Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Faxigen XL 150 mg

Faxigen XL 150 mg jest lekiem zawierającym 169,71 mg wenlafaksyny chlorowodorku, co odpowiada 150 mg wenlafaksyny. Ze względu na profil farmakologiczny leku oraz możliwe działania niepożądane, jego stosowanie wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz przestrzegania specjalnych ostrzeżeń. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku.¹

Ryzyko przedawkowania i interakcje z alkoholem

Podczas leczenia wenlafaksyną należy uczulić pacjenta, aby kategorycznie powstrzymał się od spożywania alkoholu. Jest to spowodowane wpływem alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), możliwością klinicznego nasilenia zaburzeń psychicznych oraz ryzykiem wystąpienia niepożądanych interakcji z wenlafaksyną, w tym nasilenia depresyjnego działania na OUN. Warto podkreślić, że przypadki przedawkowania wenlafaksyny, w tym te ze skutkiem śmiertelnym, notowano głównie przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem i/lub innymi produktami leczniczymi.²

Aby zminimalizować ryzyko przedawkowania, wenlafaksynę należy przepisywać w najmniejszej ilości zgodnej z zalecanym dla danego pacjenta dawkowaniem.³

Ryzyko zachowań samobójczych

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia myśli samobójczych, samookaleczenia oraz samobójstwa. Ryzyko to utrzymuje się do momentu uzyskania pełnej remisji. Należy pamiętać, że poprawa stanu pacjenta może nie nastąpić w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia lub nawet dłużej. Z tego powodu pacjenci powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją medyczną do czasu wystąpienia poprawy.⁴

Doświadczenia kliniczne wskazują, że ryzyko samobójstwa może paradoksalnie zwiększyć się we wczesnym etapie powrotu do zdrowia. Należy również pamiętać, że inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest wenlafaksyna, także mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zachowań samobójczych. Ponadto, zaburzenia te mogą współistnieć z epizodami dużej depresji.⁵

Szczególnie narażeni na ryzyko są:

• Pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie
• Pacjenci przejawiający przed rozpoczęciem leczenia znacznego stopnia skłonności samobójcze
• Pacjenci w wieku poniżej 25 lat (meta-analizy wykazały zwiększone ryzyko zachowań samobójczych w tej grupie wiekowej w porównaniu z placebo)

W trakcie leczenia, zwłaszcza na jego początku i po zmianie dawki, należy ściśle obserwować pacjentów, szczególnie tych z grupy podwyższonego ryzyka. Zarówno pacjentów, jak i ich opiekunów należy uprzedzić o konieczności zwrócenia uwagi na objawy klinicznego nasilenia choroby, wystąpienie zachowań lub myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu. W przypadku pojawienia się takich objawów, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Wenlafaksyna nie powinna być stosowana w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. W badaniach klinicznych w tej grupie wiekowej odnotowano zwiększoną częstość zachowań samobójczych (próby samobójcze i myśli samobójcze) oraz wrogości (głównie agresja, zachowania buntownicze i gniew) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁷

Jeśli mimo to, ze względu na wskazania kliniczne, podjęta zostanie decyzja o leczeniu, pacjent powinien być ściśle obserwowany pod kątem wystąpienia objawów samobójczych. Warto zaznaczyć, że brak jest długoterminowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wzrostu, dojrzewania oraz rozwoju poznawczego i behawioralnego.⁸

Zespół serotoninowy

Leczenie wenlafaksyną, podobnie jak w przypadku innych leków o działaniu serotoninergicznym, wiąże się z ryzykiem wystąpienia zespołu serotoninowego – stanu potencjalnie zagrażającego życiu. Ryzyko to wzrasta szczególnie podczas jednoczesnego stosowania innych leków wpływających na system neuroprzekaźników serotoninergicznych, takich jak:⁹

• Tryptany
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sibutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Fentanyl i jego analogi
• Tramadol
• Dekstrometorfan
• Tapentadol
• Petydyna
• Metadon
• Pentazocyna
• Leki zaburzające metabolizm serotoniny, np. inhibitory MAO (w tym błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:¹⁰

• Zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• Zaburzenia równowagi autonomicznego układu nerwowego (np. tachykardia, labilne ciśnienie tętnicze, hipertermia)
• Aberracje neuromięśniowe (np. hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów)
• Objawy żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wymioty, biegunka)

W najcięższej postaci zespół serotoninowy może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), charakteryzujący się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami równowagi autonomicznego układu nerwowego z możliwymi gwałtownymi wahaniami czynności życiowych oraz zmianami stanu psychicznego.¹¹

W przypadku gdy jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i innych leków wpływających na układy neuroprzekaźników serotoninergicznych i/lub dopaminergicznych jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta, szczególnie na początku leczenia i podczas zwiększania dawki.¹²

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny, takimi jak suplementy tryptofanu.¹³

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskra z zamkniętym kątem).¹⁴

Wpływ na ciśnienie krwi

U pacjentów leczonych wenlafaksyną często obserwuje się zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Po wprowadzeniu produktu do obrotu u niektórych pacjentów opisywano przypadki znacznie podwyższonego ciśnienia krwi wymagającego natychmiastowego leczenia.¹⁵

Zalecenia dotyczące monitorowania ciśnienia krwi obejmują:¹⁶

• Regularne monitorowanie ciśnienia krwi u wszystkich pacjentów leczonych wenlafaksyną
• Uzyskanie kontroli istniejącego nadciśnienia przed rozpoczęciem leczenia wenlafaksyną
• Okresowe monitorowanie ciśnienia krwi po rozpoczęciu leczenia i po zwiększeniu dawki

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą ulec pogorszeniu w następstwie zwiększenia ciśnienia tętniczego krwi, np. u pacjentów z zaburzeniami czynności serca.¹⁷

Wpływ na częstotliwość akcji serca

W trakcie leczenia może wystąpić przyspieszenie czynności serca, szczególnie w razie stosowania dużych dawek. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą ulec pogorszeniu w następstwie przyspieszenia akcji serca.¹⁸

Choroby serca oraz ryzyko wystąpienia arytmii

Nie oceniono stosowania wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie ani z niestabilną chorobą wieńcową serca. Dlatego u tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność w trakcie stosowania wenlafaksyny.¹⁹

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki:²⁰

• Wydłużenia odstępu QTc
• Zaburzeń rytmu typu Torsade de Pointes (TdP)
• Częstoskurczu komorowego
• Zaburzeń rytmu serca zakończonych zgonem

Opisywane powikłania występowały szczególnie po przedawkowaniu wenlafaksyny lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc/TdP. U pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia ciężkich zaburzeń rytmu serca lub wydłużenia odstępu QTc należy przed przepisaniem wenlafaksyny dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.²¹

Drgawki

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjentów tych należy ściśle monitorować. W razie pojawienia się drgawek leczenie należy przerwać.²²

Hiponatremia

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić przypadki hiponatremii i/lub zespołu niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Przypadki te obserwowano najczęściej u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub odwodnionych.²³

Zwiększone ryzyko wystąpienia hiponatremii dotyczy:²⁴

• Osób w podeszłym wieku
• Pacjentów przyjmujących leki moczopędne
• Pacjentów ze zmniejszoną objętością krążącej krwi

Nieprawidłowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt serotoniny mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi. Krwawienia związane ze stosowaniem SSRI i SNRI obejmują przypadki o różnym nasileniu: od siniaków, krwiaków, krwawienia z nosa i wybroczyn po krwawienia z przewodu pokarmowego oraz krwawienia zagrażające życiu.²⁵

U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę ryzyko krwawienia może być zwiększone. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z predyspozycjami do krwawień, w tym u osób przyjmujących antykoagulanty i leki przeciwpłytkowe.²⁶

Należy pamiętać, że leki z grupy SSRI i SNRI mogą zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego.²⁷

Cholesterol w surowicy

W kontrolowanych badaniach klinicznych z placebo odnotowano znaczące klinicznie zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy u 5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę w porównaniu do 0,0% pacjentów przyjmujących placebo. Badania te prowadzono przez co najmniej 3 miesiące.²⁸

