Leki w grupie
„szczepionka czterowalentna”

Szczepionka czterowalentna to preparat zawierający cztery różne antygeny, zapewniający ochronę przed czterema różnymi szczepami lub serotypami patogenu. Ten rodzaj szczepionek jest stosowany w celu zwiększenia spektrum ochrony przed chorobami zakaźnymi, które mogą być wywoływane przez różne warianty tego samego patogenu.

Do najważniejszych szczepionek czterowalentnych należą szczepionki przeciwko grypie, które chronią przed dwoma szczepami wirusa grypy A (H1N1 i H3N2) oraz dwoma liniami wirusa grypy B (Victoria i Yamagata). Dostępne na polskim rynku preparaty to m.in. Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra oraz FluarixTetra. Innym przykładem są czterowalentne szczepionki przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) – Gardasil 4, chroniący przed typami HPV 6, 11, 16 i 18, które są odpowiedzialne za rozwój brodawek płciowych i raka szyjki macicy.

Zaletą szczepionek czterowalentnych jest znacznie szerszy zakres ochrony w porównaniu do szczepionek mono- czy triwalentnych. W przypadku szczepionek przeciw grypie, formulacja czterowalentna znacząco zwiększa prawdopodobieństwo, że szczepionka będzie zawierała szczepy krążące w danym sezonie epidemicznym. Szczepionki czterowalentne przeciw HPV zapewniają ochronę przed większością typów wirusa odpowiedzialnych za rozwój nowotworów i kłykcin kończystych.

Potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem szczepionek czterowalentnych są podobne do tych występujących przy innych szczepionkach. Obejmują one reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu wkłucia), ogólnoustrojowe (gorączka, zmęczenie, bóle mięśniowe) oraz rzadkie przypadki reakcji alergicznych. Teoretycznie, ze względu na większą ilość antygenów, szczepionki czterowalentne mogą wywoływać nieco silniejsze reakcje poszczepienne niż ich odpowiedniki o mniejszej walentności, choć badania kliniczne wskazują, że profil bezpieczeństwa jest porównywalny.

W zależności od docelowego patogenu, szczepionki czterowalentne mogą być dalej klasyfikowane jako szczepionki inaktywowane (np. większość szczepionek przeciw grypie), rekombinowane (np. szczepionki przeciw HPV) lub atenuowane (zawierające żywe, ale osłabione patogeny). Każda z tych podgrup charakteryzuje się specyficznym mechanizmem działania, skutecznością i profilem bezpieczeństwa, co jest uwzględniane przy kwalifikacji pacjenta do szczepienia.