Właściwości farmakokinetyczne klindamycyny

Klindamycyna, substancja czynna preparatu Dalacin C, występuje w postaci fosforanu jako pro-lek. Pochodne klindamycyny różnią się jedynie do momentu wchłonięcia i hydrolizy estru, po czym substancja czynna występuje w organizmie w postaci zasady, która jest formą aktywną farmakologicznie. Estry klindamycyny należy traktować jako prekursory czynnej postaci leku¹.

Wiązanie z białkami i metabolizm

Wiązanie z białkami osocza klindamycyny jest zależne od stężenia leku. W zakresie stężeń terapeutycznych stopień wiązania wynosi od 80% do 94%².

Metabolizm klindamycyny zachodzi głównie w wątrobie. Badania in vitro z wykorzystaniem mikrosomów ludzkiej wątroby i jelit wykazały, że klindamycyna jest przede wszystkim utleniana przez cytochrom CYP3A4, z niewielkim udziałem izoenzymu CYP3A5. Głównymi metabolitami są klindamycyna sulfotlenek oraz poboczny metabolit – N-desmetylklindamycyna³. Niektóre z powstałych metabolitów zachowują aktywność mikrobiologiczną⁴.

Dystrybucja leku

Klindamycyna charakteryzuje się dobrą penetracją do tkanek. Substancja czynna dobrze przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka matki. Szczególnie wysokie stężenia klindamycyna osiąga w tkance kostnej⁵.

Warto podkreślić, że dyfuzja klindamycyny do przestrzeni płynowych, nawet przy zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, jest niewystarczająca⁶. Ten fakt ma istotne znaczenie kliniczne przy doborze antybiotykoterapii w zakażeniach ośrodkowego układu nerwowego.

Eliminacja

Klindamycyna jest wydalana głównie z żółcią po przejściu przez wątrobę (około 2/3 dawki) oraz przez nerki (około 1/3 dawki)⁷. Istotne jest, że hemodializa nie eliminuje klindamycyny z organizmu⁸, co należy uwzględnić w przypadku przedawkowania leku u pacjentów dializowanych.

Substancje indukujące enzymy wątrobowe mogą skracać średni okres działania klindamycyny w organizmie⁹, co ma znaczenie przy równoczesnym stosowaniu klindamycyny z lekami wpływającymi na aktywność enzymów wątrobowych.

Parametry farmakokinetyczne

Okres półtrwania klindamycyny w osoczu wynosi około 3 godzin u dorosłych i około 2 godzin u dzieci¹⁰. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz niewydolnością wątroby o nasileniu od średniego do ciężkiego obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania¹¹.

Wchłanianie i stężenia terapeutyczne

Po domięśniowym podaniu 600 mg klindamycyny fosforanu, maksymalne stężenie w osoczu wynosi 9 µg/ml i jest osiągane po 1-3 godzinach od podania¹².

W przypadku podania dożylnego, po 10-minutowej infuzji 300 mg klindamycyny, maksymalne stężenie w osoczu wynosi 7 µg/ml, natomiast po 20-minutowej infuzji 600 mg leku maksymalne stężenie osiąga wartość 10 µg/ml¹³.

Stężenia terapeutyczne klindamycyny w osoczu, przekraczające najmniejsze stężenie hamujące (MIC) dla większości wrażliwych patogenów oznaczone in vitro, można utrzymać stosując lek w ciągłej infuzji dożylnej. Stabilne stężenie leku w osoczu uzyskuje się po podaniu trzeciej dawki¹⁴.

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Pacjenci z nadwagą

Analiza danych farmakokinetycznych u dzieci i młodzieży z nadwagą w wieku od 2 do mniej niż 18 lat oraz młodych dorosłych pacjentów z nadwagą w wieku 18-20 lat wykazała, że parametry farmakokinetyczne klindamycyny są porównywalne niezależnie od występowania nadwagi. Zarówno klirens klindamycyny, jak i objętość dystrybucji, znormalizowane względem całkowitej masy ciała, nie wykazują istotnych różnic¹⁵. Oznacza to, że dozowanie leku u pacjentów z nadwagą może być oparte na całkowitej masie ciała, bez konieczności specjalnych modyfikacji dawkowania.