W przypadku stosowania terapii długoterminowej zaleca się okresowe kontrolowanie stężenia cholesterolu w surowicy.²⁹

Stosowanie z lekami zmniejszającymi masę ciała

Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z produktami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i produktów zmniejszających masę ciała. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości, ani w monoterapii, ani w terapii skojarzonej z innymi produktami.³⁰

Mania/hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju, którzy przyjmowali leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, może wystąpić mania lub hipomania. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie lub w wywiadzie rodzinnym.³¹

Zachowania agresywne

U niektórych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Przypadki takie zgłaszano na początku leczenia, po zmianie dawki i przerwaniu leczenia. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie.³²

Zaburzenia czynności seksualnych

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), w tym wenlafaksyna, mogą powodować wystąpienie objawów zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania SSRI i/lub SNRI.³³

Przerwanie leczenia

Wiadomo, że w przypadku stosowania leków przeciwdepresyjnych występują skutki odstawienia, które niekiedy mogą być długotrwałe i nasilone. U niektórych pacjentów podczas zmiany schematu dawkowania wenlafaksyny, w tym w trakcie jej odstawiania, zgłaszano przypadki samobójstw lub myśli samobójczych oraz zachowań agresywnych.³⁴

Z tego powodu po zmniejszeniu dawki lub w trakcie odstawiania produktu leczniczego pacjentów należy ściśle monitorować. W badaniach klinicznych stwierdzano zdarzenia niepożądane związane z przerwaniem leczenia (podczas zmniejszania dawki i po zmniejszeniu dawki) u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.³⁵

Ryzyko wystąpienia objawów odstawienia może być uzależnione od różnych czynników, w tym od długości leczenia, dawki i tempa zmniejszania dawki. Do najczęściej obserwowanych objawów odstawienia należą:³⁶

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• Zaburzenia snu (w tym bezsenność i intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności i/lub wymioty
• Drżenie
• Ból głowy
• Zaburzenia widzenia
• Nadciśnienie tętnicze

Objawy odstawienia mają zazwyczaj charakter łagodny do umiarkowanego, jednak u niektórych pacjentów mogą mieć ciężki przebieg. Zwykle występują w ciągu kilku pierwszych dni po przerwaniu leczenia, ale odnotowano także bardzo rzadkie przypadki ich wystąpienia u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę.³⁷

Na ogół objawy te ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, jednak u niektórych osób mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub dłużej). W związku z tym, przy przerywaniu leczenia zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od potrzeb konkretnego pacjenta. U niektórych pacjentów odstawianie produktu leczniczego może trwać kilka miesięcy lub dłużej.³⁸

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny związane jest z wystąpieniem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub wyczerpującym niepokojem oraz potrzebą ruchu, często powiązaną z niezdolnością do siedzenia lub stania w miejscu. Stan ten najczęściej występuje podczas kilku pierwszych tygodni leczenia. U pacjentów, u których pojawiły się takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.³⁹

Suchość w ustach

Suchość w ustach jest zgłaszana przez 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może to prowadzić do zwiększenia ryzyka wystąpienia próchnicy. Należy poinformować pacjentów o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.⁴⁰

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą leczenie z zastosowaniem SSRI lub wenlafaksyny może zaburzać kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawek insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.⁴¹

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

U pacjentów stosujących wenlafaksynę zgłaszano przypadki fałszywie dodatnich wyników przesiewowych badań immunologicznych moczu na obecność fencyklidyny (PCP) i amfetaminy. Wynika to z braku swoistości testów przesiewowych. Fałszywie dodatnich wyników można się spodziewać nawet przez kilka dni po zaprzestaniu leczenia wenlafaksyną. Badaniami pozwalającymi na odróżnienie wenlafaksyny od PCP i amfetaminy są badania potwierdzające, np. z użyciem chromatografii gazowej/spektrometrii masowej.⁴²

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Faxigen XL 150 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w kapsułce, to znaczy lek uznaje się za „wolny od sodu”.⁴³