Działania niepożądane
Atazanavir Zentiva 300 mg

Atazanavir Zentiva, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 150 mg, 200 mg i 300 mg, zawiera atazanawir w formie siarczanu i jest stosowany w terapii przeciwretrowirusowej. W badaniach klinicznych obejmujących 1806 dorosłych pacjentów, stosowano dawkę 400 mg raz na dobę lub 300 mg atazanawiru z 100 mg rytonawiru raz na dobę, z medianą leczenia odpowiednio 52 i 96 tygodni. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to nudności (20%), biegunka (10%) oraz żółtaczka (13% w monoterapii, 19% w terapii skojarzonej z rytonawirem), pojawiająca się zwykle w ciągu kilku dni do miesięcy od rozpoczęcia leczenia. Istotnym problemem jest zwiększone ryzyko przewlekłej choroby nerek, powiązane z ekspozycją na atazanawir i rytonawir, niezależnie od stosowania tenofowiru dizoproksylu. Wśród działań niepożądanych odnotowano także reakcje alergiczne, zaburzenia metaboliczne, psychiczne, neurologiczne, kardiologiczne (w tym torsades de pointes i wydłużenie QT), a także zmiany skórne, w tym rzadkie, ale poważne zespoły jak Stevens-Johnson i DRESS.

Pobierz ChPL PDF Atazanavir Zentiva – Kapsułki twarde – 300 mg
  1. Działania niepożądane leku Atazanavir Zentiva
    1. Profil bezpieczeństwa ogólny
    2. Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
    3. Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych
    4. Szczególne populacje pacjentów
    5. Inne ważne aspekty bezpieczeństwa
    6. Zgłaszanie działań niepożądanych
    7. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. zakażenie wirusem HIV-1
Substancja czynna
  1. atazanawir
Kategoria leku
  1. inhibitory proteazy HIV
  2. leki przeciwretrowirusowe

Działania niepożądane leku Atazanavir Zentiva

Atazanavir Zentiva, dostępny w postaci kapsułek twardych (150 mg, 200 mg, 300 mg), zawiera substancję czynną atazanawir w postaci siarczanu. Profil bezpieczeństwa tego leku został dokładnie przeanalizowany w badaniach klinicznych i nadzorze po wprowadzeniu do obrotu, co pozwoliło na identyfikację szeregu działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia i częstości występowania.1

Profil bezpieczeństwa ogólny

W badaniach klinicznych lek był oceniany u 1806 dorosłych pacjentów, którzy otrzymywali atazanawir w dawce 400 mg raz na dobę (1151 pacjentów, mediana leczenia: 52 tygodnie) lub atazanawir 300 mg z rytonawirem 100 mg raz na dobę (655 pacjentów, mediana leczenia: 96 tygodni). Działania niepożądane były podobne w obu grupach dawkowania, z wyjątkiem żółtaczki i zwiększenia stężenia całkowitej bilirubiny w surowicy, które częściej występowały w grupie otrzymującej skojarzenie atazanawiru z rytonawirem.2

Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi (≥1/10) związanymi ze schematami leczenia zawierającymi atazanawir były: nudności (20%), biegunka (10%) i żółtaczka (13% – w grupie otrzymującej atazanawir z rytonawirem: 19%). Żółtaczka zwykle pojawiała się w okresie od kilku dni do kilku miesięcy od rozpoczęcia leczenia.3

Warto zwrócić uwagę na przypadki przewlekłej choroby nerek zgłaszane po wprowadzeniu produktu do obrotu. W prospektywnym badaniu obserwacyjnym wykazano związek pomiędzy zwiększoną częstością występowania przewlekłej choroby nerek a całkowitą ekspozycją na leczenie atazanawirem i rytonawirem u pacjentów z wyjściowym eGFR w normie. Związek ten obserwowano niezależnie od ekspozycji na tenofowir dizoproksyl.4

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono działania niepożądane sklasyfikowane według częstości występowania oraz układów i narządów. Działania niepożądane oceniano w oparciu o dane z badań klinicznych oraz doświadczenia po wprowadzeniu leku do obrotu.5

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia układu immunologicznego Nadwrażliwość Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Reakcje alergiczne na składniki leku
Zaburzenia metaboliczne i odżywiania Zmniejszenie masy ciała Niezbyt często Utrata wagi podczas terapii
Zwiększenie masy ciała Niezbyt często Wzrost wagi podczas terapii
Anoreksja, zwiększenie apetytu Niezbyt często Zaburzenia łaknienia
Zaburzenia psychiczne Depresja, splątanie, lęk Często (≥1/100 do <1/10) Zaburzenia nastroju i stanu psychicznego
Bezsenność, zaburzenia snu, niezwykłe sny Często Zaburzenia dotyczące snu
Zaburzenia układu nerwowego Bóle głowy Często Dolegliwości bólowe głowy
Neuropatia obwodowa Niezbyt często Zaburzenia czucia i funkcji nerwów obwodowych
Omdlenia, amnezja Niezbyt często Utrata przytomności, zaburzenia pamięci
Zawroty głowy, senność, zaburzenia smaku Niezbyt często Zaburzenia równowagi, nadmierna senność, zmiany w odczuwaniu smaku
Zaburzenia oka Zażółcenie twardówki Niezbyt często Żółte zabarwienie białkówki oka związane z hiperbilirubinemią
Zaburzenia serca Torsades de pointes Często Zagrażająca życiu arytmia komorowa
Wydłużenie odcinka QT Niezbyt często Zaburzenia przewodzenia elektrycznego w sercu
Obrzęki, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze Niezbyt często Zaburzenia związane z układem krążenia
Zaburzenia naczyniowe Duszność Często Trudności w oddychaniu
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Wymioty, biegunka, bóle brzucha, nudności, niestrawność Niezbyt często Dolegliwości ze strony układu oddechowego
Zaburzenia żołądkowa i jelit Zapalenie trzustki, zapalenie błony śluzowej żołądka Często Stany zapalne w obrębie przewodu pokarmowego
Wzdęcie w obrębie jamy brzusznej Często Nadmierne gromadzenie gazów
Aftowe zapalenie jamy ustnej, wiatry, suchość w jamie ustnej Często Zmiany w jamie ustnej i dolegliwości trawienne
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Żółtaczka Często Zażółcenie skóry i błon śluzowych
Zapalenie wątroby Niezbyt często Stan zapalny komórek wątrobowych
Kamica żółciowa, zastój żółci Niezbyt często Zaburzenia przepływu żółci, tworzenie kamieni
Powiększenie wątroby i śledziony (hepatosplenomegalia) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Powiększenie narządów miąższowych
Zapalenie woreczka żółciowego Rzadko Stan zapalny woreczka żółciowego
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypka Często Zmiany skórne, zwykle w postaci plamkowo-grudkowych wykwitów o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego
Rumień wielopostaciowy Niezbyt często Ostra reakcja skórna charakteryzująca się wielopostaciowymi zmianami
Toksyczne wykwity skórne Niezbyt często Ciężkie reakcje skórne
Zespół DRESS Niezbyt często Zespół wysypki polekowej z eozynofilią i objawami układowymi
Obrzęk naczynioruchowy Niezbyt często Obrzęk tkanki podskórnej i błon śluzowych
Pokrzywka, łysienie, świąd Niezbyt często Swędzące zmiany skórne, utrata włosów
Zespół Stevensa-Johnsona Rzadko Bardzo ciężka reakcja skórna z pęcherzami
Wysypka pęcherzykowo-grudkowa, wyprysk, rozszerzenie naczyń krwionośnych Rzadko Inne zmiany skórne i naczyniowe
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Kamica nerkowa Niezbyt często Tworzenie kamieni w nerkach
Krwiomocz, białkomocz, częstomocz Niezbyt często Nieprawidłowości w składzie moczu i częstości oddawania
Śródmiąższowe zapalenie nerek, przewlekła choroba nerek Niezbyt często Stany zapalne i przewlekłe uszkodzenie nerek
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Ból nerek, ginekomastia, zmęczenie Rzadko Dolegliwości bólowe nerek, powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn
Działania niepożądane w miejscu podania Ból w klatce piersiowej, złe samopoczucie, gorączka, astenia, zaburzenia chodu Niezbyt często Dolegliwości ogólnoustrojowe

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

Najczęstszą nieprawidłowością laboratoryjną u pacjentów stosujących atazanawir było zwiększenie stężenia bilirubiny całkowitej w surowicy (87% pacjentów, stopień nasilenia 1-4), zgłaszane głównie jako zwiększenie stężenia bilirubiny pośredniej (niezwiązanej). Zwiększenie bilirubiny całkowitej stopnia 3 lub 4 zanotowano u 37% pacjentów (stopień 4 u 6%).6

