Właściwości farmakokinetyczne leku Betadine (powidon jodowany)

Właściwości farmakokinetyczne powidonu jodowanego zawartego w maści Betadine (100 mg/g) charakteryzują się specyficznym zachowaniem związanym z dysocjacją substancji w organizmie. Po aplikacji dochodzi do rozdzielenia związku na dwa komponenty: powidon oraz jod, przy czym ten drugi ulega następnie redukcji do jodków. Procesy farmakokinetyczne są bezpośrednio uzależnione od postaci leku, miejsca aplikacji oraz drogi podania, co wpływa na szybkość i stopień wchłaniania substancji czynnej do układu ogólnego.¹

Wchłanianie

Przeprowadzone badania in vivo dostarczyły istotnych informacji na temat absorpcji jodu przez skórę. Proces ten wykazuje znaczną zmienność uzależnioną od kilku kluczowych czynników:

• Stan skóry – nieuszkodzona skóra wykazuje minimalną zdolność wchłaniania jodu
• Stopień uszkodzenia tkanek – skóra pozbawiona naskórka, owrzodzenia oraz błony śluzowe (zwłaszcza pochwa) charakteryzują się zwiększoną absorpcją substancji czynnej
• Powierzchnia aplikacji – rozległe obszary nawet nieuszkodzonej skóry mogą prowadzić do zwiększonego wchłaniania
• Czas ekspozycji – dłuższy kontakt preparatu ze skórą zwiększa absorpcję

Należy zauważyć, że do krwiobiegu przedostają się jedynie nieznaczne ilości samego powidonu, którego masa cząsteczkowa wynosi około 35 kDa.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu, jod oraz jodki są transportowane z krwią i rozprowadzane po całym organizmie, niezależnie od pierwotnej drogi podania. Około 30% wchłoniętego jodu jest wychwytywane przez gruczoł tarczowy w celu syntezy hormonów tarczycy. Po upływie 24 godzin jod można zidentyfikować również w innych narządach, choć w mniejszym stężeniu, w tym w:

• Wątrobie
• Krwi
• Gruczole tarczowym

Istotne z punktu widzenia klinicznego jest to, że jod przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka matki. Natomiast sam powidon po aplikacji miejscowej, doustnej lub dopochwowej wykazuje pomijalne wchłanianie systemowe. Cząsteczki powidonu nie mają zdolności przenikania przez barierę krew-mózg ani przez łożysko.³

Metabolizm

Proces metabolizmu jodu w organizmie obejmuje kilka kluczowych etapów:

1. Redukcja jodu do jodków
2. Przenikanie z krwi do komórek pęcherzykowych tarczycy
3. Kumulacja jodków w komórkach tarczycy dzięki działaniu symportera sodowo-jodowego (NIS)
4. Pobudzenie transportu jodu przez hormon pobudzający tarczycę (TSH)
5. Utlenianie jodku do jodu
6. Wiązanie jodu z tyrozyną

W przeciwieństwie do intensywnego metabolizmu jodu, powidon ulega jedynie minimalnemu metabolizmowi, który nie przekracza 0,3% podanej dawki.⁴

Wydalanie

Jod, który nie został wykorzystany przez tarczycę do syntezy hormonów, podlega wydalaniu z organizmu głównie drogą nerkową poprzez mocz. Parametry farmakokinetyczne eliminacji jodu przedstawiają się następująco:

Powidon jest wydalany przede wszystkim poprzez nerki z moczem. Niewielka ilość tej substancji jest również eliminowana z organizmu wraz z żółcią.⁵