Przedawkowanie
Enema (32,2 mg + 139 mg)/ml

Lek Enema, zawierający disodu fosforan dwunastowodny (32,2 mg/ml substancji bezwodnej) oraz sodu diwodorofosforan jednowodny (139 mg/ml substancji bezwodnej), stosowany jest w postaci roztworu doodbytniczego w jednorazowych opakowaniach, co ogranicza ryzyko przedawkowania. Niemniej jednak, u pacjentów z przeciwwskazaniami lub szczególną wrażliwością na składniki preparatu, nawet standardowa dawka może wywołać objawy toksyczne. Przedawkowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń elektrolitowych (hiperfosfatemia, hipokalcemia, hipernatremia, hipokaliemia), kwasicy metabolicznej, odwodnienia oraz zaburzeń układu sercowo-naczyniowego (hipotensja, tachykardia, arytmie) i oddechowego (tachypnoe, niewydolność oddechowa). Zgony odnotowano zwłaszcza u dzieci i pacjentów z przewlekłym zaparciem po nadmiernym podaniu fosforanów.

Przedawkowanie leku Enema

Lek Enema w postaci roztworu doodbytniczego zawierającego disodu fosforan dwunastowodny (w przeliczeniu na substancję bezwodną 32,2 mg/ml) oraz sodu diwodorofosforan jednowodny (w przeliczeniu na substancję bezwodną 139 mg/ml) z założenia występuje w jednorazowym opakowaniu, co znacząco ogranicza ryzyko przedawkowania. Niemniej jednak, istnieją sytuacje kliniczne, w których mogą wystąpić objawy przedawkowania. 1

Grupy ryzyka przedawkowania

Objawy przedawkowania mogą wystąpić szczególnie u dwóch grup pacjentów:

  • Pacjenci ze szczególnymi przeciwwskazaniami do stosowania produktu – u których zastosowanie nawet standardowej dawki może wywołać reakcje niepożądane
  • Pacjenci szczególnie wrażliwi na składniki preparatu – reagujący na standardowe dawki jak na przedawkowanie 2

Odnotowano również przypadki śmiertelne związane z zaburzeniami wodno-elektrolitowymi, które wystąpiły po zastosowaniu produktów zawierających fosforany w nadmiernych dawkach, podaniu ich dzieciom lub pacjentom z przewlekłym zaparciem. 3

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie produktu Enema może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, obejmujących zaburzenia elektrolitowe, metaboliczne i wodno-elektrolitowe. Może także wpływać na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego i oddechowego. 4

Objaw przedawkowania Opis
Zaburzenia stężenia elektrolitów Nadmierne wchłanianie fosforanów może prowadzić do hiperfosfatemii, hipokalcemii oraz zaburzeń gospodarki sodowej i potasowej. Może wystąpić zarówno hipernatremia jak i hipokaliemia.
Kwasica metaboliczna Kumulacja fosforanów w organizmie może powodować zmiany pH krwi prowadzące do kwasicy metabolicznej, co zagraża homeostazii ustroju.
Odwodnienie Nadmierna utrata płynów przez przewód pokarmowy prowadząca do zmniejszenia objętości krwi krążącej.
Zaburzenia układu krążenia Mogą obejmować hipotensję, tachykardię, zaburzenia rytmu serca wywołane zaburzeniami elektrolitowymi (szczególnie hipokalcemią i hipokaliemią).
Zaburzenia układu oddechowego Duszność, przyspieszenie oddechu (tachypnoe), w skrajnych przypadkach niewydolność oddechowa (jako konsekwencja kwasicy metabolicznej).
Objawy krytyczne W skrajnych przypadkach możliwe są powikłania prowadzące do zgonu, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania leku Enema, należy wdrożyć leczenie objawowe, ze szczególnym uwzględnieniem normalizacji zaburzonych parametrów elektrolitowych. 5

Postępowanie powinno obejmować:

  1. Monitorowanie parametrów życiowych – kontrola ciśnienia tętniczego, tętna, funkcji oddechowych
  2. Laboratoryjną ocenę zaburzeń elektrolitowych – kontrola stężenia sodu, potasu, wapnia, fosforanów
  3. Uzupełnianie niedoborów płynowych – dożylna podaż płynów infuzyjnych
  4. Korekcję zaburzeń elektrolitowych – szczególnie hipokalcemii i hipokaliemii
  5. Wyrównanie kwasicy metabolicznej – w razie potrzeby
  6. Leczenie objawowe w zależności od dominujących objawów klinicznych

Ze względu na potencjalne konsekwencje zdrowotne, przedawkowanie preparatu Enema wymaga natychmiastowej pomocy medycznej, a w niektórych przypadkach hospitalizacji i intensywnego nadzoru klinicznego. 6

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl