Charakterystyka farmakodynamiczna szczepionki Efluelda Tetra

Efluelda Tetra należy do grupy farmakoterapeutycznej szczepionek przeciw grypie (kod ATC: J07BB02). Szczepionka zawiera inaktywowane, rozszczepione wiriony czterech szczepów wirusa grypy, namnożone w zarodkach kurzych. Każda dawka (0,7 ml) zawiera 60 mikrogramów hemaglutyniny dla każdego szczepu, co stanowi wyższą dawkę antygenową w porównaniu ze standardowymi szczepionkami przeciwgrypowymi¹.

Ze względu na coroczne zmiany krążących szczepów wirusa grypy oraz spadek odporności w ciągu roku po szczepieniu, zalecane jest coroczne szczepienie przeciw grypie. Skład szczepionki Efluelda Tetra jest zgodny z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dla półkuli północnej oraz z zaleceniami Unii Europejskiej na sezon 2024/2025².

Immunogenność szczepionki – dane z badań klinicznych

Skuteczność i immunogenność szczepionki Efluelda Tetra została potwierdzona w szeregu badań klinicznych, których wyniki prezentuje się poniżej³.

Badanie QHD00013

W randomizowanym, aktywnie kontrolowanym, zmodyfikowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym fazy III przeprowadzonym w USA uczestniczyły osoby dorosłe w wieku 65 lat i starsze. Celem badania było wykazanie niemniejszej skuteczności (non-inferiority) szczepionki Efluelda Tetra względem trójwalentnej szczepionki przeciwgrypowej o wysokiej dawce antygenowej (TIV-HD). Oceniano średnią geometryczną mian przeciwciał anty-HA (HAI GMT) w 28. dniu po szczepieniu oraz odsetek serokonwersji⁴.

W badaniu tym wzięło udział 2670 osób, które losowo przydzielono do grupy otrzymującej jedną dawkę szczepionki Efluelda Tetra lub jedną dawkę TIV-HD (jedną z dwóch szczepionek porównawczych różniących się składem [TIV-HD1 lub TIV-HD2]). W składzie każdej TIV-HD był jeden szczep B, odpowiadający jednemu z dwóch szczepów B zawartych w szczepionce Efluelda Tetra (szczep B linii Yamagata lub szczep B linii Victoria)⁵.

Wyniki badania wykazały, że szczepionka Efluelda Tetra jest równie immunogenna jak TIV-HD dla wspólnych szczepów wirusa grypy, zarówno pod względem średnich geometrycznych mian przeciwciał, jak i odsetków serokonwersji. Ponadto szczepionka Efluelda Tetra wywołała lepszą odpowiedź immunologiczną wobec dodatkowego szczepu B w porównaniu z odpowiedzią immunologiczną wywołaną przez TIV-HD, która nie zawierała odpowiadającego szczepu B⁶.

Badanie QHD00011

Kolejne randomizowane, aktywnie kontrolowane, zmodyfikowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne fazy III przeprowadzono w Europie. Uczestniczyły w nim osoby dorosłe w wieku 60 lat i starsze. Celem badania było wykazanie wyższości szczepionki Efluelda Tetra nad czterowalentną szczepionką przeciwgrypową o standardowej dawce (QIV-SD) dla wszystkich szczepów. Oceniano średnią geometryczną mian przeciwciał anty-HA w 28. dniu u osób dorosłych w wieku od 60 do 64 lat oraz w wieku 65 lat i starszych⁷.

Łącznie 1539 osób dorosłych (760 osób w wieku od 60 do 64 lat oraz 779 osób w wieku 65 lat i starszych) zostało losowo przydzielonych do grup otrzymujących jedną dawkę szczepionki Efluelda Tetra albo jedną dawkę QIV-SD⁸.

Wyniki tego badania potwierdziły, że szczepionka Efluelda Tetra wywołała silniejszą odpowiedź immunologiczną w porównaniu do szczepionki QIV-SD dla wszystkich 4 szczepów wirusa 28 dni po szczepieniu, zarówno u osób dorosłych w wieku od 60 do 64 lat, jak i u osób dorosłych w wieku 65 lat i starszych⁹.

Badania skuteczności klinicznej

Badanie FIM12

FIM12 było wieloośrodkowym, podwójnie zaślepionym badaniem skuteczności przeprowadzonym w USA i Kanadzie, w którym dorośli w wieku 65 lat i starsi zostali losowo przydzieleni (1:1) do grup otrzymujących TIV-HD lub szczepionkę o standardowej dawce. Badanie przeprowadzono w dwóch sezonach grypowych (2011-2012 i 2012-2013), aby ocenić występowanie potwierdzonej laboratoryjnie grypy wywołanej przez dowolny typ/podtyp wirusa grypy, w powiązaniu z chorobą grypopodobną (ILI) jako pierwszorzędowy punkt końcowy¹⁰.

