Interakcje leku
Depakine 400 mg (400 mg/4 ml)

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Walproinian sodu, substancja czynna leku DEPAKINE, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, zarówno wpływając na ich działanie, jak i podlegając wpływowi innych substancji leczniczych. Znajomość tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i skuteczności farmakoterapii.¹

Wpływ walproinianu na inne leki

Walproinian może znacząco modyfikować działanie innych leków poprzez różne mechanizmy, w tym zmiany w wiązaniu z białkami osocza, hamowanie metabolizmu wątrobowego czy wpływ na farmakokinetykę.

Leki psychotropowe

Neuroleptyki, inhibitory MAO, leki przeciwdepresyjne oraz benzodiazepiny mogą wykazywać wzmożone działanie w przypadku jednoczesnego stosowania z walproinianem. W takich sytuacjach konieczna jest odpowiednia modyfikacja dawek w zależności od obrazu klinicznego pacjenta.²

W przypadku litu nie odnotowano wpływu walproinianu na jego stężenie w surowicy.³

Leki przeciwpadaczkowe

Fenobarbital – walproinian zwiększa jego stężenie w osoczu poprzez hamowanie metabolizmu wątrobowego, co może prowadzić do nasilonej sedacji, szczególnie u dzieci. Konieczne jest dokładne monitorowanie kliniczne pacjentów przez pierwsze 15 dni jednoczesnego leczenia. W przypadku wystąpienia objawów sedacji należy niezwłocznie zmniejszyć dawkę fenobarbitalu, a w razie potrzeby oznaczyć jego stężenie w osoczu.⁴

Prymidon – jednoczesne stosowanie z walproinianem powoduje zwiększenie stężenia prymidonu w osoczu oraz nasilenie działań niepożądanych, zwłaszcza sedacji. To zjawisko zazwyczaj ustępuje w trakcie długotrwałej terapii skojarzonej. Zaleca się obserwację kliniczną pacjenta i ewentualną korektę dawkowania prymidonu, szczególnie w początkowej fazie leczenia.⁵

Fenytoina – walproinian powoduje zmniejszenie stężenia całkowitego fenytoiny w osoczu, jednocześnie zwiększając stężenie jej wolnej frakcji. Mechanizm ten polega na wypieraniu fenytoiny z wiązań z białkami oraz zmniejszeniu jej metabolizmu wątrobowego. Może to prowadzić do objawów przedawkowania fenytoiny. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną, a w przypadku oznaczania stężenia fenytoiny w osoczu należy zwrócić szczególną uwagę na poziom wolnej frakcji leku.⁶

Karbamazepina – odnotowano przypadki toksycznego działania podczas jednoczesnego stosowania walproinianu sodu i karbamazepiny, ponieważ walproinian może nasilać toksyczność karbamazepiny. Zaleca się ścisłą obserwację kliniczną pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia skojarzonego, oraz odpowiednie dostosowanie dawek w razie potrzeby.⁷

Lamotrygina – walproinian sodu zmniejsza metabolizm lamotryginy i wydłuża jej okres półtrwania prawie dwukrotnie, co prowadzi do zwiększenia toksyczności lamotryginy, w tym ryzyka wystąpienia ciężkiej wysypki skórnej. Zaleca się obserwację kliniczną oraz dostosowanie dawek obu leków, zwłaszcza zmniejszenie dawki lamotryginy.⁸

Rufinamid – kwas walproinowy może prowadzić do zwiększenia stężenia rufinamidu w osoczu, przy czym wzrost ten jest zależny od stężenia kwasu walproinowego. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci, gdyż efekt ten jest silniejszy w tej populacji pacjentów.⁹

Felbamat – kwas walproinowy może zmniejszać średni czas eliminacji felbamatu nawet o 16%.¹⁰

Inne leki

Zydowudyna – walproinian może zwiększać stężenie zydowudyny w osoczu, co z kolei może prowadzić do nasilenia jej działania toksycznego.¹¹

Olanzapina – kwas walproinowy może zmniejszać stężenie olanzapiny w osoczu.¹²

Propofol – kwas walproinowy może prowadzić do zwiększenia stężenia propofolu we krwi. Podczas jednoczesnego stosowania propofolu i kwasu walproinowego należy rozważyć zmniejszenie dawki propofolu.¹³

Nimodypina – jednoczesne przyjmowanie nimodypiny z kwasem walproinowym może zwiększać biodostępność nimodypiny o około 50%. W przypadku znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi należy rozważyć zmniejszenie dawki nimodypiny.¹⁴

Wpływ innych leków na walproinian

Liczne leki mogą wpływać na farmakokinetykę i działanie walproinianu, co może prowadzić do zmian w jego stężeniu w osoczu oraz skuteczności klinicznej.

Leki przeciwpadaczkowe

Leki przeciwpadaczkowe indukujące enzymy (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina) zmniejszają stężenie kwasu walproinowego w osoczu. W przypadku terapii skojarzonej dawki powinny być dostosowane do stężenia leków w osoczu.¹⁵

Felbamat – jednoczesne stosowanie felbamatu i walproinianu sodu zmniejsza średni czas eliminacji kwasu walproinowego od 22% do 50%, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia stężenia kwasu walproinowego we krwi. Zaleca się monitorowanie dawki walproinianu.¹⁶

Fenytoina i fenobarbital mogą zwiększać stężenie metabolitów kwasu walproinowego podczas jednoczesnego stosowania. Pacjenci leczeni tymi lekami powinni być uważnie obserwowani pod kątem wystąpienia hiperamonemii.¹⁷

Antybiotyki i inne leki

Antybiotyki typu karbapenemu mogą powodować znaczące zmniejszenie stężenia kwasu walproinowego we krwi (od 60% do 100% w ciągu zaledwie dwóch dni), co może być związane z występowaniem napadów drgawkowych. W przypadku konieczności podania tych antybiotyków zaleca się ścisłe monitorowanie stężenia kwasu walproinowego we krwi.¹⁸

Ryfampicyna może zmniejszać stężenie kwasu walproinowego we krwi i prowadzić do braku skuteczności klinicznej walproinianu. W przypadku jednoczesnego stosowania walproinianu z ryfampicyną może być konieczne dostosowanie dawki walproinianu.¹⁹

Inhibitory proteazy takie jak lopinawir i rytonawir, stosowane jednocześnie z walproinianem, zmniejszają jego stężenie w osoczu.²⁰

Cholestyramina stosowana jednocześnie z walproinianem może prowadzić do zmniejszenia jego stężenia w osoczu.²¹

Metamizol może powodować zmniejszenie stężenia walproinianu w osoczu, co potencjalnie może obniżyć skuteczność kliniczną walproinianu. Lekarz powinien obserwować odpowiedź kliniczną (kontrola napadów drgawkowych lub samopoczucia) i w razie konieczności rozważyć monitorowanie stężenia walproinianu w osoczu.²²

Metotreksat – opisywano przypadki znaczącego zmniejszenia stężenia walproinianu w osoczu po podaniu metotreksatu, z wystąpieniem napadów drgawkowych. Lekarz powinien obserwować odpowiedź kliniczną (kontrola napadów drgawkowych lub kontrola nastroju) i w razie konieczności rozważyć monitorowanie stężenia walproinianu w osoczu.²³

Inne substancje

Meflochina przyspiesza metabolizm kwasu walproinowego i obniża próg drgawkowy. Podczas jednoczesnej terapii walproinianem i meflochiną może dojść do zwiększenia częstości napadów padaczkowych. Jednoczesne stosowanie walproinianu z meflochiną jest przeciwwskazane.²⁴

