Interakcje leku
Hydroxyzinum Espefa 10 mg/5 ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna produktu leczniczego Hydroxyzinum Espefa (10 mg/5 ml, syrop), wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami oraz substancjami, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Ze względu na profil bezpieczeństwa hydroksyzyny, szczególnie w kontekście jej wpływu na układ sercowo-naczyniowy, znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii.¹

Połączenia przeciwwskazane

Hydroksyzyna jest przeciwwskazana do jednoczesnego stosowania z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT i/lub wywoływać zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes. Należą do nich:²

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA – takie jak chinidyna, dyzopiramid – które same w sobie modyfikują przewodnictwo sercowe i mogą w połączeniu z hydroksyzyną znacząco zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu
• Leki przeciwarytmiczne klasy III – w tym amiodaron, sotalol – które wydłużają repolaryzację komór serca
• Niektóre leki przeciwhistaminowe – szczególnie te o znanym działaniu wydłużającym odstęp QT
• Leki przeciwpsychotyczne – np. haloperydol – które mogą kumulować swoje działanie proarytmiczne z hydroksyzyną
• Wybrane leki przeciwdepresyjne – m.in. cytalopram, escytalopram – znane z potencjału wydłużania odstępu QT
• Leki przeciwmalaryczne – np. meflochina – które wpływają na elektrofizjologię serca
• Antybiotyki – erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna – o udokumentowanym wpływie na odstęp QT
• Leki przeciwgrzybicze – np. pentamidyna – zwiększające ryzyko zaburzeń rytmu
• Leki gastroenterologiczne – np. prukalopryd – które mogą mieć działanie proarytmiczne
• Leki przeciwnowotworowe – takie jak toremifen, wandetanib – stosowane w onkologii
• Metadon – który ma dobrze udokumentowane działanie wydłużające odstęp QT

Ponadto, należy unikać jednoczesnego podawania hydroksyzyny z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), gdyż może to prowadzić do nasilenia działań niepożądanych i interakcji farmakodynamicznych.³

Połączenia wymagające zachowania ostrożności

Istnieje szereg leków, których jednoczesne stosowanie z hydroksyzyną wymaga szczególnej uwagi i monitorowania pacjenta:⁴

• Leki wywołujące bradykardię – należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu, gdyż mogą nasilać ryzyko zaburzeń rytmu serca
• Leki powodujące hipokaliemię – niski poziom potasu sprzyja arytmiom, szczególnie u pacjentów przyjmujących hydroksyzynę
• Produkty lecznicze działające depresyjnie na OUN – hydroksyzyna może nasilać ich działanie, co wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania⁵
• Leki o działaniu przeciwcholinergicznym – możliwe nasilenie działania antycholinergicznego przy jednoczesnym stosowaniu z hydroksyzyną

Hydroksyzyna wykazuje również działanie antagonistyczne w stosunku do betahistyny oraz inhibitorów cholinoesterazy, co może zmniejszać skuteczność terapeutyczną tych leków.⁶

Istotne jest również, że hydroksyzyna osłabia działanie adrenaliny zwiększające ciśnienie krwi, co może mieć znaczenie w terapii stanów nagłych.⁷

W badaniach na szczurach wykazano, że hydroksyzyna osłabia działanie przeciwdrgawkowe fenytoiny, co może mieć znaczenie u pacjentów z padaczką.⁸

Interakcje farmakokinetyczne

Cymetydyna w dawce 600 mg podawanej dwa razy na dobę zwiększa stężenie hydroksyzyny w surowicy o 36% oraz zmniejsza stężenie jej metabolitu (cetyryzyny) o 20%, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych hydroksyzyny.⁹

Hydroksyzyna jest inhibitorem CYP2D6 i może w dużych dawkach powodować interakcje z substratami tego enzymu, co może prowadzić do zwiększenia stężenia we krwi leków metabolizowanych przez CYP2D6.¹⁰

Należy zwrócić uwagę, że hydroksyzyna hamuje izoenzymy cytochromu P450 (CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4) w stężeniach znacznie większych niż stężenia maksymalne w osoczu, natomiast nie wykazuje działania hamującego na izoenzymy UDP-glukuronylotransferazy (1A1 i 1A6) w ludzkich mikrosomach wątrobowych.¹¹

Jednocześnie, metabolit hydroksyzyny – cetyryzyna w stężeniu 100 µM nie wykazuje działania hamującego na cytochrom P450 (1A2, 2A6, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 i 3A4) oraz izoenzymy UDP-glukuronylotransferazy.¹²

W metabolizmie hydroksyzyny uczestniczy dehydrogenaza alkoholowa oraz CYP3A4/5. Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów tych enzymów może prowadzić do zwiększenia stężenia hydroksyzyny we krwi, co wymaga szczególnej ostrożności.¹³

Interakcje hydroksyzyny z alkoholem

Alkohol etylowy wykazuje istotną interakcję z hydroksyzyną, nasilając jej działanie ośrodkowe. Mechanizm tej interakcji opiera się na synergistycznym oddziaływaniu obu substancji na ośrodkowy układ nerwowy, w szczególności poprzez układ GABA-ergiczny.¹⁴

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii hydroksyzyną może prowadzić do nasilenia następujących efektów:

• Nasilone działanie sedatywne – może objawiać się wzmożoną sennością, spowolnieniem psychoruchowym, zaburzeniami koordynacji ruchowej
• Zwiększone ryzyko zaburzeń świadomości – od lekkiego splątania po stan przypominający upojenie alkoholowe
• Pogorszenie funkcji poznawczych – osłabienie pamięci, koncentracji, wydłużenie czasu reakcji
• Nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ oddechowy – w skrajnych przypadkach może prowadzić do depresji oddechowej
• Zwiększone ryzyko upadków i wypadków – szczególnie istotne u osób starszych

Należy kategorycznie odradzać pacjentom spożywanie alkoholu podczas terapii hydroksyzyną. Jest to szczególnie istotne u osób prowadzących pojazdy mechaniczne lub wykonujących prace wymagające zachowania pełnej sprawności psychofizycznej.

Warto zaznaczyć, że hydroksyzyna jest metabolizowana m.in. przez dehydrogenazę alkoholową, ten sam enzym, który uczestniczy w metabolizmie etanolu. Możliwa jest więc dodatkowa interakcja na poziomie farmakokinetycznym, gdzie alkohol może konkurować z hydroksyzyną o dostęp do tego enzymu, potencjalnie wpływając na stężenie leku we krwi i nasilając działania niepożądane.¹⁵

Tabela interakcji hydroksyzyny z lekami i innymi substancjami