Działania niepożądane – Atmina 4,6 mg/24 h

Działania niepożądane
Atmina 4,6 mg/24 h

Rywastygmina w postaci systemu transdermalnego (plastra) jest istotną opcją terapeutyczną w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego, charakteryzującą się specyficznym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to miejscowe reakcje skórne (rumień o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, ocena 1-2 wg EMA) oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności i wymioty. Reakcje skórne, w tym pęcherzowe (12,5% pacjentów w wieku 55-90 lat, ocena 6 wg EMA), mają zwykle łagodne nasilenie i ustępują samoistnie po usunięciu plastra. Działania niepożądane wykazują zależność od dawki – dawki powyżej 13,3 mg/24h wiążą się z częstszym występowaniem bezsenności i niewydolności serca, natomiast dawka 13,3 mg/24h nie różni się pod tym względem od placebo. W porównaniu do form doustnych, system transdermalny nie wywołuje ciężkich powikłań żołądkowo-jelitowych, takich jak krwotok czy pęknięcie przełyku.

Pobierz ChPL PDF Atmina – System transdermalny, plaster – 4,6 mg/24 h

Działania niepożądane leku Atmina (rywastygmina)

Profil bezpieczeństwa
Reakcje skórne w miejscu aplikacji
Zależność działań niepożądanych od dawki
Różnice w profilach działań niepożądanych między postaciami leku

Szczegółowa tabela działań niepożądanych rywastygminy
Szczegółowe monitorowanie reakcji skórnych
Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia układu nerwowego
Zaburzenia sercowo-naczyniowe
Zaburzenia żołądka i jelit
Zaburzenia wątroby
Reakcje alergiczne

Postępowanie i monitorowanie

Kolejne rozdziały

Wskazania

otępienie typu alzheimerowskiego

Substancja czynna

rywastygmina

Kategoria leku

Działania niepożądane leku Atmina (rywastygmina)

Rywastygmina w postaci systemu transdermalnego (plastra) stanowi ważną opcję terapeutyczną w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego. Jak każdy lek, Atmina może powodować działania niepożądane, które wymagają szczegółowej charakterystyki i monitorowania przez personel medyczny.¹

Profil bezpieczeństwa

Rywastygmina w postaci systemu transdermalnego charakteryzuje się specyficznym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują miejscowe reakcje skórne w miejscu aplikacji plastra oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. W przypadku reakcji skórnych dominuje zaczerwienienie o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe manifestują się głównie jako nudności i wymioty.²

Reakcje skórne w miejscu aplikacji

Miejscowe reakcje skórne stanowią istotny aspekt bezpieczeństwa terapii systemem transdermalnym. Badania kliniczne wykazały, że większość reakcji w miejscu naklejenia plastra ma charakter łagodny. Dominuje rumień, który według klasyfikacji EMA/CPMP/EWP/280/96 Corr1 przyjmuje głównie ocenę „1” (minimalny rumień, ledwo dostrzegalny) lub „2” (wyraźny rumień, łatwo widoczny; minimalny obrzęk lub minimalna odpowiedź grudkowa). Cięższe reakcje jak erozja skóry występują sporadycznie i zwykle ustępują samoistnie w krótkim czasie po usunięciu plastra.³

Badanie przeprowadzone u osób w podeszłym wieku (55-90 lat) wykazało podobne wyniki. Reakcje skórne miały przeważnie łagodne nasilenie, z dominującym rumieniem. U 12,5% badanych zaobserwowano odpowiedź pęcherzową (ocena „6” wg klasyfikacji EMA), która jednak również miała łagodne nasilenie i ustępowała samoistnie w krótkim czasie po usunięciu plastra (od kilku godzin do kilku dni).⁴

Zależność działań niepożądanych od dawki

Istotne jest zwrócenie uwagi na działania niepożądane wykazujące zależność od dawki. W badaniach klinicznych zaobserwowano, że przy stosowaniu dawek większych niż 13,3 mg/24h częściej występowała bezsenność i niewydolność serca w porównaniu do dawki 13,3 mg/24h lub placebo. Jednakże te działania niepożądane nie występowały częściej po zastosowaniu rywastygminy w dawce 13,3 mg/24h w porównaniu do placebo, co potwierdza istnienie zależności dawka-efekt.⁵

Różnice w profilach działań niepożądanych między postaciami leku

Warto podkreślić, że niektóre działania niepożądane obserwowano wyłącznie po podaniu rywastygminy w postaci kapsułek lub roztworu doustnego, a nie stwierdzono ich w badaniach klinicznych z zastosowaniem systemu transdermalnego. Należą do nich: złe samopoczucie, splątanie, nasilone pocenie się (występujące często); wrzody dwunastnicy, dławica piersiowa (rzadko); krwotok żołądkowo-jelitowy (bardzo rzadko) oraz przypadki ciężkich wymiotów związanych z pęknięciem przełyku (częstość nieznana).⁶

Szczegółowa tabela działań niepożądanych rywastygminy

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane zgłoszone w randomizowanych, podwójnie zaślepionych, kontrolowanych placebo i substancją czynną badaniach klinicznych z udziałem 1670 pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego, którym podawano rywastygminę w postaci systemu transdermalnego przez 24-48 tygodni, a także działania niepożądane raportowane po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu.⁷

Klasyfikacja układów i narządów	Działanie niepożądane	Częstość występowania	Opis
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze	Zakażenia układu moczowego	Często (≥1/100 do <1/10)	Infekcje dróg moczowych różnego pochodzenia, wymagające diagnostyki i leczenia przeciwbakteryjnego
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania	Jadłowstręt	Często (≥1/100 do <1/10)	Zmniejszenie apetytu i niechęć do przyjmowania pokarmów
	Zmniejszony apetyt	Często (≥1/100 do <1/10)	Spadek zainteresowania pokarmami bez całkowitego jadłowstrętu
	Odwodnienie	Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)	Niedobór wody w organizmie, mogący prowadzić do poważnych zaburzeń elektrolitowych
Zaburzenia psychiczne	Lęk	Często (≥1/100 do <1/10)	Uczucie niepokoju, obawy, strachu o różnym nasileniu
	Depresja	Często (≥1/100 do <1/10)	Obniżenie nastroju, apatia, utrata zainteresowań
	Majaczenie	Często (≥1/100 do <1/10)	Zaburzenia świadomości, dezorientacja, często z halucynacjami
	Pobudzenie	Często (≥1/100 do <1/10)	Niepokój ruchowy, rozdrażnienie, nadmierna aktywność
	Agresja	Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)	Zachowania agresywne wobec otoczenia, często związane z nasileniem objawów otępienia
Zaburzenia układu nerwowego	Ból głowy	Często (≥1/100 do <1/10)	Dolegliwości bólowe głowy o różnym nasileniu i lokalizacji
	Omdlenie	Często (≥1/100 do <1/10)	Krótkotrwała utrata przytomności związana z zaburzeniami krążenia mózgowego
	Zawroty głowy	Często (≥1/100 do <1/10)	Uczucie wirowania, niestabilności, zaburzenia równowagi
	Nadmierna aktywność psychoruchowa	Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)	Wzmożona aktywność ruchowa, niepokój, trudność w utrzymaniu koncentracji
	Objawy pozapiramidowe	Bardzo rzadko (<1/10 000)	Sztywność mięśniowa, drżenie, spowolnienie ruchowe przypominające objawy parkinsonizmu
	Nasilenie choroby Parkinsona	Częstość nieznana	Pogorszenie objawów u pacjentów z współistniejącą chorobą Parkinsona
	Drgawki	Częstość nieznana	Napady padaczkowe o różnym charakterze i nasileniu
Zaburzenia serca	Bradykardia	Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)	Zwolnienie rytmu serca poniżej wartości prawidłowych
	Blok przedsionkowo-komorowy	Częstość nieznana	Zaburzenia przewodzenia między przedsionkami a komorami serca
	Migotanie przedsionków	Częstość nieznana	Arytmia przedsionkowa ze zwiększonym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych
	Tachykardia	Częstość nieznana	Przyspieszenie rytmu serca powyżej wartości prawidłowych
Zaburzenia naczyniowe	Nadciśnienie tętnicze	Częstość nieznana	Podwyższone wartości ciśnienia tętniczego krwi
Zaburzenia żołądka i jelit	Nudności	Często (≥1/100 do <1/10)	Uczucie mdłości, nieprzyjemne doznania w żołądku
	Wymioty	Często (≥1/100 do <1/10)	Wydalanie treści żołądkowej przez usta
	Biegunka	Często (≥1/100 do <1/10)	Częste oddawanie luźnych stolców
	Niestrawność	Często (≥1/100 do <1/10)	Uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu, zgaga, wzdęcia
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych	Zapalenie wątroby	Częstość nieznana	Stan zapalny miąższu wątroby mogący prowadzić do jej uszkodzenia
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych	Zwiększone wartości wyników badań czynności wątroby	Częstość nieznana	Podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGT, ALP) w badaniach biochemicznych
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej	Wysypka	Często (≥1/100 do <1/10)	Zmiany skórne o różnym charakterze (plamiste, grudkowe), niezwiązane z miejscem aplikacji plastra
	Świąd	Częstość nieznana	Uczucie swędzenia skóry niezależne od miejsca aplikacji plastra
	Rumień	Częstość nieznana	Zaczerwienienie skóry (niezwiązane z miejscem aplikacji plastra)
	Pokrzywka	Częstość nieznana	Bąble pokrzywkowe, swędzące, obrzękowe zmiany skórne
	Alergiczne zapalenie skóry (rozległe)	Częstość nieznana	Reakcja alergiczna skóry o charakterze zapalnym, obejmująca duże powierzchnie ciała
Zaburzenia nerek i dróg moczowych	Nietrzymanie moczu	Często (≥1/100 do <1/10)	Mimowolne oddawanie moczu związane z osłabieniem kontroli nad pęcherzem moczowym
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania	Reakcje w miejscu naklejenia plastra	Często (≥1/100 do <1/10)	Obejmują: rumień, świąd, obrzęk, zapalenie skóry, podrażnienie w miejscu aplikacji
	Stany osłabienia	Często (≥1/100 do <1/10)	Zmęczenie, osłabienie, ograniczenie wydolności fizycznej
	Gorączka	Często (≥1/100 do <1/10)	Podwyższona temperatura ciała powyżej 37°C
	Zmniejszenie masy ciała	Często (≥1/100 do <1/10)	Ubytek masy ciała, często związany ze zmniejszonym apetytem
	Upadek	Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)	Utrata równowagi prowadząca do upadku, związana z zawrotami głowy lub zaburzeniami neurologicznymi

Szczegółowe monitorowanie reakcji skórnych

Podrażnienia skóry w miejscu aplikacji plastra stanowią jedne z najczęstszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem systemu transdermalnego Atmina. W związku z tym rekomenduje się dokładną ocenę i monitorowanie skóry pacjenta. Zdecydowana większość reakcji skórnych ma charakter łagodny i przemijający.⁸

Według standardowych klasyfikacji stosowanych w ocenie klinicznej odpowiedzi skórnych, większość reakcji mieści się w kategorii 1-2, co oznacza minimalny do umiarkowanego rumień. Obserwowane reakcje skórne zazwyczaj ustępują w ciągu 48-72 godzin po usunięciu plastra. Nawet w przypadku wystąpienia reakcji pęcherzowej, ma ona zwykle łagodne nasilenie i ustępuje samoistnie.⁹

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia układu nerwowego

Szczególnie istotne zagrożenia związane są z działaniami niepożądanymi dotyczącymi układu nerwowego. Objawy pozapiramidowe, choć występują bardzo rzadko, mogą znacząco upośledzać funkcjonowanie pacjenta. Drgawki stanowią poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji. U pacjentów z chorobą Parkinsona należy zachować szczególną czujność ze względu na ryzyko nasilenia objawów podstawowej choroby.¹⁰

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Zaburzenia rytmu serca, takie jak bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy, migotanie przedsionków, tachykardia czy zespół chorego węzła zatokowego, mogą prowadzić do poważnych powikłań kardiologicznych. Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami układu sercowo-naczyniowego lub przyjmujących leki wpływające na układ przewodzący serca.¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym nudności, wymioty, biegunka, niestrawność i ból brzucha, są częstymi działaniami niepożądanymi. Choć zwykle mają umiarkowane nasilenie, mogą prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych i niedożywienia, szczególnie u osób starszych. Rzadkie, ale poważne powikłania obejmują zapalenie trzustki oraz wrzód żołądka.¹²

Warto podkreślić, że choć przy stosowaniu systemu transdermalnego nie zaobserwowano krwotoku żołądkowo-jelitowego ani ciężkich wymiotów związanych z pęknięciem przełyku (w przeciwieństwie do form doustnych), zawsze należy zachować czujność wobec potencjalnych ciężkich powikłań żołądkowo-jelitowych.¹³

Zaburzenia wątroby

Zapalenie wątroby oraz zwiększone wartości wyników badań czynności wątroby stanowią poważne powikłania terapii, które mogą prowadzić do trwałego uszkodzenia tego narządu. Monitorowanie parametrów wątrobowych jest zalecane, zwłaszcza u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami wątroby.¹⁴

Reakcje alergiczne

Rozległe alergiczne zapalenie skóry stanowi poważne powikłanie, które może wymagać natychmiastowej interwencji medycznej. Oprócz tego, obserwowano również inne reakcje alergiczne, takie jak świąd, rumień, pokrzywka oraz pęcherze, które mogą mieć zróżnicowane nasilenie.¹⁵

Postępowanie i monitorowanie

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, konieczne jest regularne monitorowanie pacjentów przyjmujących rywastygminę w systemie transdermalnym. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

Stan skóry w miejscu aplikacji plastra
Objawy neurologiczne, zwłaszcza u pacjentów z chorobą Parkinsona
Parametry kardiologiczne (częstość akcji serca, ciśnienie tętnicze)
Objawy żołądkowo-jelitowe i stan nawodnienia
Parametry wątrobowe w badaniach laboratoryjnych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych konieczna jest indywidualna ocena stosunku korzyści do ryzyka kontynuacji terapii. W niektórych przypadkach może być konieczna modyfikacja dawki lub przerwanie leczenia.¹⁶

Należy pamiętać o konieczności zgłaszania podejrzewanych działań niepożądanych do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego Atmina.¹⁷

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.