Działania niepożądane leku DEPAKINE (400 mg/4 ml)

DEPAKINE w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do wstrzykiwań zawiera jako substancję czynną 400 mg sodu walproinianu. Lek, podobnie jak większość preparatów terapeutycznych, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis potencjalnych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tego leku, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakterystyki oraz częstotliwości występowania.<sup data-drug="Depakine" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane wymienione poniżej uszeregowane są według częstości występowania przy zastosowaniu następującej konwencji: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (1

Wrodzone wady rozwojowe i zaburzenia rozwojowe

Stosowanie walproinianu wiąże się z ryzykiem wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych i zaburzeń rozwojowych, co jest istotne zwłaszcza w kontekście stosowania leku przez kobiety w ciąży.²

Zaburzenia krwi, układu chłonnego, endokrynologiczne oraz metabolizmu

DEPAKINE może powodować istotne zaburzenia hematologiczne, w tym bardzo często występującą niedokrwistość i trombocytopenię. Rzadziej obserwuje się leukopenię, pancytopenię, a w najcięższych przypadkach – niewydolność szpiku kostnego, w tym aplazję dotyczącą krwinek czerwonych, agranulocytozę oraz niedokrwistość makrocytową.³

Wśród zaburzeń endokrynologicznych mogą wystąpić: zespół niedostosowanego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), hiperandrogenizm (manifestujący się jako nadmierne owłosienie typu męskiego, wirylizm, trądzik, łysienie typu męskiego i/lub zwiększone stężenie androgenu) oraz niedoczynność tarczycy.⁴

Do zaburzeń metabolicznych związanych z przyjmowaniem DEPAKINE należą: hiponatremia, zwiększenie masy ciała, hiperamonemia, otyłość oraz hipokarnitynemia. Zwiększenie masy ciała może być jednym z czynników zespołu policystycznych jajników, dlatego wymaga monitorowania. Hiperamonemia może mieć charakter izolowany i umiarkowany, nie wymagając wówczas przerwania leczenia, jednak w przypadku wystąpienia objawów neurologicznych konieczne są dodatkowe badania.⁵

Zaburzenia psychiczne i układu nerwowego

Wśród zaburzeń psychicznych wywoływanych przez DEPAKINE można wymienić: stan splątania, halucynacje, agresję, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nietypowe zachowanie, nadaktywność psychomotoryczną oraz zaburzenia uczenia się. Należy podkreślić, że trzy ostatnie działania niepożądane obserwowane są głównie u dzieci i młodzieży.⁶

Walproinian może powodować szereg zaburzeń neurologicznych, wśród których często występuje drżenie. Do innych należą: zaburzenia pozapiramidowe, osłupienie, senność, drgawki, zaburzenia pamięci, ból głowy, oczopląs oraz zawroty głowy. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić ciężkie powikłania neurologiczne, takie jak śpiączka, encefalopatia, letarg, przemijające objawy parkinsonizmu, ataksja, parestezje oraz nasilenie napadów drgawkowych. Zgłaszano także przypadki przemijającego otępienia związanego z przemijającą atrofią mózgu, zaburzenia poznawcze oraz diplopię.⁷

Występowanie osłupienia, letargu, a nawet śpiączki (encefalopatii) może być związane zarówno z izolowanym działaniem leku, jak i z nawrotem napadów padaczkowych podczas leczenia. Stany te najczęściej występują u pacjentów otrzymujących jednocześnie kilka leków przeciwpadaczkowych (zwłaszcza fenobarbital lub topiramat) lub po nagłym zwiększeniu dawki walproinianu.⁸

Zawroty głowy mogą wystąpić w ciągu kilku minut po podaniu dożylnym leku, jednak zwykle samoistnie ustępują po kilku minutach.⁹

Zaburzenia ucha i błędnika oraz naczyniowe

DEPAKINE może powodować osłabienie słuchu. Z zaburzeń naczyniowych raportowano krwotoki oraz zapalenie naczyń.¹⁰

Zaburzenia układu oddechowego oraz przewodu pokarmowego

W obrębie układu oddechowego może wystąpić wysięk opłucnowy. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe obejmują bardzo często występujące nudności, a także wymioty, nieprawidłowości dotyczące dziąseł (głównie hiperplazja), zapalenie jamy ustnej, bóle żołądka oraz biegunkę. Większość objawów z przewodu pokarmowego występuje na początku leczenia i zwykle ustępuje samoistnie po kilku dniach, bez konieczności przerywania terapii.¹¹

Szczególnie poważnym powikłaniem jest zapalenie trzustki, które w niektórych przypadkach może zakończyć się zgonem pacjenta.¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

DEPAKINE może powodować uszkodzenie wątroby, co stanowi poważne powikłanie leczenia wymagające monitorowania. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u niemowląt i małych dzieci, zwłaszcza poniżej 3 roku życia.¹³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Do objawów skórnych wywoływanych przez walproinian należą: nadwrażliwość, przemijające i/lub zależne od dawki leku wypadanie włosów, zaburzenia paznokci i łożyska paznokcia, obrzęk naczynioruchowy, wysypka oraz nieprawidłowości dotyczące włosa (np. nieprawidłowa struktura włosów, zmiany w kolorze włosów, nieprawidłowy wzrost włosów).¹⁴

W rzadkich przypadkach mogą wystąpić ciężkie reakcje skórne, takie jak martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy oraz zespół ciężkiej nadwrażliwości obejmujący w szczególności wysypkę polekową z eozynofilią oraz objawami ogólnymi (DRESS).¹⁵

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i układu moczowego

Długotrwałe stosowanie walproinianu może prowadzić do zmniejszenia gęstości mineralnej kości, osteopenii, osteoporozy oraz złamań. Mechanizm wpływu leku na metabolizm kostny nie został jednoznacznie ustalony.¹⁶

W rzadkich przypadkach może dojść do układowego tocznia rumieniowatego oraz rabdomiolizy.¹⁷

Z zaburzeń układu moczowego obserwuje się nietrzymanie moczu, mimowolne oddawanie moczu, śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek oraz zespół Fanconiego, którego mechanizm powstawania nie jest znany.¹⁸

Zaburzenia układu rozrodczego

DEPAKINE może powodować nieregularne cykle miesiączkowe, brak miesiączki, zespół policystycznych jajników oraz niepłodność męską.¹⁹

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Do zaburzeń ogólnych należą: hipotermia i obwodowe obrzęki o umiarkowanym nasileniu.²⁰

Zaburzenia parametrów laboratoryjnych

DEPAKINE może wpływać na parametry krzepnięcia, powodując zmniejszenie aktywności czynników krzepnięcia (co najmniej jednego), nieprawidłowe wyniki testów krzepnięcia (jak wydłużony czas protrombinowy, wydłużony czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, wydłużony czas trombinowy, wydłużony INR). Może również prowadzić do niedoboru biotyny/niedoboru biotynidazy.²¹

Szczególne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa stosowania walproinianu u dzieci i młodzieży jest porównywalny z profilem bezpieczeństwa u dorosłych, jednak niektóre działania niepożądane w tej grupie wiekowej mogą mieć poważniejszy przebieg. Oprócz wspomnianego już ryzyka uszkodzenia wątroby u najmłodszych pacjentów, dzieci są również szczególnie narażone na zapalenie trzustki. Ryzyko tych powikłań zmniejsza się wraz z wiekiem.²²

Charakterystyczne dla dzieci i młodzieży są zaburzenia psychiczne takie jak agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe zachowanie, nadpobudliwość psychoruchowa i zaburzenia uczenia się.²³

Tabela działań niepożądanych leku DEPAKINE

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²⁴

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.²⁵