Właściwości farmakodynamiczne
BDS N 0,25 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne budezonidu

Budezonid, jako substancja czynna produktu leczniczego BDS N, należy do grupy farmakoterapeutycznej glikokortykosteroidów stosowanych wziewnie w chorobach obturacyjnych dróg oddechowych (kod ATC: R03B A02). Charakteryzuje się silnym miejscowym działaniem przeciwzapalnym przy jednocześnie mniejszej częstości i nasileniu działań niepożądanych w porównaniu do kortykosteroidów podawanych doustnie.¹

Mechanizm działania na drogi oddechowe

Charakterystyczne właściwości budezonidu pozwalają uzyskać następujące efekty terapeutyczne w obrębie dróg oddechowych:²

• Hamowanie procesów zapalnych poprzez blokowanie tworzenia, gromadzenia i uwalniania mediatorów z komórek tucznych, granulocytów zasadochłonnych i makrofagów³
• Redukcja nadreaktywności oskrzeli na bodźce egzogenne⁴
• Działanie przeciwwydzielnicze poprzez hamowanie bodźców cholinergicznych, prowadzące do zmniejszenia produkcji wydzieliny⁵
• Uszczelnianie struktur anatomicznych – błony nabłonka i śródbłonka⁶
• Działanie przeciwzapalne zmniejszające obrzęk i nacieki komórkowe⁷
• Potencjalizacja działania leków beta-2-sympatykomimetycznych (działanie permisywne)⁸

Specyficzny mechanizm molekularny

Specyficzny mechanizm działania budezonidu opiera się prawdopodobnie na indukcji syntezy specyficznych białek, takich jak makrokortyna. Proces ten wymaga czasu, co tłumaczy opóźnione pojawienie się pełnej skuteczności terapeutycznej leku.⁹

Makrokortyna działa poprzez hamowanie enzymu fosfolipazy A2 w procesie metabolizmu kwasu arachidonowego, co prowadzi do zapobiegania syntezie mediatorów zapalnych, takich jak leukotrieny.¹⁰ Dzięki szybkiemu metabolizmowi wątrobowemu przypadkowo spożytego lub podanego pozajelitowo budezonidu, nawet podczas długotrwałej terapii zwykle nie występują istotne klinicznie ogólnoustrojowe działania niepożądane.¹¹

Długotrwałe stosowanie budezonidu nie powoduje zaniku błony śluzowej oskrzeli.¹² Badania przeprowadzone z udziałem zdrowych ochotników wykazały zależny od dawki wpływ na stężenie kortyzolu w osoczu i moczu, jednak budezonid w postaci proszku do inhalacji w zalecanych dawkach wywiera znacząco mniejszy wpływ na czynność kory nadnerczy niż prednizon w dawce 10 mg, co potwierdzono w testach z ACTH.¹³

Działanie przeciwzapalne miejscowe

Dokładny mechanizm działania glikokortykosteroidów w leczeniu astmy nie jest w pełni poznany. Istotną rolę odgrywają prawdopodobnie reakcje przeciwzapalne, obejmujące hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych oraz hamowanie odpowiedzi immunologicznej zależnej od cytokin.¹⁴

Badanie kliniczne porównujące skuteczność budezonidu w postaci wziewnej i doustnej w dawkach zapewniających porównywalną biodostępność ogólnoustrojową wykazało statystycznie istotną skuteczność tylko formy wziewnej w porównaniu z placebo. Sugeruje to, że działanie terapeutyczne standardowych dawek budezonidu wziewnego wynika głównie z bezpośredniego oddziaływania na układ oddechowy.¹⁵

Wpływ na reaktywność dróg oddechowych

Budezonid zmniejsza reaktywność dróg oddechowych na histaminę i metacholinę u pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli.¹⁶

Efektywność w astmie wywołanej wysiłkiem

Leczenie budezonidem w postaci wziewnej skutecznie zapobiega napadom astmy indukowanej wysiłkiem w ramach przewlekłej terapii. U pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli budezonid zmniejsza reaktywność dróg oddechowych na histaminę i metacholinę.¹⁷

