Działania niepożądane
Carmustine Zentiva 100 mg

Działania niepożądane leku Carmustine Zentiva

Karmustyna, substancja czynna produktu leczniczego Carmustine Zentiva, może wywoływać liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania. Profil bezpieczeństwa karmustyny wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego, gdyż niektóre z tych działań mogą być poważne i potencjalnie zagrażające życiu pacjenta. Należy podkreślić, że obserwowane działania niepożądane niekoniecznie muszą mieć bezpośredni związek przyczynowy z podaniem leku, a ich częstość występowania w badaniach klinicznych może różnić się od tej obserwowanej w codziennej praktyce klinicznej. ¹

Supresja szpiku kostnego i toksyczność hematologiczna

Jednym z najczęstszych i najbardziej znaczących działań niepożądanych karmustyny jest supresja szpiku kostnego, która występuje bardzo często (≥1/10 pacjentów). Konsekwencją mielosupresji może być niedokrwistość, obserwowana często (≥1/100 do <1/10) u pacjentów przyjmujących karmustynę. Długotrwałe stosowanie leku może prowadzić do rozwoju ostrej białaczki oraz dysplazji szpiku kostnego, które raportowane są jako częste działania niepożądane. ²

Neurotoksyczność

Karmustyna może powodować szereg działań niepożądanych ze strony układu nerwowego. Bardzo często (≥1/10) występują ataksja, zawroty głowy i ból głowy. Podczas leczenia dużymi dawkami (>200 mg/m² pc.) często obserwuje się encefalopatię, która może być czynnikiem ograniczającym dawkę. Z częstością nieznaną raportowano również bóle mięśni, stan padaczkowy, napady drgawkowe oraz napady toniczno-kloniczne (typu „grand mal”). ³

Toksyczność płucna

Bardzo poważnym działaniem niepożądanym karmustyny jest toksyczność płucna, która występuje bardzo często (≥1/10) i może manifestować się jako włóknienie śródmiąższowe podczas przedłużonego leczenia i po przekroczeniu skumulowanej dawki >1400 mg/m². Zapalenie płuc obserwuje się przy stosowaniu dawek >450 mg/m². Rzadziej (≥1/10 000 do <1/1000) włóknienie śródmiąższowe może wystąpić również podczas leczenia małymi dawkami. W okresie po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również przypadki zapalenia płuc i choroby śródmiąższowej płuc. ^{1400 mg/m2). Zapalenie płuc (podczas stosowania dawek >450 mg/m2). Rzadko: Włóknienie śródmiąższowe (podczas leczenia małymi dawkami). […] Toksyczność płucną obserwowano również w okresie po dopuszczeniu do obrotu – jako przypadki zapalenia płuc i choroby śródmiąższowej płuc.”>4}

Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko wystąpienia toksyczności płucnych po zastosowaniu leczenia schematami kondycjonującymi oraz po przeszczepieniu komórek macierzystych układu krwiotwórczego u kobiet. Zwiększone ryzyko dotyczy zarówno schematów kondycjonujących bez karmustyny (np. naświetlanie całego ciała [TBI] lub busulfan-cyklofosfamid), jak i schematów zawierających karmustynę (chemioterapia BEAM: karmustyna, etopozyd, cytarabina i melfalan lub CBV: cyklofosfamid, karmustyna i etopozyd). ⁵

Toksyczność oczna

Bardzo często (≥1/10) występują objawy toksycznego działania na oczy, w tym przemijające zaczerwienienie spojówek i niewyraźne widzenie spowodowane krwotokami siatkówkowymi. Szybki wlew dożylny może powodować krwawienie spojówkowe w ciągu 2 godzin, utrzymujące się około 4 godzin. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może dojść do rozwoju zapalenia nerwu wzrokowego i zapalenia siatkówki. ⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

Do bardzo częstych działań niepożądanych karmustyny należą nudności i wymioty o nasilonym charakterze. Potencjał emetogenny leku jest średniowysoki, szczególnie przy dawkach >250 mg/m², a objawy te rozpoczynają się zazwyczaj w ciągu 2-4 godzin po podaniu. Często (≥1/100 do <1/10) u pacjentów występują również jadłowstręt, zaparcia, biegunka oraz zapalenie jamy ustnej. Z częstością nieznaną raportowano także krwawienia z przewodu pokarmowego oraz neutropeniczne zapalenia jelit. ^{250 mg/m2. średniowysoki; rozpoczyna się w ciągu 2-4 godzin po podaniu. Często: Jadłowstręt, zaparcia, biegunka, zapalenie jamy ustnej. Częstość nieznana: Krwawienia z przewodu pokarmowego. Neutropeniczne zapalenia jelit.”>7}

