Właściwości farmakokinetyczne leku

Poniższa charakterystyka przedstawia szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych acyklowiru, substancji czynnej zawartej w produkcie leczniczym Heviran, dostępnym w tabletkach powlekanych o mocy 200 mg, 400 mg lub 800 mg. Charakterystyka obejmuje najważniejsze parametry farmakokinetyczne oraz czynniki wpływające na ich wartości w różnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie i stężenia w osoczu

Acyklowir charakteryzuje się niepełnym wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Po osiągnięciu stanu stacjonarnego, podawanie leku w dawce 200 mg co 4 godziny prowadzi do osiągnięcia średniego stężenia maksymalnego w osoczu (CSS_maks) na poziomie 3,1 μM (0,7 μg/ml), przy stężeniu minimalnym (CSS_min) wynoszącym 1,8 μM (0,4 μg/ml).²

W przypadku wyższych dawek, stężenia leku w osoczu wzrastają proporcjonalnie. Dla dawki 400 mg podawanej co 4 godziny, CSS_maks osiąga wartość 5,3 μM (1,2 μg/ml), a CSS_min 2,7 μM (0,6 μg/ml). Natomiast dla dawki 800 mg podawanej co 4 godziny, CSS_maks wynosi 8 μM (1,8 μg/ml), a CSS_min 4 μM (0,9 μg/ml).³

Parametry farmakokinetyczne po podaniu dożylnym

U dorosłych pacjentów, po dożylnym podaniu acyklowiru, okres półtrwania w osoczu wynosi około 2,9 godziny. Po jednogodzinnym wlewie dożylnym w dawkach 2,5 mg/kg mc., 5 mg/kg mc. i 10 mg/kg mc., średnie stężenia maksymalne (CSS_maks) osiągają odpowiednio wartości: 22,7 µM (5,1 µg/ml), 43,6 µM (9,8 µg/ml) i 92 µM (20,7 µg/ml). Stężenia minimalne (CSS_min) mierzone po 7 godzinach wynoszą odpowiednio: 2,2 µM (0,5 µg/ml), 3,1 µM (0,7 µg/ml) i 10,2 µM (2,3 µg/ml).⁴

Parametry farmakokinetyczne w populacjach pediatrycznych

U dzieci powyżej pierwszego roku życia, którym podawano acyklowir w dawkach przeliczonych na powierzchnię ciała (250 mg/m² zamiast 5 mg/kg mc. oraz 500 mg/m² zamiast 10 mg/kg mc.), obserwowano stężenia w osoczu porównywalne do tych osiąganych u dorosłych.⁵

U noworodków i niemowląt do 3. miesiąca życia, leczonych acyklowirem w dawce 10 mg/kg mc., podawanym co 8 godzin w jednogodzinnym wlewie dożylnym, stężenie maksymalne (CSS_maks) wynosiło 61,2 µM (13,8 µg/ml), a minimalne (CSS_min) 10,1 µM (2,3 µg/ml). W innej grupie noworodków i niemowląt do 3. miesiąca życia, którym podawano acyklowir w wyższej dawce 15 mg/kg mc. co 8 godzin, zaobserwowano proporcjonalny wzrost stężeń – CSS_maks wyniosło 83,5 µM (18,8 µg/ml), a CSS_min 14,1 µM (3,2 µg/ml). W tej grupie okres półtrwania leku w osoczu wyniósł 3,8 godziny.⁶

Metabolizm i wydalanie

Większość podanego acyklowiru jest wydalana przez nerki w postaci niezmienionej. Klirens nerkowy acyklowiru przewyższa klirens kreatyniny, co świadczy o udziale zarówno przesączania kłębuszkowego, jak i wydzielania kanalikowego w procesie wydalania leku.⁷

Głównym metabolitem acyklowiru jest 9-karboksymetoksymetyloguanina, która jest wydalana z moczem w ilości stanowiącej około 10-15% podanej dawki.⁸

Wpływ innych leków na parametry farmakokinetyczne acyklowiru

Interakcje farmakologiczne mogą znacząco wpływać na parametry farmakokinetyczne acyklowiru. Podanie probenecydu w dawce 1 g na 60 minut przed zastosowaniem acyklowiru wydłuża okres półtrwania acyklowiru o 18% oraz zwiększa pole pod krzywą zależności stężenia leku w osoczu od czasu (AUC) o 40%.⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Parametry u pacjentów w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się zmniejszenie całkowitego klirensu ustrojowego acyklowiru, które jest skorelowane ze zmniejszeniem klirensu kreatyniny. Zmiany te mają jednak niewielki wpływ na okres półtrwania leku w osoczu.¹⁰

Parametry u pacjentów z niewydolnością nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek średni okres półtrwania acyklowiru ulega znacznemu wydłużeniu, wynosząc średnio 19,5 godziny. Podczas hemodializy okres półtrwania jest krótszy i wynosi 5,7 godziny, a stężenie leku w osoczu podczas procedury hemodializy ulega redukcji o około 60%.¹¹

Dystrybucja i wiązanie z białkami

Dystrybucja acyklowiru w płynach ustrojowych charakteryzuje się specyficznym rozdziałem. Stężenie acyklowiru w płynie mózgowo-rdzeniowym stanowi około 50% stężenia w osoczu, co ma istotne znaczenie w leczeniu zakażeń ośrodkowego układu nerwowego.¹²

Wiązanie acyklowiru z białkami osocza jest stosunkowo niewielkie i mieści się w zakresie 9-33%. Ta cecha farmakokinetyczna sprawia, że ryzyko interakcji wynikających z konkurencyjnego wypierania acyklowiru z miejsca wiązania przez inne leki jest niskie.¹³

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych