Działania niepożądane
Femoston mini 0,5 mg + 2,5 mg

Działania niepożądane leku Femoston mini 0,5 mg + 2,5 mg

Produkt leczniczy Femoston mini zawierający 0,5 mg estradiolu w postaci estradiolu półwodnego i 2,5 mg dydrogesteronu może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które wymagają szczegółowego omówienia ze względu na bezpieczeństwo stosowania. Znajomość profilu działań niepożądanych jest kluczowa dla właściwego monitorowania pacjentek stosujących hormonalną terapię zastępczą (HTZ).¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

W badaniach klinicznych produktu Femoston mini (n=4929) najczęściej odnotowywano następujące działania niepożądane: bóle głowy, bóle brzucha, ból i tkliwość piersi oraz bóle pleców. Obserwacje te są zgodne z powszechnie znanym profilem bezpieczeństwa preparatów stosowanych w HTZ.²

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane obserwowane w trakcie badań klinicznych oraz pochodzące ze zgłoszeń po wprowadzeniu produktu do obrotu zostały sklasyfikowane według częstości występowania. Działaniom niepożądanym pochodzącym ze zgłoszeń po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu, które nie występowały w badaniach klinicznych, przypisano częstość „rzadko”.³

* Działania niepożądane pochodzące ze zgłoszeń po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu, nie występujące w badaniach klinicznych.⁴

Szczególne zagrożenia związane z ryzykiem nowotworu piersi

U pacjentek stosujących skojarzoną terapię estrogenowo-progestagenową przez okres dłuższy niż 5 lat odnotowano do 2-krotnie większe ryzyko zdiagnozowania raka piersi. Warto podkreślić, że zwiększenie ryzyka u kobiet stosujących monoterapię estrogenową jest mniejsze niż w przypadku pacjentek stosujących leczenie skojarzone estrogen-progestagen. Ryzyko jest również uzależnione od czasu trwania leczenia.⁵

Według metaanalizy prospektywnych badań epidemiologicznych, dodatkowe ryzyko raka piersi po 5 latach leczenia u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²) w wieku 50 lat wynosi:⁶

• Dla HTZ estrogenowej: współczynnik ryzyka 1,2, co daje 2,7 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet
• Dla skojarzenia estrogen-progestagen: współczynnik ryzyka 1,6, co daje 8,0 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet

Po 10 latach leczenia ryzyko zwiększa się odpowiednio do:⁷

• Dla HTZ estrogenowej: współczynnik ryzyka 1,3, co daje 7,1 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet
• Dla skojarzenia estrogen-progestagen: współczynnik ryzyka 1,8, co daje 20,8 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet

Ryzyko raka endometrium

U kobiet po menopauzie z zachowaną macicą, które nie stosują HTZ, ryzyko raka endometrium wynosi 5 przypadków na każde 1000 kobiet. Stosowanie HTZ samymi estrogenami powoduje znaczący wzrost tego ryzyka, dlatego u kobiet z zachowaną macicą nie jest zalecana monoterapia estrogenowa.⁸

W zależności od czasu trwania leczenia samymi estrogenami i dawki estrogenów, badania epidemiologiczne wykazały wzrost ryzyka raka endometrium od 5 do 55 dodatkowych przypadków zdiagnozowanych na każde 1000 kobiet w wieku od 50 do 65 lat. Dodanie progestagenu do terapii estrogenowej przez przynajmniej 12 dni w cyklu może skutecznie zapobiec zwiększeniu ryzyka.⁹

Nowotwór jajnika

Stosowanie HTZ obejmującej jedynie estrogeny lub skojarzenie estrogenów z progestagenami wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania nowotworu jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (współczynnik ryzyka 1,43%, 95% PU 1,31-1,56).¹⁰

U kobiet w wieku od 50 do 54 lat stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowe rozpoznanie nowotworu jajnika na 2000 pacjentek stosujących HTZ. Wśród kobiet w tej samej grupie wiekowej, które nie stosują HTZ, nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet.¹¹

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

HTZ jest związana z 1,3-3 krotnym wzrostem względnego ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), która obejmuje zakrzepowe zapalenie żył głębokich lub zatorowość płucną. Istotne jest, że stany te występują znacznie częściej w pierwszych 5 latach stosowania HTZ.¹²

Badanie WHI wykazało, że po 5 latach leczenia HTZ u kobiet w wieku 50-59 lat:¹³

• Dla wyłącznie estrogenów (podanie doustne): współczynnik ryzyka 1,2 (0,6-2,4), co daje 1 dodatkowy przypadek na 1000 kobiet
• Dla skojarzenia estrogenu i progestagenu (podanie doustne): współczynnik ryzyka 2,3 (1,2-4,3), co daje 5 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet

Ryzyko choroby wieńcowej

Ryzyko choroby wieńcowej jest nieznacznie większe u pacjentek stosujących złożoną terapię HTZ estrogenowo-progestagenową, szczególnie u kobiet w wieku powyżej 60 lat.¹⁴

Ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu

Stosowanie terapii wyłącznie estrogenowej i terapii złożonej estrogenowo-progestagenowej jest związane z do 1,5-krotnym wzrostem względnego ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu. Co istotne, ryzyko udaru krwotocznego nie jest zwiększone w czasie HTZ.¹⁵

Ryzyko względne nie zależy od wieku i czasu trwania leczenia, jednak ryzyko bazowe jest silnie uzależnione od wieku. W konsekwencji całkowite ryzyko udaru u kobiet stosujących HTZ zwiększy się wraz z wiekiem.¹⁶

Badania WHI wykazały, że po 5 latach stosowania HTZ u kobiet w wieku 50-59 lat współczynnik ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu wynosi 1,3 (1,1-1,6), co daje 3 dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ.¹⁷

Inne działania niepożądane

Oprócz wyżej omówionych, podczas stosowania estrogenów i/lub progestagenów mogą wystąpić następujące działania niepożądane:¹⁸

• Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone: łagodne i złośliwe nowotwory estrogenozależne (np. rak endometrium, rak jajnika), zwiększenie rozmiaru oponiaka
• Zaburzenia układu immunologicznego: toczeń rumieniowaty układowy
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipertrójglicerydemia
• Zaburzenia układu nerwowego: możliwa demencja, pląsawica, nasilenie epilepsji
• Zaburzenia naczyniowe: zaburzenia zakrzepowo-zatorowe naczyń tętniczych
• Zaburzenia żołądka i jelit: zapalenie trzustki (u kobiet z wcześniej występującą hipertrójglicerydemią)
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: rumień wielopostaciowy
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych: nietrzymanie moczu
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: zmiany włóknisto-torbielowate piersi, nadżerki szyjki macicy
• Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne: nasilenie porfirii
• Badania diagnostyczne: wzrost całkowitego stężenia hormonów tarczycy

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Zarówno estrogeny, jak i dydrogesteron charakteryzują się małą toksycznością. W przypadku przedawkowania mogą wystąpić następujące objawy: nudności, wymioty, tkliwość piersi, zawroty głowy, bóle brzucha, senność i/lub zmęczenie, krwawienia z odstawienia. Te objawy zazwyczaj nie wymagają leczenia swoistego lub objawowego. Powyższe informacje dotyczą również przypadków przedawkowania u dzieci.¹⁹

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