W grupie leczonych wcześniej pacjentów otrzymujących atazanawir 300 mg z rytonawirem 100 mg przez średnio 95 tygodni, u 53% wystąpiło zwiększenie stężenia bilirubiny całkowitej o stopniu nasilenia 3 i 4. U wcześniej nieleczonych pacjentów otrzymujących to samo dawkowanie przez średnio 96 tygodni, zwiększenie to wystąpiło u 48% osób.7

Inne istotne klinicznie odchylenia w badaniach laboratoryjnych (stopień 3 i 4) występujące u co najmniej 2% pacjentów obejmowały:8

U 2% pacjentów leczonych atazanawirem występowało jednoczesne zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT/AspAT) o nasileniu stopnia 3-4 i zwiększenie stężenia bilirubiny całkowitej o nasileniu stopnia 3-4.9

Szczególne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież

W badaniach klinicznych u dzieci od 3. miesiąca życia do 18 lat profil bezpieczeństwa był ogólnie podobny do obserwowanego u dorosłych. U dzieci stwierdzono bezobjawowy blok przedsionkowo-komorowy stopnia pierwszego (23%) i stopnia drugiego (1%). Najczęstszym zaburzeniem laboratoryjnym było zwiększenie stężenia bilirubiny całkowitej (≥2,6 razy GGN, stopień 3-4), które wystąpiło u 45% pacjentów pediatrycznych.10

W innych badaniach u dzieci w wieku od 3. miesiąca życia do 11 lat najczęściej zgłaszanymi nieprawidłowościami w wynikach badań laboratoryjnych były:11

  • Zwiększone stężenie bilirubiny całkowitej (≥2,6 x GGN, stopnia 3-4; 16%)
  • Zwiększona aktywność amylazy (stopnia 3-4; 33%) – na ogół nie była spowodowana zaburzeniem czynności trzustki

Zwiększenie aktywności AlAT zgłaszano częściej u dzieci i młodzieży uczestniczących w tych badaniach niż u dorosłych.12

Pacjenci ze współistniejącym zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B i (lub) C

W badaniach klinicznych 177 z 1151 pacjentów otrzymujących atazanawir 400 mg raz na dobę oraz 97 z 655 pacjentów otrzymujących atazanawir 300 mg z rytonawirem 100 mg raz na dobę było jednocześnie zakażonych wirusem zapalenia wątroby typu B lub C.13

U pacjentów ze współwystępującymi zakażeniami częściej obserwowano zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych w surowicy niż u pacjentów bez przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby. Nie stwierdzono różnic w częstości zwiększania stężenia bilirubiny między tymi grupami pacjentów. Częstość pojawiającego się w trakcie leczenia zapalenia wątroby lub zwiększenia aktywności aminotransferaz była porównywalna dla atazanawiru i innych schematów leczenia.14

Inne ważne aspekty bezpieczeństwa

Zespół reaktywacji immunologicznej

U pacjentów zakażonych HIV z ciężkim niedoborem odporności na początku stosowania złożonej terapii przeciwretrowirusowej (CART) może wystąpić reakcja zapalna w odpowiedzi na bezobjawowe lub szczątkowe zakażenia oportunistyczne. Zgłaszano także przypadki chorób autoimmunologicznych (takich jak choroba Gravesa-Basedowa i autoimmunologiczne zapalenie wątroby), które mogą się ujawnić po wielu miesiącach od rozpoczęcia leczenia.15

Martwica kości

Przypadki martwicy kości odnotowano głównie u pacjentów z ogólnie znanymi czynnikami ryzyka, zaawansowaną chorobą spowodowaną przez HIV lub poddanych długotrwałemu, skojarzonemu leczeniu przeciwretrowirusowemu (CART). Częstość występowania tych przypadków jest nieznana.16

Zmiany parametrów metabolicznych

Podczas leczenia przeciwretrowirusowego może zwiększyć się masa ciała oraz stężenie lipidów i glukozy we krwi.17

Reakcje skórne

W okresie pierwszych 3 tygodni leczenia atazanawirem mogą wystąpić wysypki, które zwykle charakteryzują się plamkowo-grudkowymi wykwitami skórnymi o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego. Podczas stosowania atazanawiru zgłaszano występowanie zespołu Stevensa-Johnsona (SJS), rumienia wielopostaciowego, toksycznych wykwitów skórnych oraz zespołu wysypki polekowej z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS).18

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.19

Al. Jerozolimskie 181 C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.20

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 29.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl