Działania niepożądane leku Dasatinib Viatris

Dazatynib jest substancją aktywną leku Dasatinib Viatris, dostępnego w postaci tabletek powlekanych w różnych dawkach (20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg i 140 mg). Lek ten stosowany jest u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową (CML) oraz ostrą białaczką limfoblastyczną z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). Profil bezpieczeństwa dazatynibu został dokładnie określony na podstawie danych klinicznych obejmujących różne grupy pacjentów.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Dane dotyczące bezpieczeństwa leku Dasatinib Viatris pochodzą z obszernych badań klinicznych obejmujących łącznie 2900 pacjentów, w tym 324 dorosłych z nowo rozpoznaną przewlekłą białaczką szpikową w fazie przewlekłej, 2388 dorosłych pacjentów z opornością lub nietolerancją imatynibu z CML w fazie przewlekłej lub zaawansowanej albo z Ph+ ALL, oraz 188 pacjentów pediatrycznych. Mediana czasu leczenia u dorosłych pacjentów wynosiła 19,2 miesiąca (zakres od 0 do 93,2 miesiąca), przy czym u pacjentów z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej sięgała około 60 miesięcy.²

U większości pacjentów leczonych produktem Dasatinib Viatris wystąpiły działania niepożądane. W całkowitej populacji 2712 dorosłych pacjentów, u 520 osób (19%) działania niepożądane doprowadziły do przerwania leczenia. Należy podkreślić, że profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży z Ph+ CML CP był zasadniczo podobny do profilu obserwowanego u dorosłych, z wyjątkiem braku raportowanych przypadków wysięku osierdziowego, wysięku opłucnowego, obrzęku płuc czy nadciśnienia płucnego w populacji pediatrycznej.³

Najczęstsze działania niepożądane

Bardzo często (występujące u co najmniej 1 na 10 pacjentów) podczas leczenia dazatynibem obserwuje się:

• Zakażenia (bakteryjne, wirusowe, grzybicze, niespecyficzne) ⁴
• Mielosupresję (zahamowanie czynności szpiku kostnego), w tym niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość ⁵
• Bóle głowy ⁶
• Krwotoki ⁷
• Wysięk w jamie opłucnej i duszność ⁸
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: biegunka, wymioty, nudności, ból brzucha ⁹
• Wysypkę skórną ¹⁰
• Bóle kostno-mięśniowe ¹¹
• Obrzęk obwodowy, zmęczenie, gorączkę i obrzęk twarzy ¹²

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych

Działania niepożądane podczas stosowania dazatynibu dotyczą wielu układów i narządów, co wynika z szerokiego mechanizmu działania leku jako inhibitora kinaz tyrozynowych. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie najważniejszych powikłań związanych z terapią produktem Dasatinib Viatris.

Powikłania hematologiczne

Mielosupresja jest bardzo częstym działaniem niepożądanym w trakcie leczenia dazatynibem, prowadzącym do niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości. Te zaburzenia hematologiczne mogą wymagać okresowego przerwania leczenia lub modyfikacji dawki. U pacjentów często występuje neutropenia z gorączką, a w rzadszych przypadkach może dojść do aplazji układu czerwonokrwinkowego (całkowitego zahamowania wytwarzania krwinek czerwonych).¹³

Powikłania naczyniowe i krwotoczne

Krwotoki to bardzo częste powikłanie terapii dazatynibem, mogące dotyczyć różnych układów i narządów. Szczególnie niebezpieczne są krwawienia z przewodu pokarmowego (spotykane często) oraz krwawienia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego (występujące niezbyt często). W niektórych przypadkach krwawienie z przewodu pokarmowego może zakończyć się zgonem pacjenta.¹⁴

Powikłania płucne

Dazatynib często wywołuje powikłania dotyczące układu oddechowego. Wysięk w jamie opłucnej jest bardzo częstym działaniem niepożądanym i może towarzyszyć mu duszność. Rzadziej obserwuje się obrzęk płuc, naciek w płucach, zapalenie płuc czy nadciśnienie płucne. Sporadycznie mogą wystąpić poważne komplikacje takie jak śródmiąższowa choroba płuc, zakrzepica płucna czy ostry zespół zaburzeń oddychania.¹⁵

Powikłania kardiologiczne

Leczenie dazatynibem wiąże się z ryzykiem wystąpienia powikłań kardiologicznych. Często obserwuje się zastoinową niewydolność serca lub inne zaburzenia czynności serca, wysięk osierdziowy oraz zaburzenia rytmu (w tym tachykardię). W rzadszych przypadkach może dojść do zawału serca (czasem zakończonego zgonem), wydłużenia odstępu QT, zapalenia osierdzia czy arytmii komorowej.¹⁶

Powikłania żołądkowo-jelitowe

Bardzo często występujące dolegliwości żołądkowo-jelitowe związane z terapią dazatynibem to biegunka, wymioty, nudności i ból brzucha. Często dochodzi do krwawienia z przewodu pokarmowego, zapalenia okrężnicy (w tym agranulocytowego zapalenia okrężnicy), zapalenia żołądka, zapalenia błony śluzowej, niestrawności, wzdęć i zaparć. W cięższych, choć rzadziej występujących przypadkach, może rozwinąć się zapalenie trzustki (w tym ostre), owrzodzenie górnego odcinka przewodu pokarmowego czy niedrożność jelit.¹⁷

