Przedawkowanie leku Bisoratio ASA (bisoprolol + kwas acetylosalicylowy)

Lek Bisoratio ASA zawiera dwie substancje czynne: bisoprololu fumaran (5 mg lub 10 mg) oraz kwas acetylosalicylowy (75 mg), które w przypadku przedawkowania mogą wywoływać różne objawy kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Znajomość objawów oraz właściwego postępowania w przypadku przedawkowania jest kluczowa dla pomyślnego leczenia pacjenta.¹

Przedawkowanie bisoprololu

Bisoprolol, jako beta-adrenolityk, wywołuje w przypadku przedawkowania charakterystyczne objawy wynikające z nadmiernej blokady receptorów beta-adrenergicznych. Odnotowano niewiele przypadków przedawkowania bisoprololu (maksymalna opisana dawka to 2000 mg), w których wystąpiła bradykardia i/lub niedociśnienie tętnicze. We wszystkich zgłoszonych przypadkach pacjenci powrócili do zdrowia.²

Istotny jest fakt, że wrażliwość na pojedynczą, dużą dawkę bisoprololu wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą. Szczególnie narażeni są pacjenci z niewydolnością serca, którzy mogą być wyjątkowo wrażliwi na przedawkowanie tego leku.³

Objawy przedawkowania bisoprololu

Przedawkowanie bisoprololu charakteryzuje się występowaniem następujących objawów klinicznych:⁴

• Bradykardia – zwolnienie czynności serca
• Niedociśnienie tętnicze – spadek ciśnienia krwi
• Skurcz oskrzeli – zwężenie dróg oddechowych
• Ostra niewydolność serca – nagłe pogorszenie funkcji mięśnia sercowego
• Hipoglikemia – obniżenie poziomu glukozy we krwi
• Blok przedsionkowo-komorowy (drugiego lub trzeciego stopnia) – zaburzenie przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu

Postępowanie w przedawkowaniu bisoprololu

W przypadku przedawkowania bisoprololu należy przerwać stosowanie leku i wdrożyć leczenie wspomagające oraz objawowe. Na podstawie danych klinicznych wiadomo, że bisoprolol trudno usunąć za pomocą dializy.⁵

Zgodnie z zaleceniami klinicznymi i oczekiwanymi działaniami farmakologicznymi, w zależności od występujących objawów należy zastosować następujące środki:⁶

• W przypadku bradykardii: podanie dożylne atropiny. Jeśli reakcja nie jest zadowalająca, można ostrożnie zastosować izoprenalinę lub inny lek o działaniu dodatnio chronotropowym. W niektórych przypadkach może być konieczne tymczasowe zastosowanie stymulatora serca.⁷
• Przy niedociśnieniu: uzupełnienie płynów dożylnie oraz podanie leków wazopresyjnych. Pomocne może być również dożylne zastosowanie glukagonu.⁸
• W bloku przedsionkowo-komorowym (drugiego lub trzeciego stopnia): dokładne monitorowanie pacjenta i leczenie dożylnymi wlewami izoprenaliny lub tymczasowe zastosowanie stymulatora serca.⁹
• Przy ostrym nasileniu niewydolności serca: podanie dożylne leków moczopędnych, leków o działaniu dodatnio inotropowym oraz leków rozszerzających naczynia.¹⁰
• W przypadku skurczu oskrzeli: podanie leków rozszerzających oskrzela, takich jak izoprenalina, beta2-sympatykomimetyki i/lub aminofilina.¹¹
• W hipoglikemii: podanie dożylne glukozy.¹²

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego

Ze względu na niewielką zawartość kwasu acetylosalicylowego (75 mg) w preparacie Bisoratio ASA, przedawkowanie tej substancji jest mało prawdopodobne. Jednak w przypadkach przypadkowego przedawkowania, szczególnie u małych dzieci, lub przedawkowania terapeutycznego u pacjentów w podeszłym wieku, mogą wystąpić objawy toksyczne.¹³

Objawy przedawkowania kwasu acetylosalicylowego

Zatrucie kwasem acetylosalicylowym może przebiegać z różnym nasileniem objawów:¹⁴

Objawy średnio nasilonego zatrucia

• Zawroty głowy – uczucie niestabilności
• Ból głowy – dolegliwości bólowe w obrębie czaszki
• Szumy uszne – subiektywne odczucie dźwięku bez bodźca zewnętrznego
• Dezorientacja – zaburzenia orientacji
• Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego (vertigo) – iluzja ruchu w przestrzeni
• Głuchota – zaburzenia słuchu
• Pocenie się – nadmierna produkcja potu
• Uczucie ciepła w kończynach – subiektywne odczucie wzrostu temperatury
• Skaczące tętno – nieregularność tętna
• Wzrost częstości oddechu – przyspieszony oddech
• Hiperwentylacja – zwiększenie wentylacji minutowej płuc
• Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty i ból brzucha

Objawy ciężkiego zatrucia

W ciężkim zatruciu dochodzi do poważnych zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej. Początkowo występuje hiperwentylacja, która powoduje zasadowicę oddechową. Następnie rozwija się kwasica oddechowa spowodowana zahamowaniem ośrodka oddechowego. Dodatkowo pojawia się kwasica metaboliczna związana z obecnością salicylanów.¹⁵

Kwasica może zwiększać przenikanie salicylanów przez barierę krew-mózg. U dzieci, niemowląt i małych dzieci objawy często widoczne są dopiero w końcowej fazie zatrucia, gdy dochodzi już do kwasicy mleczanowej.¹⁶

Dodatkowo mogą wystąpić następujące objawy:¹⁷

• Hipertermia – podwyższona temperatura ciała
• Nasilone pocenie prowadzące do odwodnienia
• Uczucie niepokoju – wzmożona nadpobudliwość
• Drgawki – mimowolne skurcze mięśni
• Omamy – zaburzenia percepcji
• Hipoglikemia – obniżenie stężenia glukozy we krwi

W skrajnych przypadkach depresja układu oddechowego może prowadzić do śpiączki, zapaści sercowo-naczyniowej lub zatrzymania oddechu.¹⁸

Dawka śmiertelna kwasu acetylosalicylowego wynosi 25-30 g. Stężenia salicylanów w osoczu przekraczające 300 mg/l (1,67 mmol/l) wskazują na zatrucie.¹⁹

Postępowanie w przedawkowaniu kwasu acetylosalicylowego

W przypadku przyjęcia dawki toksycznej kwasu acetylosalicylowego wymagana jest natychmiastowa hospitalizacja. Postępowanie terapeutyczne zależy od stopnia nasilenia zatrucia:²⁰

1. W umiarkowanym zatruciu można podjąć próbę wywołania wymiotów; jeśli to nie przyniesie skutku, wskazane jest przeprowadzenie płukania żołądka.²¹
2. Następnie należy podać węgiel aktywowany (jako adsorbent) oraz siarczan sodu (jako środek przeczyszczający).²²
3. Wskazana jest alkalizacja moczu (250 mmol NaHCO3 przez 3 godziny) z jednoczesną kontrolą wartości pH.²³
4. W przypadku ciężkiego zatrucia preferowaną metodą eliminacji salicylanów jest hemodializa.²⁴
5. Inne objawy zatrucia należy leczyć objawowo.²⁵

Tabela objawów przedawkowania leku Bisoratio ASA