Właściwości farmakodynamiczne leku Divina

Produkt leczniczy Divina jest złożonym preparatem hormonalnym należącym do grupy farmakoterapeutycznej: Progestageny i estrogeny, preparaty złożone (kod ATC: G03FB06). Dostępny jest w postaci tabletek o dwóch różnych składach: białych zawierających 2 mg estradiolu walerianianu oraz niebieskich zawierających 2 mg estradiolu walerianianu w połączeniu z 10 mg medroksyprogesteronu octanu.¹

Mechanizm działania substancji czynnych

Syntetyczny 17β-estradiol zawarty w produkcie Divina jest chemicznie i biologicznie identyczny z endogennym ludzkim estradiolem. Jego głównym zadaniem jest uzupełnianie niedoborów estrogenów u kobiet po menopauzie oraz łagodzenie objawów menopauzy. Estradiolu walerianian wykazuje swoje działanie poprzez wiązanie się ze swoistymi receptorami cytoplazmatycznymi w tkankach wrażliwych na estrogen. Dodatkowo, estrogeny przeciwdziałają utracie gęstości kości, która występuje w następstwie menopauzy naturalnej lub w wyniku chirurgicznego usunięcia jajników.²

Medroksyprogesteronu octan (MPA) stanowi pochodną naturalnego progesteronu, a dokładniej 17-alfa-hydroksy-6-metylprogesteronu. Mechanizm jego działania polega na wiązaniu się ze swoistymi receptorami dla progestagenów, co prowadzi do transformacji endometrium z fazy proliferacyjnej do wydzielniczej.³

Estrogeny mają właściwość stymulowania wzrostu błony śluzowej trzonu macicy, co przy stosowaniu monoterapii estrogenowej (bez progestagenu) zwiększa ryzyko rozwoju rozrostu i raka błony śluzowej trzonu macicy. Dodatek medroksyprogesteronu octanu w schemacie terapeutycznym znacząco zmniejsza to ryzyko u kobiet z zachowaną macicą.⁴

Efekty kliniczne leku

Łagodzenie objawów menopauzy i wpływ na krwawienia

W badaniach klinicznych wykazano, że złagodzenie objawów menopauzy następuje już w pierwszych kilku tygodniach od rozpoczęcia leczenia produktem Divina. Stosowanie tego leku prowadzi do występowania regularnych krwawień z odstawienia u 86% kobiet, przy czym średni czas trwania krwawienia wynosi 5 dni.⁵

Krwawienie z odstawienia zazwyczaj rozpoczyna się 2-3 dni po zakończeniu fazy przyjmowania tabletek zawierających kombinację 2 mg estradiolu walerianianu i 10 mg medroksyprogesteronu octanu (niebieskie tabletki).⁶

Analiza profilu krwawień podczas stosowania produktu Divina wykazała, że śródcykliczne krwawienia i/lub plamienia występowały u około 24% kobiet w okresie pierwszych trzech miesięcy leczenia, natomiast odsetek ten wzrastał do około 34% w 10-12 miesiącu terapii. Warto zaznaczyć, że u około 10% pacjentek stosujących produkt Divina w pierwszym roku leczenia nie obserwowano żadnych krwawień.⁷

Przeciwdziałanie osteoporozie

Niedobór estrogenów występujący po menopauzie wiąże się z przyspieszonym metabolizmem kostnym oraz postępującym spadkiem masy kostnej, co zwiększa ryzyko rozwoju osteoporozy. Działanie estrogenów na gęstość mineralną kości (BMD) ma charakter zależny od dawki.⁸

Ochronny wpływ estrogenów na tkankę kostną utrzymuje się przez cały okres prowadzenia terapii hormonalnej. Po zaprzestaniu HTZ (Hormonalnej Terapii Zastępczej) utrata masy kostnej postępuje w tempie zbliżonym do obserwowanego u kobiet, które nigdy nie stosowały leczenia hormonalnego.⁹

Dane z badania WHI (Women’s Health Initiative) oraz z ponownie przeanalizowanych badań klinicznych wskazują, że aktualne stosowanie HTZ – zarówno składającej się wyłącznie z estrogenów, jak i z dodatkiem progestagenów – podawanej większości zdrowym kobietom, zmniejsza ryzyko złamań szyjki kości udowej, kręgów oraz innych złamań osteoporotycznych.¹⁰

Istnieją również przesłanki wskazujące, że HTZ może przeciwdziałać złamaniom u kobiet z małą masą kostną i/lub rozwiniętą osteoporozą, choć dowody naukowe potwierdzające takie działanie nie są liczne.¹¹

Wpływ na gęstość mineralną kości (BMD)

Badania kliniczne dostarczyły istotnych danych na temat wpływu produktu Divina na gęstość mineralną kości. Po rocznej terapii zaobserwowano zwiększenie BMD w lędźwiowym odcinku kręgosłupa o 4,5% (±2,9), natomiast po dwóch latach leczenia wzrost ten wynosił 6,5% (±3,1). Warto podkreślić, że u zdecydowanej większości pacjentek nastąpiło zwiększenie lub utrzymanie BMD w lędźwiowym odcinku kręgosłupa – odsetek takich pacjentek wyniósł 95,8% po roku i 95,7% po dwóch latach terapii.¹²

Produkt Divina wykazuje również korzystny wpływ na gęstość mineralną kości w obrębie biodra. Zwiększenie BMD w obszarze szyjki kości udowej po roku i po dwóch latach leczenia wyniosło odpowiednio 1,0% (±3,2) i 1,8% (±3,9). U 58,3% kobiet po roku i 60,9% po dwóch latach terapii nastąpiło zwiększenie lub utrzymanie BMD w obrębie szyjki kości udowej.¹³

Jeszcze bardziej wyraźne efekty zaobserwowano w obrębie trójkąta Warda (część szyjki kości udowej), gdzie zwiększenie BMD wyniosło 4,7% (±5,9) po roku i 7,0% (±5,1) po dwóch latach terapii. Co szczególnie istotne, odsetek pacjentek, u których odnotowano zwiększenie lub co najmniej utrzymanie BMD w tym obszarze, wyniósł 83,3% po roku i aż 100% po dwóch latach leczenia produktem Divina.¹⁴