Powikłania skórne

Wysypka skórna to bardzo częste działanie niepożądane związane ze stosowaniem dazatynibu. Często występują także łysienie, zapalenie skóry (w tym wyprysk), świąd, trądzik, suchość skóry, pokrzywka i nadmierne pocenie się. Rzadziej obserwuje się poważne reakcje skórne, takie jak agranulocytowe zapalenie skóry, owrzodzenia skóry czy zespół erytrodystezji dłoniowo-podeszwowej. W bardzo rzadkich przypadkach może rozwinąć się potencjalnie zagrażający życiu zespół Stevensa-Johnsona.¹⁸

Powikłania mięśniowo-szkieletowe

Bóle kostno-mięśniowe są bardzo często zgłaszanym działaniem niepożądanym dazatynibu. Często występują również bóle stawów, bóle mięśni, osłabienie mięśni, sztywność mięśniowo-szkieletowa i skurcze mięśni. W rzadszych przypadkach może dojść do rabdomiolizy (rozpadu mięśni prążkowanych), martwicy kości, zapalenia mięśni, zapalenia ścięgien czy zapalenia stawów. U dzieci i młodzieży obserwowano przypadki opóźnienia zrastania się nasad kości i opóźnienia wzrostu.¹⁹

Inne istotne działania niepożądane

Obrzęk obwodowy, zmęczenie, gorączka i obrzęk twarzy należą do bardzo częstych działań niepożądanych. Dodatkowo zaobserwowano szereg innych powikłań związanych z leczeniem dazatynibem, takich jak zaburzenia metaboliczne (zaburzenia łaknienia, hiperurykemia), zaburzenia psychiczne (depresja, bezsenność), zaburzenia nerek i dróg moczowych czy zaburzenia wątroby.²⁰

Tabela działań niepożądanych leku Dasatinib Viatris

Szczególne grupy pacjentów

Profil bezpieczeństwa stosowania dazatynibu u dzieci i młodzieży z Ph+ CML w fazie przewlekłej jest generalnie podobny do profilu bezpieczeństwa u dorosłych pacjentów. Warto jednak podkreślić, że u pediatrycznych pacjentów nie obserwowano niektórych powikłań charakterystycznych dla dorosłych, takich jak wysięk osierdziowy, wysięk opłucnowy, obrzęk płuc czy nadciśnienie płucne. Natomiast u dzieci i młodzieży występować mogą specyficzne działania niepożądane związane z rozwojem, takie jak opóźnienie zrastania się nasad kości i opóźnienie wzrostu.²¹

Ze 130 dzieci i młodzieży z CML w fazie przewlekłej leczonych dazatynibem, u zaledwie 2 (1,5%) wystąpiły działania niepożądane prowadzące do przerwania leczenia, co wskazuje na dobrą tolerancję leku w tej grupie wiekowej.²²

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Terapia dazatynibem wiąże się z ryzykiem wystąpienia potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi klinicystów i właściwego postępowania terapeutycznego.

Poważne krwawienia

Krwawienia są jednym z najpoważniejszych powikłań leczenia dazatynibem. Szczególnie niebezpieczne są krwotoki z przewodu pokarmowego oraz krwawienia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, które mogą prowadzić do zgonu pacjenta. Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe.²³

Powikłania płucne i sercowo-naczyniowe

Wysięk w jamie opłucnej, obrzęk płuc, nadciśnienie płucne i inne powikłania płucne mogą prowadzić do poważnych zaburzeń oddychania i wymagają ścisłego monitorowania. Podobnie, powikłania kardiologiczne takie jak zastoinowa niewydolność serca, wysięk osierdziowy czy zawał serca mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta.²⁴

Mielosupresja

Zahamowanie czynności szpiku kostnego prowadzące do niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości jest bardzo częstym działaniem niepożądanym i może predysponować pacjentów do zwiększonego ryzyka zakażeń, krwawień czy objawów związanych z niedokrwistością. Szczególnie niebezpieczna jest neutropenia z gorączką, wymagająca natychmiastowej interwencji.²⁵

Ciężkie reakcje skórne

W rzadkich przypadkach w trakcie leczenia dazatynibem może wystąpić zespół Stevensa-Johnsona, który jest potencjalnie zagrażającą życiu reakcją skórno-śluzówkową. Wymaga ona natychmiastowego odstawienia leku i intensywnego leczenia, często w warunkach oddziału intensywnej terapii.²⁶

Podsumowując, leczenie dazatynibem wymaga regularnego monitorowania stanu pacjenta, oceny parametrów laboratoryjnych oraz wczesnego rozpoznawania i odpowiedniego postępowania w przypadku wystąpienia działań niepożądanych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami układu sercowo-naczyniowego, oddechowego lub hematologicznego.