Wpływ na wzrost pacjentów pediatrycznych

Podczas stosowania budezonidu u dzieci obserwuje się początkowo niewielkie, ale przeważnie przejściowe zmniejszenie szybkości wzrastania (około 1 cm), występujące zazwyczaj w pierwszym roku leczenia.¹⁸ Długoterminowe badania kliniczne wskazują, że dzieci i młodzież leczone budezonidem wziewnym ostatecznie osiągają przewidywany wzrost docelowy w wieku dorosłym.¹⁹

Jednak w długotrwałym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym, w którym dawka budezonidu nie była stopniowo redukowana do najmniejszej skutecznej, dzieci i młodzież leczone budezonidem wziewnym były średnio o 1,2 cm niższe w wieku dorosłym niż osoby losowo przydzielone do grupy placebo.²⁰

Wpływ na stężenie kortyzolu

Badania z zastosowaniem budezonidu w postaci proszku do inhalacji u zdrowych ochotników wykazały zależną od dawki zmianę stężenia kortyzolu w osoczu i w moczu.²¹ Budezonid w formie inhalacyjnej stosowany w zalecanych dawkach wykazuje znacząco mniejszy wpływ na czynność kory nadnerczy niż prednizon w dawce 10 mg, co potwierdzono w badaniach z użyciem ACTH.²²

Skuteczność kliniczna budezonidu

Badania kliniczne w astmie

Skuteczność budezonidu została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych, które wykazały jego efektywność zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci, przy podawaniu raz lub dwa razy na dobę w leczeniu profilaktycznym przewlekłej astmy.²³

Badania kliniczne w zespole krupu

Skuteczność budezonidu w leczeniu zespołu krupu u dzieci została oceniona w szeregu badań klinicznych porównujących lek z placebo.²⁴

Skuteczność w zespole krupu o przebiegu łagodnym

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo, przeprowadzonym u 87 dzieci (w wieku od 7 miesięcy do 9 lat) z klinicznym rozpoznaniem zespołu krupu, oceniano wpływ budezonidu na łagodzenie objawów zespołu krupu oraz na czas hospitalizacji. Pacjentom podawano początkową dawkę budezonidu (2 mg) lub placebo, a następnie co 12 godzin budezonid w dawce 1 mg lub placebo.²⁵

Wyniki wykazały, że budezonid spowodował statystycznie istotną poprawę punktacji objawów zespołu krupu po 12 i po 24 godzinach od podania oraz już po 2 godzinach u pacjentów z początkową oceną objawów powyżej 3 punktów. Dodatkowo zaobserwowano skrócenie czasu hospitalizacji o 33%.²⁶

Skuteczność w zespole krupu o przebiegu umiarkowanym do ciężkiego

W innym randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo, porównano skuteczność budezonidu i placebo w leczeniu zespołu krupu u 83 niemowląt i dzieci (w wieku od 6 miesięcy do 8 lat) hospitalizowanych z powodu tego schorzenia. Pacjenci otrzymywali budezonid w dawce 2 mg lub placebo co 12 godzin przez maksymalnie 36 godzin lub do momentu wypisu ze szpitala.²⁷

Łączna punktacja objawów zespołu krupu była oceniana po 0, 2, 6, 12, 24, 36 i 48 godzinach od podania pierwszej dawki. Po 2 godzinach zarówno grupa otrzymująca budezonid, jak i grupa placebo wykazywały podobną poprawę w zakresie punktacji objawów, bez statystycznie istotnej różnicy między grupami. Jednakże już po 6 godzinach od podania leku punktacja objawów zespołu krupu w grupie leczonej budezonidem uległa statystycznie istotnej poprawie w porównaniu z grupą otrzymującą placebo, a poprawa ta utrzymywała się po 12 i 24 godzinach.²⁸

Charakterystyka aerozolu

Badania dotyczące charakterystyki aerozolu produktu leczniczego BDS N podawanego za pomocą nebulizatora PARI LC Plus, połączonego ze sprężarką powietrza PARI Boy SX, dostarczyły szczegółowych danych na temat parametrów użytkowych w zależności od stosowanej dawki oraz grupy wiekowej pacjentów.²⁹