastatyna nie wykazuje wewnętrznej aktywności przeciwbakteryjnej ani nie wpływa na przeciwbakteryjne działanie imipenemu. Jej zadanie ogranicza się do ochrony imipenemu przed degradacją nerkową, co umożliwia utrzymanie terapeutycznych stężeń antybiotyku w organizmie. ³

Mechanizm działania

Działanie bakteriobójcze imipenemu opiera się na mechanizmie hamowania syntezy ściany komórkowej bakterii zarówno Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych. Imipenem wiąże się z białkami wiążącymi penicylinę (PBP, ang. penicillin-binding proteins), co prowadzi do zaburzenia integralności strukturalnej ściany komórkowej bakterii i w konsekwencji do ich lizy i śmierci. ⁴

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Podobnie jak w przypadku innych antybiotyków beta-laktamowych, skuteczność terapeutyczna imipenemu najsilniej koreluje z czasem, w którym stężenie leku przekracza minimalne stężenie hamujące (T>MIC) dla danego patogenu. Ten parametr określa optymalny schemat dawkowania zapewniający maksymalną skuteczność terapeutyczną. ⁵

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na imipenem może rozwijać się poprzez kilka mechanizmów: ⁶

Zmniejszenie przepuszczalności błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych (spowodowane zmniejszonym wytwarzaniem puryn)
Aktywne usuwanie imipenemu z komórki bakteryjnej poprzez działanie pompy błonowej (wypływowej)
Zmniejszenie powinowactwa białek wiążących penicylinę (PBP) do imipenemu

Warto podkreślić, że imipenem jest odporny na hydrolizę przez większość beta-laktamaz, w tym penicylinazy i cefalosporynazy wytwarzane przez bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Wyjątek stanowią stosunkowo rzadko występujące beta-laktamazy hydrolizujące karbapenemy. Szczepy bakteryjne oporne na działanie innych karbapenemów zwykle wykazują również oporność na imipenem. ⁷

Istotną cechą imipenemu jest brak oporności krzyżowej typu „target-based” między nim a lekami należącymi do innych grup terapeutycznych, takich jak chinolony, aminoglikozydy, makrolidy czy tetracykliny. Oznacza to, że szczepy oporne na te grupy antybiotyków mogą pozostawać wrażliwe na imipenem. ⁸

Wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (MIC)

Europejski Komitet Badania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST, ang. European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) określił graniczne wartości MIC imipenemu, które pozwalają sklasyfikować drobnoustroje jako wrażliwe (S) lub oporne (R) na ten antybiotyk. Wartości te przedstawiono w poniższej tabeli (w. 1,1 2010-04-27): ⁹

Drobnoustrój	Wrażliwy (S)	Oporny (R)	Uwagi
Enterobacteriaceae	≤2 mg/l	>8 mg/l
Pseudomonas spp.	≤4 mg/l	>8 mg/l
Acinetobacter spp.	≤2 mg/l	>8 mg/l
Staphylococcus spp.	określone na podstawie wrażliwości na cefoksytynę
Enterococcus spp.	≤4 mg/l	>8 mg/l
Streptococcus A, B, C, G	wrażliwość określona na podstawie wrażliwości na penicylinę		Dotyczy paciorkowców beta-hemolizujących
Streptococcus pneumoniae	≤2 mg/l	>2 mg/l
Inne paciorkowce	≤2 mg/l	>2 mg/l
Haemophilus influenzae	≤2 mg/l	>2 mg/l
Moraxella catarrhalis	≤2 mg/l	>2 mg/l
Neisseria gonorrhoeae	brak wystarczających dowodów na to, że N. gonorrhoeae jest odpowiednim celem dla imipenemu
Beztlenowe bakterie Gram-dodatnie	≤2 mg/l	>8 mg/l
Beztlenowe bakterie Gram-ujemne	≤2 mg/l	>8 mg/l
Wartości graniczne niezwiązane z gatunkiem	≤2 mg/l	>8 mg/l

Powyższe wartości graniczne MIC stanowią kluczowe narzędzie w praktyce klinicznej, umożliwiając racjonalną antybiotykoterapię celowaną i monitorowanie rozwoju oporności drobnoustrojów na imipenem. ¹⁰

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.