Interakcje leku
Atorvastatin US Pharmacia 10 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atorwastatyna, substancja czynna produktu Atorvastatin US Pharmacia, wchodzi w szereg istotnych interakcji z innymi produktami leczniczymi. Mechanizmy tych interakcji są związane głównie z jej metabolizmem przez cytochrom P-450 3A4 (CYP3A4) oraz z faktem, że jest ona substratem dla transporterów białkowych, w tym transportera wychwytu wątrobowego OATP1B1. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku.¹

Wpływ jednocześnie stosowanych produktów leczniczych na atorwastatynę

Jednoczesne stosowanie leków będących inhibitorami CYP3A4 lub transporterów białkowych może prowadzić do zwiększenia stężenia atorwastatyny w osoczu, co skutkuje podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii. Podobne ryzyko występuje podczas łącznego podawania atorwastatyny z lekami mogącymi wywoływać miopatię, takimi jak pochodne kwasu fibrynowego czy ezetymib.²

Inhibitory CYP3A4

W badaniach klinicznych udowodniono, że silne inhibitory CYP3A4 znacząco podwyższają stężenie atorwastatyny w organizmie. W związku z tym zaleca się unikanie równoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak:³

• Cyklosporyna
• Telitromycyna, klarytromycyna
• Delawirdyna, styrypentol
• Leki przeciwgrzybicze: ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol
• Inhibitory proteazy HIV, w tym: rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir i inne

Jeżeli nie można uniknąć równoczesnego stosowania atorwastatyny z tymi lekami, należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej oraz maksymalnej atorwastatyny. Dodatkowo wymagane jest odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta w celu wczesnego wykrycia potencjalnych działań niepożądanych.⁴

Również umiarkowane inhibitory CYP3A4 mogą wpływać na stężenie atorwastatyny w osoczu. Należą do nich:⁵

• Erytromycyna – zaobserwowano zwiększone ryzyko miopatii podczas równoczesnego stosowania z statynami
• Diltiazem
• Werapamil
• Flukonazol
• Amiodaron – chociaż nie przeprowadzono specyficznych badań interakcji, zarówno amiodaron, jak i werapamil są znanymi inhibitorami CYP3A4

W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków z atorwastatyną należy rozważyć zastosowanie niższej maksymalnej dawki atorwastatyny oraz zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta. Szczególnie istotne jest monitorowanie po rozpoczęciu leczenia lub po dostosowaniu dawki inhibitora.⁶

Induktory CYP3A4

Jednoczesne stosowanie atorwastatyny z induktorami cytochromu P450 3A może prowadzić do zmniejszenia stężenia atorwastatyny w osoczu. Do induktorów tych należą:⁷

• Efawirenz
• Ryfampicyna
• Ziele dziurawca

Szczególny przypadek stanowi ryfampicyna, która wykazuje podwójny mechanizm interakcji: indukcję cytochromu P450 3A oraz zahamowanie aktywności transportera OATP1B1 w hepatocytach. Zaleca się jednoczesne podawanie atorwastatyny z ryfampicyną, ponieważ opóźnione podanie atorwastatyny po ryfampicynie wiązało się z istotnym zmniejszeniem stężenia atorwastatyny w osoczu. Należy jednak uważnie kontrolować skuteczność działania atorwastatyny u pacjenta.⁸

Inhibitory transporterów białkowych

Inhibitory transporterów białkowych, takie jak cyklosporyna, mogą zwiększać ekspozycję organizmu na atorwastatynę. Wpływ hamowania transporterów wychwytu wątroby na stężenie atorwastatyny w hepatocytach nie jest dokładnie poznany. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania zaleca się zmniejszenie dawki atorwastatyny i właściwe monitorowanie skuteczności terapii.⁹

Gemfibrozyl/pochodne kwasu fibrynowego i ezetymib

Stosowanie fibratów w monoterapii może być związane z wystąpieniem działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy. Ryzyko to zwiększa się podczas jednoczesnego stosowania pochodnych kwasu fibrynowego i atorwastatyny. Jeżeli jednoczesne stosowanie jest konieczne, należy stosować najniższe dawki atorwastatyny w celu osiągnięcia efektu terapeutycznego oraz kontrolować stan pacjenta.¹⁰

Podobnie ezetymib stosowany w monoterapii wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy. To ryzyko może wzrosnąć przy jednoczesnym stosowaniu ezetymibu i atorwastatyny. Pacjenci otrzymujący takie skojarzenie powinni być właściwie monitorowani.¹¹

Kolestypol

Podczas jednoczesnego stosowania kolestypolu i atorwastatyny obserwowano mniejsze stężenie atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu (proporcja stężenia atorwastatyny: 0,74). Jednak wpływ na lipidy był większy przy jednoczesnym stosowaniu obu leków niż przy monoterapii.¹²

Kwas fusydowy

Jednoczesne podawanie ogólnoustrojowego kwasu fusydowego ze statynami, w tym atorwastatyną, może zwiększać ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy. Mechanizm tej interakcji (czy ma ona charakter farmakodynamiczny, farmakokinetyczny, czy oba) nie jest jeszcze w pełni poznany. Istnieją doniesienia o przypadkach rabdomiolizy (także śmiertelnych) wśród pacjentów leczonych takim skojarzeniem.¹³

U pacjentów, u których podawanie kwasu fusydowego ogólnoustrojowo jest konieczne, leczenie atorwastatyną należy przerwać na czas kuracji kwasem fusydowym.¹⁴

Kolchicyna

Mimo że nie przeprowadzono formalnych badań interakcji między atorwastatyną a kolchicyną, podczas jednoczesnego stosowania tych dwóch leków odnotowano przypadki wystąpienia miopatii. Z tego względu zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania atorwastatyny z kolchicyną.¹⁵

Wpływ atorwastatyny na inne produkty lecznicze stosowane jednocześnie

Atorwastatyna może również wpływać na farmakokinetykę i działanie innych jednocześnie stosowanych leków:

Digoksyna: Podczas jednoczesnego podawania wielokrotnych dawek digoksyny i 10 mg atorwastatyny, stężenie digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym nieznacznie zwiększyło się. Pacjenci przyjmujący digoksynę powinni być właściwie monitorowani.¹⁶

Doustne środki antykoncepcyjne: Jednoczesne podawanie atorwastatyny i doustnych środków antykoncepcyjnych zwiększa stężenie noretysteronu i etynyloestradiolu w osoczu.¹⁷

Warfaryna: W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów otrzymujących przewlekłą terapię warfaryną, jednoczesne podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę i warfaryny, powodowało niewielkie skrócenie czasu protrombinowego o około 1,7 sekund podczas pierwszych 4 dni przyjmowania obu leków. Czas ten powrócił do wartości wyjściowej w ciągu 15 dni stosowania atorwastatyny.¹⁸

Chociaż odnotowano tylko bardzo rzadkie przypadki klinicznie znaczących interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi, czas protrombinowy należy oznaczyć przed zastosowaniem atorwastatyny u pacjentów stosujących kumarynę i odpowiednio często podczas leczenia początkowego, aby upewnić się, że czas protrombinowy nie ulegnie znaczącej zmianie. Po stabilizacji czasu protrombinowego można go kontrolować w odstępach czasowych zwykle zalecanych pacjentom stosującym kumarynę.¹⁹

Jeśli dawkowanie atorwastatyny zostanie zmienione lub całkowicie przerwane, należy zastosować taką samą procedurę monitorowania czasu protrombinowego. Warto podkreślić, że stosowanie atorwastatyny u pacjentów nieprzyjmujących leków przeciwzakrzepowych nie jest związane z wystąpieniem krwotoków lub ze zmianą czasu protrombinowego.²⁰

Populacja pediatryczna

Badania interakcji lekowych zostały przeprowadzone tylko u pacjentów dorosłych. Zakres interakcji u dzieci nie jest w pełni poznany. W przypadku stosowania atorwastatyny u dzieci należy uwzględnić interakcje występujące u pacjentów dorosłych oraz ostrzeżenia dotyczące stosowania.²¹

Interakcje atorwastatyny z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii atorwastatyną wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalnie zwiększone ryzyko hepatotoksyczności. Zarówno atorwastatyna, jak i alkohol są metabolizowane w wątrobie, co może prowadzić do zwiększonego obciążenia tego narządu i podwyższenia ryzyka uszkodzenia komórek wątrobowych.

Regularne spożywanie alkoholu podczas terapii atorwastatyną może prowadzić do:

• Zwiększonego ryzyka uszkodzenia wątroby, co może manifestować się podwyższeniem poziomu enzymów wątrobowych
• Potencjalnego zmniejszenia skuteczności terapeutycznej atorwastatyny
• Zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, szczególnie tych związanych z układem mięśniowym

Pacjentom stosującym atorwastatynę zaleca się znaczne ograniczenie spożycia alkoholu lub całkowitą abstynencję. W przypadku okazjonalnego spożycia alkoholu, powinno się to odbywać w małych ilościach i niezbyt często. Należy poinformować pacjentów o potencjalnym ryzyku interakcji i zalecić regularne kontrolowanie parametrów czynności wątroby, zwłaszcza gdy nie mogą oni całkowicie zrezygnować ze spożywania alkoholu.

Tabela interakcji atorwastatyny