wtórne zapobieganie niedokrwiennych zdarzeń mózgowo-naczyniowych
Wskazanie

Wtórne zapobieganie niedokrwiennych zdarzeń mózgowo-naczyniowych to strategia terapeutyczna wdrażana u pacjentów, którzy przebyli już udar niedokrwienny mózgu lub przemijający atak niedokrwienny (TIA). Celem takiego postępowania jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia kolejnych incydentów naczyniowych, które mogą prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu i niepełnosprawności.

W ramach profilaktyki wtórnej stosuje się przede wszystkim leki przeciwpłytkowe, które hamują agregację płytek krwi i zmniejszają ryzyko powstawania zakrzepów. Najczęściej stosowanymi preparatami w Polsce są: kwas acetylosalicylowy (Polocard, Acard, Aspirin), klopidogrel (Plavix, Areplex, Clopidix), tiklopidyna (Aclotin, Ticlo) oraz w wybranych przypadkach tikagrelor (Brilique) czy prasugrel (Efient).

W przypadku udaru niedokrwiennego o etiologii zatorowej, związanej z migotaniem przedsionków, kluczowe znaczenie mają doustne antykoagulanty. Stosuje się zarówno klasyczne antagonisty witaminy K (Warfin, Acenocumarol), jak i nowe doustne antykoagulanty (NOAC): dabigatran (Pradaxa), riwaroksaban (Xarelto), apiksaban (Eliquis) czy edoksaban (Lixiana).

Istotnym elementem profilaktyki wtórnej jest także intensywne leczenie czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Obejmuje to stosowanie statyn w celu obniżenia poziomu cholesterolu (Atoris, Sortis, Roswera, Crestor), leków przeciwnadciśnieniowych (inhibitory ACE, sartany, beta-blokery, antagonisty wapnia) oraz leków przeciwcukrzycowych u pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.

Największe trudności w prowadzeniu wtórnej profilaktyki zdarzeń mózgowo-naczyniowych obejmują niską adherencję pacjentów do zaleconej farmakoterapii oraz trudności w modyfikacji stylu życia. Wielu chorych przerywa leczenie przeciwpłytkowe lub przeciwzakrzepowe z powodu działań niepożądanych (krwawienia, dolegliwości żołądkowo-jelitowe) lub z braku zrozumienia konieczności długotrwałej terapii. Wyzwaniem pozostaje również optymalny dobór leków u pacjentów z wielochorobowością, gdzie istnieje ryzyko interakcji lekowych. Szczególnie trudne jest prowadzenie profilaktyki wtórnej u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami funkcji poznawczych oraz u osób o niskim statusie socjoekonomicznym.