napad gromadny
Wskazanie

Napad gromadny (cluster headache) to niezwykle bolesny rodzaj bólu głowy, charakteryzujący się silnym, jednostronnym bólem zlokalizowanym w okolicy oka lub skroni. Napady występują seriami (gromadami) trwającymi od kilku tygodni do kilku miesięcy, po czym następują okresy remisji trwające nawet kilka lat. Typowy atak trwa od 15 minut do 3 godzin i może powtarzać się kilka razy w ciągu doby, często o tej samej porze, często budząc pacjenta ze snu.

Towarzyszące objawy to najczęściej łzawienie i przekrwienie oka po stronie bólu, zatkanie nosa lub wyciek z nosa, opadanie powieki, zwężenie źrenicy oraz obrzęk i zaczerwienienie twarzy. Napady gromadne występują częściej u mężczyzn, a typowy wiek zachorowania to 20-40 lat. Mechanizm powstawania wiąże się z nieprawidłową aktywnością podwzgórza i unerwieniem trójdzielno-autonomicznym.

W leczeniu ostrego napadu stosuje się tlen medyczny (100% przez maskę z przepływem 12-15 l/min), który jest skuteczny u około 70% pacjentów. Alternatywnie stosuje się sumatryptan w postaci iniekcji podskórnych (Sumamigren, Imigran) lub donosowej. W Polsce dostępne są także inne tryptany, jak zolmitryptan (Zolmiles, Zomiren). W przypadkach opornych stosuje się także lidokainę donosową.

W profilaktyce napadów gromadnych stosuje się werapamil (Staveran, Isoptin) w dawkach wyższych niż kardiologiczne, lit (Lithium Carbonicum GSK), topiramat (Topamax, Epitoram), walproiniany (Depakine, Convulex) oraz prednizon w krótkotrwałej terapii. W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne rozważa się blokady nerwu potylicznego większego, stymulację nerwu błędnego lub głęboką stymulację mózgu.

Największą trudnością w leczeniu napadów gromadnych jest ich nieprzewidywalność oraz intensywność bólu, który pacjenci opisują jako „najgorszy możliwy do wyobrażenia”. Często od wystąpienia pierwszych objawów do prawidłowej diagnozy mija wiele lat, co opóźnia wdrożenie odpowiedniego leczenia. Wielu pacjentów doświadcza znaczącego obniżenia jakości życia, a nawet myśli samobójczych z powodu ekstremalnnego bólu. Wyzwaniem terapeutycznym jest także dostosowanie leczenia profilaktycznego, które wymaga regularnego monitorowania i modyfikacji dawek ze względu na działania niepożądane leków, szczególnie werapamilu, który wymaga kontroli EKG.