Hepatotoksyczność

Często obserwuje się działania niepożądane związane z hepatotoksycznością, szczególnie podczas leczenia dużymi dawkami karmustyny. Toksyczność wątrobowa jest odwracalna, opóźniona do 60 dni po podaniu i może być czynnikiem ograniczającym dawkę. Objawy hepatotoksyczności obejmują: odwracalne podwyższenie poziomu bilirubiny, przemijające zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej oraz przemijające zwiększenie aktywności AspAT. ⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często (≥1/10) po podaniu karmustyny występuje zapalenie skóry przy stosowaniu miejscowym, które zmniejsza się w przypadku mniejszego stężenia produktu, oraz przebarwienia o charakterze przemijającym, w razie przypadkowego kontaktu ze skórą. Często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się łysienie, uderzenia gorąca (związane z zawartością alkoholu w rozpuszczalniku, bardziej nasilone przy podaniu w czasie <1-2 godzin) oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia. Z częstością nieznaną zgłaszano zagrożenie wynaczynieniem, gdyż substancja powoduje powstawanie pęcherzy. <sup data-drug="Carmustine Zentiva" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość nieznana: Zagrożenie wynaczynieniem: substancja powodująca powstawanie pęcherzy. Bardzo często: Zapalenie skóry przy stosowaniu miejscowym, zmniejszające się w przypadku mniejszego stężenia produktu, przebarwienia, przemijające, w razie przypadkowego kontaktu ze skórą. Często: Łysienie, uderzenia gorąca (ze względu na zawartość alkoholu w rozpuszczalniku; bardziej nasilone w przypadku podania w czasie 9

Zaburzenia układu krążenia

Bardzo często (≥1/10) podczas leczenia dużymi dawkami karmustyny występuje niedociśnienie spowodowane zawartością alkoholu w rozpuszczalniku. Bardzo często obserwuje się również zapalenie żył. Z częstością nieznaną raportowano tachykardię i ból w klatce piersiowej. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), szczególnie podczas leczenia dużymi dawkami, może wystąpić choroba zarostowa żył. Bardzo rzadko (<1/10 000) zgłaszano przypadki zakrzepowego zapalenia żył. ¹⁰

Inne działania niepożądane

Poza wymienionymi powyżej głównymi kategoriami działań niepożądanych, karmustyna może powodować szereg innych zaburzeń:

• Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje alergiczne (częstość nieznana) ¹¹
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: zaburzenia elektrolitowe, w tym hipokaliemia, hipomagnezemia i hipofosfatemia (częstość nieznana) ¹²
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych: niewydolność nerek, azotemia, zmniejszenie nerek (częstość nieznana) oraz rzadko występująca toksyczność nerkowa ¹³
• Zaburzenia układu rozrodczego: rzadko obserwowana ginekomastia oraz niepłodność i teratogeneza o nieznanej częstości występowania ¹⁴
• Nowotwory wtórne: z nieznaną częstością występowania raportowano rozwój wtórnych nowotworów jako następstwo terapii karmustyną ¹⁵
• Zakażenia oportunistyczne: z nieznaną częstością występowania, w tym zakończone zgonem ¹⁶
• Zaburzenia w miejscu podania: uczucie pieczenia w miejscu wstrzyknięcia (często) ¹⁷

Tabela działań niepożądanych karmustyny

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych karmustyny zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA, uwzględniając częstość występowania oraz opis. W tabeli zamieszczono działania niepożądane występujące podczas leczenia karmustyną, które niekoniecznie muszą mieć bezpośredni związek przyczynowy z podaniem leku. <sup data-drug="Carmustine Zentiva" data-section="Działania niepożądane" title="W poniższej tabeli przedstawiono działania niepożądane karmustyny wymienione według klasyfikacji układów i narządów MedDRA oraz częstości występowania, według malejącej ciężkości, zgodnie z następującą konwencją: Bardzo często (≥1/10), Często (≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), Bardzo rzadko (18

Szczególne grupy ryzyka

Należy zwrócić uwagę na szczególne grupy pacjentów, u których ryzyko wystąpienia niektórych działań niepożądanych może być zwiększone. Zgłaszano zwiększone ryzyko wystąpienia toksyczności płucnych po zastosowaniu leczenia schematami kondycjonującymi oraz po przeszczepieniu komórek macierzystych układu krwiotwórczego u kobiet. Zwiększone ryzyko dotyczy zarówno schematów kondycjonujących bez karmustyny (np. naświetlanie całego ciała lub busulfan-cyklofosfamid), jak i schematów zawierających karmustynę, takich jak BEAM (karmustyna, etopozyd, cytarabina i melfalan) lub CBV (cyklofosfamid, karmustyna i etopozyd). ¹⁹

Monitorowanie działań niepożądanych

Ze względu na poważny profil działań niepożądanych karmustyny, szczególnie toksyczności hematologicznej, płucnej i wątrobowej, konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu pacjenta podczas terapii oraz wykonywanie regularnych badań kontrolnych. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci poddawani leczeniu dużymi dawkami leku (>200 mg/m² pc.) oraz osoby z wcześniejszymi schorzeniami płuc, wątroby lub nerek, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju toksyczności narządowej. ^{200 mg/m2 pc. […] Bardzo często: Toksyczność płucna, włóknienie śródmiąższowe (podczas przedłużonego leczenia i w skumulowanej dawce > 1400 mg/m2). […] Często: Hepatotoksyczność, odwracalna, opóźniona do 60 dni po podaniu (podczas leczenia dużymi dawkami i ograniczająca dawkę)”>20}

W przypadku wystąpienia ciężkich lub zagrażających życiu działań niepożądanych może być konieczne dostosowanie dawki lub przerwanie leczenia karmustyną, a także wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego i wspomagającego.