Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Ibuprofen TZF

Prowadząc leczenie ibuprofenem należy kierować się zasadą stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy okres niezbędny do opanowania objawów. Takie postępowanie minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z leczeniem.¹

Maskowanie objawów zakażenia

Stosowanie ibuprofenu może maskować objawy zakażenia, co prowadzi do opóźnienia wdrożenia właściwego leczenia przeciwinfekcyjnego i pogorszenia przebiegu infekcji. Zjawisko to zaobserwowano szczególnie w przypadkach pozaszpitalnego bakteryjnego zapalenia płuc oraz powikłań bakteryjnych ospy wietrznej. Zaleca się kontrolowanie przebiegu zakażenia, a w warunkach pozaszpitalnych pacjent powinien skonsultować się z lekarzem, jeśli objawy utrzymują się lub nasilają pomimo stosowania ibuprofenu.²

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy i mózgowo-naczyniowy

Badania kliniczne wskazują, że stosowanie ibuprofenu, zwłaszcza w dużej dawce (2400 mg na dobę), może wiązać się z niewielkim wzrostem ryzyka wystąpienia tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar. Badania epidemiologiczne nie wykazały natomiast zwiększonego ryzyka przy stosowaniu małych dawek (≤1200 mg na dobę).³

U pacjentów z następującymi schorzeniami leczenie ibuprofenem należy prowadzić ze szczególną ostrożnością i unikać stosowania dużych dawek (2400 mg na dobę):

• Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
• Zastoinowa niewydolność serca (NYHA II-III)
• Rozpoznana choroba niedokrwienna serca
• Choroba naczyń obwodowych
• Choroba naczyń mózgowych⁴

Przed wdrożeniem długotrwałego leczenia ibuprofenem należy dokładnie rozważyć korzyści i ryzyko u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu), szczególnie gdy wymagane jest stosowanie dużych dawek (2400 mg na dobę).⁵

U pacjentów leczonych produktem Ibuprofen TZF zgłaszano przypadki zespołu Kounisa, definiowanego jako objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego występujące wtórnie do reakcji alergicznej lub nadwrażliwości. Zespół ten wiąże się ze zwężeniem tętnic wieńcowych i może prowadzić do zawału mięśnia sercowego.⁶

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i/lub łagodną do umiarkowanej niewydolnością serca z zatrzymaniem płynów i obrzękami w wywiadzie, konieczne jest odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego oraz wydawanie właściwych zaleceń. W związku z leczeniem NLPZ zgłaszano przypadki zatrzymania płynów i obrzęków.⁷

Krwawienia, owrzodzenia lub perforacja przewodu pokarmowego

Istnieje udowodniony związek pomiędzy zastosowaną dawką ibuprofenu a ryzykiem ciężkiego krwawienia z przewodu pokarmowego. Należy unikać jednoczesnego stosowania ibuprofenu z innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), w tym z selektywnymi inhibitorami cyklooksygenazy-2.⁸

Krwawienia, owrzodzenia lub perforacje przewodu pokarmowego mogą wystąpić podczas stosowania wszystkich NLPZ, w dowolnym momencie leczenia, z objawami ostrzegawczymi lub bez nich, także u pacjentów bez obciążającego wywiadu. Zdarzenia te mogą być śmiertelne, a szczególnie podwyższone ryzyko dotyczy pacjentów w podeszłym wieku.⁹

Czynniki zwiększające ryzyko powikłań gastroenterologicznych podczas stosowania ibuprofenu:

• Duże dawki NLPZ
• Owrzodzenie przewodu pokarmowego w wywiadzie, szczególnie powikłane krwawieniem lub perforacją
• Podeszły wiek¹⁰

W przypadku występowania powyższych czynników ryzyka, leczenie należy rozpoczynać od możliwie najmniejszej dawki ibuprofenu. Należy rozważyć jednoczesne stosowanie leków ochronnych (np. mizoprostol lub inhibitory pompy protonowej) u tych pacjentów, a także u pacjentów wymagających przyjmowania małych dawek kwasu acetylosalicylowego lub innych leków zwiększających ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego.¹¹

Pacjentów z zaburzeniami przewodu pokarmowego w wywiadzie, zwłaszcza osoby w podeszłym wieku, należy poinstruować, aby zwracali uwagę na wszelkie nietypowe objawy brzuszne (szczególnie krwawienie z przewodu pokarmowego), zwłaszcza na początku leczenia. W przypadku wystąpienia takich objawów, należy bezzwłocznie skonsultować się z lekarzem i przerwać stosowanie produktu.¹²

Zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki zwiększające ryzyko owrzodzeń lub krwawień, takie jak:

• Doustne kortykosteroidy
• Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna)
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy)¹³

U pacjentów z chorobami zapalnymi jelit w wywiadzie (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) NLPZ należy stosować z ostrożnością, ponieważ mogą one spowodować zaostrzenie tych chorób.¹⁴

Wpływ na nerki

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze znacznym odwodnieniem. Istnieje podwyższone ryzyko zaburzenia czynności nerek zwłaszcza u odwodnionych dzieci, młodzieży i osób w podeszłym wieku.¹⁵

Długotrwałe stosowanie ibuprofenu, podobnie jak innych NLPZ, może prowadzić do martwicy brodawek nerkowych i innych patologicznych zmian w nerkach. Toksyczne działanie na nerki obserwowano u pacjentów, u których prostaglandyny nerkowe odgrywają rolę kompensacyjną w utrzymaniu prawidłowej perfuzji nerek. U tych pacjentów NLPZ mogą powodować zależne od dawki zmniejszenie syntezy prostaglandyn, co skutkuje zmniejszeniem przepływu krwi przez nerki i może prowadzić do niewydolności nerek.¹⁶

Grupy pacjentów szczególnie narażone na nefrotoksyczność NLPZ:

• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
• Pacjenci z niewydolnością serca
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• Pacjenci stosujący leki moczopędne i inhibitory ACE
• Osoby w podeszłym wieku¹⁷

Po przerwaniu stosowania NLPZ zwykle następuje powrót do stanu sprzed leczenia. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, wątroby lub serca należy stosować najmniejsze skuteczne dawki ibuprofenu przez możliwie najkrótszy czas, szczególnie podczas leczenia długotrwałego.¹⁸

Wpływ na układ hematologiczny

Ibuprofen może hamować agregację płytek krwi, co prowadzi do wydłużenia czasu krwawienia. Jest to istotne szczególnie u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujących równocześnie leki przeciwkrzepliwe.¹⁹

Wpływ na układ oddechowy

U pacjentów z czynną lub przebytą astmą oskrzelową, przewlekłym zapaleniem błony śluzowej nosa lub chorobami alergicznymi ibuprofen może wywoływać:

• Skurcz oskrzeli
• Pokrzywkę
• Obrzęk naczynioruchowy²⁰

Ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR)

W związku ze stosowaniem ibuprofenu zgłaszano ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu lub śmiertelne, skórne działania niepożądane (SCAR), obejmujące:

• Złuszczające zapalenie skóry
• Rumień wielopostaciowy
• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (zespół DRESS)
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)²¹

Większość tych reakcji występuje w ciągu pierwszego miesiąca leczenia. W przypadku pojawienia się objawów przedmiotowych i podmiotowych świadczących o wystąpieniu SCAR, należy natychmiast odstawić ibuprofen i rozważyć alternatywne metody leczenia.²²

Zakażenia i ospa wietrzna

Ospa wietrzna może być źródłem ciężkich powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich. Nie można wykluczyć, że NLPZ mogą nasilać te zakażenia, dlatego zaleca się unikanie stosowania produktu Ibuprofen TZF u pacjentów z ospą wietrzną.²³

Jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

U pacjentów leczonych ibuprofenem obserwowano w pojedynczych przypadkach aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Ryzyko jest wyższe u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym i powiązanymi chorobami tkanki łącznej, jednak opisywano również przypadki u pacjentów bez choroby podstawowej.²⁴

Inne ostrzeżenia

Podczas długotrwałego leczenia dużymi dawkami leków przeciwbólowych mogą występować bóle głowy, których nie należy leczyć poprzez zwiększanie dawki ibuprofenu.²⁵

Należy unikać spożywania alkoholu podczas leczenia ibuprofenem, ponieważ może to nasilać działania niepożądane, szczególnie te dotyczące przewodu pokarmowego i ośrodkowego układu nerwowego.²⁶

U pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, toczniem rumieniowatym układowym, zaburzeniami hematologicznymi lub krzepliwości oraz astmą, NLPZ należy stosować ostrożnie i monitorować stan pacjenta ze względu na możliwość zaostrzenia tych chorób.²⁷

Istnieją dowody na to, że leki hamujące cyklooksygenazę/syntezę prostaglandyn mogą upośledzać płodność u kobiet poprzez wpływ na owulację. Działanie to jest przemijające i ustępuje po zakończeniu leczenia.²⁸

Specjalne ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Produkt leczniczy Ibuprofen TZF zawiera laktozę jednowodną (4,76 mg w tabletce). Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁹

Produkt leczniczy Ibuprofen TZF zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁰