Właściwości farmakodynamiczne
Esomeprazole SUN 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne esomeprazolu

Esomeprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeznaczonych do leczenia zaburzeń związanych z kwasem, klasyfikowanych jako inhibitory pompy protonowej (kod ATC: A02BC05). Lek ten jest S-izomerem omeprazolu i wywiera swoje działanie poprzez zmniejszenie wydzielania kwasu solnego w żołądku dzięki wysoce specyficznemu mechanizmowi działania. Warto zauważyć, że właściwości farmakodynamiczne obu izomerów omeprazolu (R i S) są podobne.¹

Mechanizm działania

Esomeprazol, będący słabą zasadą, osiąga wysokie stężenie w silnie kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tym środowisku jest przekształcany do postaci czynnej, która hamuje aktywność pompy protonowej (H+/K+-ATP-azy). Poprzez ten mechanizm esomeprazol skutecznie hamuje zarówno podstawowe, jak i stymulowane wydzielanie kwasu solnego w żołądku.²

Efekty pH żołądkowe

Badania kliniczne wykazały, że u pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku po 5 dniach doustnego podawania esomeprazolu w dawce 20 mg lub 40 mg, wartość pH w żołądku utrzymuje się powyżej 4 przez średnio odpowiednio 13 i 17 godzin w ciągu doby. Efekt ten jest niezależny od drogi podania leku (doustnej czy dożylnej).³

Dodatkowo wykazano zależność między hamowaniem wydzielania kwasu a ekspozycją na esomeprazol, wykorzystując AUC jako parametr zastępczy dla stężeń leku w osoczu po jego podaniu doustnym.⁴

W przypadku podania esomeprazolu zdrowym ochotnikom w dawce 80 mg we wlewie trwającym 30 minut, a następnie kontynuacji leczenia ciągłym wlewem dożylnym w dawce 8 mg/godzinę przez 23,5 godziny, obserwowano utrzymywanie się pH w żołądku powyżej 4 przez średnio 21 godzin oraz pH powyżej 6 przez średnio 11-13 godzin w ciągu 24-godzinnego okresu obserwacji.⁵

Skuteczność kliniczna u dorosłych

Refluksowe zapalenie przełyku

Dane kliniczne wykazują, że u pacjentów leczonych esomeprazolem doustnie w dawce 40 mg wygojenie zmian związanych z refluksowym zapaleniem przełyku następuje u około 78% pacjentów po 4 tygodniach terapii, a odsetek ten wzrasta do 93% po 8 tygodniach leczenia.⁶

Krwawienia z wrzodu żołądka

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo oceniano skuteczność esomeprazolu u pacjentów z potwierdzonym endoskopowo krwawieniem z wrzodu żołądka. Pacjenci zostali zakwalifikowani według skali Forrest (Ia, Ib, IIa lub IIb, co odpowiadało odpowiednio 9%, 43%, 38% oraz 10% badanych) i przydzieleni losowo do grupy otrzymującej esomeprazol w roztworze do wlewów dożylnych (n=375) lub placebo (n=389).⁷

Po endoskopowym opanowaniu krwawienia, pacjenci otrzymywali 80 mg esomeprazolu we wlewie dożylnym trwającym 30 minut, a następnie wlew dożylny w dawce 8 mg/godzinę lub placebo przez 72 godziny. Po tym okresie wszyscy pacjenci otrzymywali esomeprazol doustnie w dawce 40 mg przez kolejne 27 dni w celu zmniejszenia wydzielania kwasu (faza otwarta).⁸

Wyniki badania wykazały, że ponowne krwawienie w ciągu 3 dni wystąpiło u 5,9% pacjentów leczonych esomeprazolem dożylnie w porównaniu do 10,3% pacjentów w grupie placebo. Po 30 dniach terapii częstość występowania ponownego krwawienia wynosiła 7,7% w grupie leczonej esomeprazolem dożylnie w porównaniu z 13,6% w grupie placebo.⁹

Efekty endokrynologiczne

Podczas leczenia lekami przeciwwydzielniczymi, takimi jak esomeprazol, stężenie gastryny w surowicy zwiększa się w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Ponadto obserwuje się zwiększenie stężenia chromograniny A (CgA) z powodu zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej.¹⁰

Zwiększone stężenie CgA może zakłócać badania wykrywające obecność guzów neuroendokrynnych. Z tego powodu, zgodnie z dostępnymi danymi, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej w okresie od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Pozwala to na powrót stężenia CgA, które zostało mylnie zwiększone w wyniku leczenia inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.¹¹

Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, u których długotrwale stosowano esomeprazol, obserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffinopodobnych), prawdopodobnie spowodowane zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy. Zmiany te nie mają jednak znaczenia klinicznego.¹²

Inne efekty długotrwałego leczenia

W trakcie długotrwałego doustnego leczenia produktami zmniejszającymi wydzielanie kwasu solnego w żołądku raportowano nieco większą częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczną konsekwencję znacznego zahamowania wydzielania kwasu, mają charakter łagodny i są najczęściej przemijające.¹³

Zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny, w tym po zastosowaniu inhibitorów pompy protonowej, prowadzi do zwiększenia ilości fizjologicznej flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym. Leczenie inhibitorami pompy protonowej może skutkować nieznacznym zwiększeniem ryzyka zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami z rodzaju Salmonella i Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych również bakteriami Clostridium difficile.¹⁴

Skuteczność kliniczna u dzieci i młodzieży

Dzieci poniżej 12 miesiąca życia

Przeprowadzono kontrolowane placebo badanie kliniczne z udziałem 98 pacjentów w wieku od 1 do 11 miesięcy z objawami choroby refluksowej przełyku (GERD). Esomeprazol podawano doustnie w dawce 1 mg/kg masy ciała raz na dobę przez dwa tygodnie (faza otwarta), a następnie 80 pacjentów włączono na dodatkowe 4 tygodnie do fazy podwójnie zaślepionej. Nie zaobserwowano istotnej różnicy między grupą placebo a grupą otrzymującą esomeprazol w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego, którym był czas do zaprzestania terapii z powodu nasilenia objawów.¹⁵

W kolejnym badaniu kontrolowanym placebo z udziałem 52 pacjentów w wieku od 1 do 11 miesięcy z objawami GERD, esomeprazol był podawany doustnie w dawce 0,5 mg/kg masy ciała raz na dobę przez minimum 10 dni. Podobnie jak w poprzednim badaniu, nie stwierdzono istotnej różnicy między grupami esomeprazolu i placebo w odniesieniu do głównego punktu końcowego, którym była zmiana względem stanu wyjściowego częstości występowania objawów GERD.¹⁶

Badania z udziałem dzieci wykazały, że dawki esomeprazolu 0,5 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku poniżej 1 miesiąca oraz 1,0 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku od 1 do 11 miesięcy zmniejszają średni odsetek czasu, w którym pH wewnątrz przełyku utrzymuje się na poziomie poniżej 4. Profil bezpieczeństwa okazał się podobny do zaobserwowanego u pacjentów dorosłych.<sup data-drug="Esomeprazole SUN" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki badań z udziałem dzieci wykazały również, że dawki esomeprazolu 0,5 mg/kg masy ciała oraz 1,0 mg/kg masy ciała u dzieci w wieku odpowiednio < 1 miesiąca oraz od 1 do 11 miesięcy, zmniejszają średni odsetek czasu, w którym pH wewnątrz przełyku utrzymuje się na poziomie 17

Dzieci w wieku poniżej 17 lat

W badaniu obejmującym dzieci z objawami GERD (w wieku od poniżej 1 roku do 17 lat) otrzymujące długotrwale inhibitory pompy protonowej, u 61% dzieci wystąpiła niewielkiego stopnia hiperplazja komórek ECL. Co istotne, nie stwierdzono klinicznego znaczenia tych zmian, a także nie zaobserwowano rozwoju zanikowego nieżytu żołądka ani guzów o charakterze rakowiaka.<sup data-drug="Esomeprazole SUN" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu u dzieci z objawami GERD (w wieku od 18