Uczestników monitorowano pod kątem występowania choroby układu oddechowego zarówno poprzez aktywny, jak i bierny nadzór przez około 7 miesięcy, rozpoczynając 2 tygodnie po szczepieniu. W przypadku epizodu choroby układu oddechowego pobierano próbki wymazów z nosogardzieli do analizy. Na podstawie zebranych danych obliczono wskaźniki zapadalności oraz skuteczność szczepionki¹¹.

Wstępnie określone kryterium wyższości statystycznej dla pierwszorzędowego punktu końcowego (dolna granica dwustronnego 95% CI skuteczności szczepionki w przypadku TIV-HD w stosunku do szczepionki o standardowej dawce > 9,1%) zostało spełnione¹².

Randomizowane badania kliniczne

W grupowo randomizowanym, kontrolowanym badaniu klinicznym przeprowadzonym w domach opieki w USA oceniono względną skuteczność TIV-HD względem szczepionki przeciw grypie o standardowej dawce podczas hospitalizacji wśród 53008 osób w sezonie grypowym 2013-2014¹³.

W sezonie 2013-2014 częstość przyjęć do szpitala z powodu chorób układu oddechowego (główny cel) została znacznie zmniejszona w placówkach, w których mieszkańcy otrzymali TIV-HD w porównaniu z tymi, którzy otrzymali szczepionki przeciw grypie o standardowej dawce, o 12,7% (skorygowany współczynnik ryzyka [ARR] 0,873, 95% CI 0,776 do 0,982, p = 0,023). Ponadto zastosowanie TIV-HD przyczyniło się do zmniejszenia liczby hospitalizacji¹⁴:

• o 20,9% z powodu zapalenia płuc (ARR 0,791, 95% CI: 0,267 do 0,953, p = 0,013)
• o 8% ze wszystkich przyczyn (ARR 0,915, 95% CI: 0,863 do 0,970, p = 0,0028)¹⁵

Badania obserwacyjne

Kilka badań retrospektywnych, obejmujących ponad 8 sezonów grypowych oraz ponad 24 miliony osób w wieku 65 lat i starszych, potwierdziło lepszą ochronę zapewnianą przez TIV-HD, w porównaniu ze szczepionkami w standardowej dawce, przed powikłaniami po grypie¹⁶:

• o 13,4% (95% CI: 7,3% do 19,2%, p <0,001) mniej hospitalizacji z powodu grypy i zapalenia płuc
• o 17,9% (95% CI: 14,9% do 20,9%, p <0,001) mniej hospitalizacji z przyczyn sercowo-oddechowych
• o 8,1% (95% CI: 5,9% do 10,3%, p <0,001) mniej hospitalizacji ze wszystkich przyczyn

Należy zaznaczyć, że wpływ szczepionki może się różnić w zależności od sezonu grypowego¹⁷.

Jednoczesne podanie ze szczepionką mRNA przeciw COVID-19

W opisowym badaniu otwartym (NCT04969276) zbadano wpływ jednoczesnego podania szczepionki Efluelda Tetra ze szczepionką mRNA przeciw COVID-19. Zdrowi dorośli w wieku 65 lat i starsi zostali podzieleni na trzy grupy¹⁸:

1. grupa otrzymująca tylko szczepionkę Efluelda Tetra (N=92)
2. grupa otrzymująca szczepionkę Efluelda Tetra jednocześnie z dawką przypominającą szczepionki przeciw COVID-19 zawierającej 100 µg mRNA (zmodyfikowany nukleozyd) co najmniej 5 miesięcy po drugiej dawce cyklu szczepienia podstawowego (N=100)
3. grupa otrzymująca tylko dawkę przypominającą szczepionki przeciw COVID-19 zawierającej 100 µg mRNA (zmodyfikowany nukleozyd)

Wyniki badania wykazały, że jednoczesne podanie szczepionek nie spowodowało różnic w odpowiedzi immunologicznej na szczepionkę przeciw grypie mierzonej testem hamowania hemaglutynacji (HAI). Jednoczesne podanie szczepionek skutkowało podobnymi odpowiedziami na szczepionkę mRNA przeciw COVID-19 badanymi testem na obecność przeciwciał IgG przeciw białku S¹⁹.

Wyniki badań immunogenności i skuteczności