Leki silnie wiążące się z białkami krwi (np. kwas acetylosalicylowy) mogą w przypadku jednoczesnego stosowania z walproinianem prowadzić do zwiększenia stężenia wolnego walproinianu w osoczu.²⁵

Środki przeciwzakrzepowe zależne od witaminy K – w przypadku jednoczesnego stosowania z walproinianem zaleca się dokładne monitorowanie czasu protrombinowego.²⁶

Cymetydyna i erytromycyna – jednoczesne stosowanie z tymi lekami może prowadzić do zwiększenia stężenia kwasu walproinowego w osoczu w wyniku hamowania jego metabolizmu w wątrobie.²⁷

Produkty lecznicze zawierające estrogen, w tym hormonalne środki antykoncepcyjne, są induktorami izoform enzymu UDP-glukuronylotransferazy (UGT) uczestniczących w procesie glukuronidacji walproinianu. Mogą zwiększać klirens walproinianu, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia walproinianu w osoczu i potencjalnie zmniejszyć jego skuteczność. Zaleca się rozważenie kontrolowania stężenia walproinianu w osoczu. Z drugiej strony, walproinian nie pobudza układu enzymów wątrobowych, więc nie wpływa na skuteczność doustnych leków antykoncepcyjnych zawierających estrogeny i progesteron.²⁸

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu z walproinianem może prowadzić do nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy. Alkohol może zmniejszać skuteczność przeciwpadaczkową walproinianu poprzez obniżenie progu drgawkowego, a także może nasilać działania niepożądane leku, szczególnie te dotyczące układu nerwowego (zawroty głowy, senność, zaburzenia równowagi). Ponadto, jednoczesne przyjmowanie alkoholu z walproinianem może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, ponieważ obie substancje są metabolizowane w wątrobie i mogą mieć hepatotoksyczne działanie. Z tych powodów zaleca się całkowitą abstynencję alkoholową podczas terapii walproinianem sodu.

Interakcje zwiększające ryzyko uszkodzenia wątroby

Należy unikać jednoczesnego stosowania salicylanów u dzieci poniżej 3 lat z powodu zwiększonego ryzyka toksycznego działania na wątrobę.²⁹

Jednoczesne stosowanie walproinianu i kilku leków przeciwpadaczkowych zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, zwłaszcza u małych dzieci.³⁰

Jednoczesne stosowanie kanabidiolu zwiększa aktywność aminotransferaz. W badaniach klinicznych u pacjentów w każdym wieku jednocześnie stosujących kanabidiol w dawkach od 10 do 25 mg/kg mc. oraz walproinian u 19% pacjentów odnotowano ponad 3-krotny wzrost aktywności AIAT w stosunku do górnej granicy normy. Należy wprowadzić odpowiednie monitorowanie czynności wątroby w przypadku jednoczesnego stosowania walproinianu z innymi lekami przeciwpadaczkowymi o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym, takimi jak kanabidiol, i rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia w przypadku istotnych nieprawidłowości parametrów wątrobowych.³¹

Inne istotne interakcje

Należy unikać jednoczesnego podawania walproinianu i leków skoniugowanych z piwalanem (takich jak cefditoren piwoksylu, adefowir dipiwoksylu, piwmecylinam i piwampicylina) ze względu na zwiększone ryzyko niedoboru karnityny. Pacjentów, u których nie można uniknąć jednoczesnego stosowania, należy uważnie obserwować pod kątem wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych hipokarnitynemii.³²

Występowanie encefalopatii i/lub hiperamonemii było związane z jednoczesnym stosowaniem walproinianu i topiramatu lub acetazolamidu. Pacjenci leczeni jednocześnie tymi lekami powinni być uważnie obserwowani pod kątem wystąpienia objawów encefalopatii spowodowanej hiperamonemią.³³

Jednoczesne stosowanie walproinianu i kwetiapiny może zwiększać ryzyko wystąpienia neutropenii/leukopenii.³⁴

Tabela interakcji