Właściwości farmakokinetyczne ceftazydymu

Ceftazydym wykazuje charakterystyczne cechy farmakokinetyczne typowe dla cefalosporyn trzeciej generacji. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis parametrów farmakokinetycznych leku Ceftazidime Kabi 2000 mg, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/infuzji, z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji substancji czynnej z organizmu.
¹

Wchłanianie ceftazydymu

Po podaniu domięśniowym ceftazydymu w dawce 500 mg lub 1 g, substancja czynna szybko osiąga maksymalne stężenie w osoczu, wynoszące odpowiednio 18 mg/l lub 37 mg/l. W przypadku podania dożylnego, już po pięciu minutach od wstrzyknięcia w bolusie pojedynczej dawki 500 mg, 1 g lub 2 g, stężenia w osoczu osiągają odpowiednio wartości 46 mg/l, 87 mg/l i 170 mg/l. Ważną właściwością farmakokinetyczną ceftazydymu jest liniowy charakter kinetyki w zakresie dawek od 0,5 do 2,0 g, niezależnie od drogi podania (dożylnie lub domięśniowo).
²

Dystrybucja ceftazydymu

Istotną cechą ceftazydymu jest jego niskie wiązanie z białkami surowicy, które wynosi około 10%. Ma to wpływ na zwiększoną frakcję wolnego leku dostępnego do działania przeciwbakteryjnego. Ceftazydym wykazuje dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia przewyższające minimalne stężenie hamujące (MIC) wobec powszechnych patogenów stwierdzane są w:
³

• tkance kostnej – osiągając stężenia terapeutyczne w strukturach kostnych
• sercu – zapewniając skuteczne działanie w infekcjach serca
• żółci – umożliwiając terapię zakażeń dróg żółciowych
• plwocinie – co jest istotne w zakażeniach dróg oddechowych
• ciele szklistym – pozwalając na leczenie infekcji ocznych
• płynie stawowym – co wykorzystuje się w terapii zakażeń stawów
• płynie opłucnowym i otrzewnowym – umożliwiając skuteczne leczenie zakażeń w tych przestrzeniach

Ceftazydym charakteryzuje się dobrym przenikaniem przez łożysko oraz do mleka ludzkiego. Natomiast przenikanie do płynu mózgowo-rdzeniowego przez nienaruszoną barierę krew-mózg jest ograniczone, co skutkuje niskimi stężeniami w płynie mózgowo-rdzeniowym przy braku stanu zapalnego. W przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych sytuacja zmienia się istotnie – wówczas w płynie mózgowo-rdzeniowym osiągane są stężenia od 4 do 20 mg/l lub nawet wyższe.
⁴

Metabolizm ceftazydymu

Ceftazydym należy do grupy antybiotyków, które nie podlegają istotnym procesom metabolicznym w organizmie. Lek nie jest metabolizowany, co oznacza, że jest wydalany w postaci niezmienionej. Ma to znaczenie w kontekście interakcji lekowych oraz przewidywalności działania substancji czynnej.
⁵

Eliminacja ceftazydymu

Po podaniu pozajelitowym stężenie ceftazydymu w osoczu zmniejsza się wykładniczo, a jego okres półtrwania wynosi około 2 godzin. Główną drogą eliminacji leku jest wydalanie przez nerki, przy czym ceftazydym jest wydzielany w postaci niezmienionej do moczu w wyniku przesączania kłębuszkowego. Około 80-90% podanej dawki wydalane jest z moczem w ciągu 24 godzin. Wydalanie z żółcią stanowi marginalną drogę eliminacji – mniej niż 1% dawki jest usuwane tą drogą.
⁶

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się zmniejszoną eliminację ceftazydymu. Wynika to z faktu, że nerki są główną drogą wydalania leku. W tej grupie pacjentów konieczna jest modyfikacja dawkowania, polegająca na zmniejszeniu dawki leku proporcjonalnie do stopnia upośledzenia funkcji nerek. Dostosowanie dawki pozwala na uniknięcie kumulacji leku w organizmie i związanych z tym działań niepożądanych.
⁷

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Łagodne do umiarkowanych zaburzenia czynności wątroby nie mają istotnego wpływu na farmakokinetykę ceftazydymu. Potwierdzają to badania przeprowadzone u pacjentów otrzymujących dawkę 2 g dożylnie co 8 godzin przez 5 dni. Należy podkreślić, że brak wpływu dysfunkcji wątroby na parametry farmakokinetyczne ceftazydymu dotyczy pacjentów z prawidłową czynnością nerek. Brak konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby wynika z faktu, że lek nie jest metabolizowany w wątrobie i jest wydalany głównie przez nerki.
⁸

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się zmniejszony klirens ceftazydymu, co wynika przede wszystkim ze związanego z wiekiem zmniejszenia klirensu nerkowego. W tej grupie wiekowej, szczególnie u osób 80-letnich lub starszych, średni okres półtrwania w fazie eliminacji jest wydłużony i mieści się w przedziale od 3,5 do 4 godzin. Obserwacje te dotyczą zarówno podania pojedynczego, jak i powtarzanego dwa razy na dobę przez 7 dni wstrzyknięcia dożylnego dawki 2 g.
⁹

Dzieci

Parametry farmakokinetyczne ceftazydymu u dzieci różnią się w zależności od wieku. Szczególnie istotne różnice obserwuje się u najmłodszych pacjentów:

• Wcześniaki i noworodki urodzone o czasie – okres półtrwania jest znacznie wydłużony i wynosi od 4,5 do 7,5 godziny po podaniu dawek 25-30 mg/kg masy ciała. Wydłużony okres półtrwania wynika z niedojrzałości funkcji nerek u noworodków.
• Niemowlęta od 2 miesiąca życia – okres półtrwania osiąga wartości zbliżone do obserwowanych u pacjentów dorosłych. Wynika to z dojrzewania funkcji wydalniczej nerek oraz osiągnięcia parametrów klirensu nerkowego porównywalnych z osobami dorosłymi.

Powyższe różnice mają istotne znaczenie kliniczne i powinny być uwzględniane podczas ustalania schematu dawkowania ceftazydymu u pacjentów pediatrycznych.
¹⁰