Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Atazanawir (Atazanavir Zentiva) podlega złożonym interakcjom lekowym, które mają istotne znaczenie kliniczne. Związek ten jest metabolizowany w wątrobie przez enzym CYP3A4 oraz sam jest inhibitorem tego enzymu. Ten mechanizm stanowi podłoże większości interakcji z innymi substancjami leczniczymi.¹

Szczególną uwagę należy zwrócić na profil interakcji podczas jednoczesnego stosowania atazanawiru z rytonawirem, gdyż rytonawir wykazuje silniejsze działanie hamujące na CYP3A4 i jego profil interakcji może dominować w terapii skojarzonej. Przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego konieczne jest zapoznanie się z Charakterystyką Produktu Leczniczego rytonawiru.²

Przeciwwskazane połączenia lekowe

Ze względu na działanie hamujące na CYP3A4, atazanawir nie może być stosowany jednocześnie z lekami, które są substratami tego enzymu i mają wąski zakres terapeutyczny. Do przeciwwskazanych połączeń należą:³

• Leki psychiatryczne: kwetiapina, lurazydon
• Lek urologiczny: alfuzosyna
• Leki przeciwhistaminowe: astemizol, terfenadyna
• Lek prokinetyczny: cyzapryd
• Leki przeciwarytmiczne: pimozyd, chinidyna, beprydyl
• Benzodiazepiny: triazolam, doustny midazolam
• Alkaloidy sporyszu: ergotamina, dihydroergotamina i inne alkaloidy ergotaminowe

Przeciwwskazane jest również jednoczesne stosowanie atazanawiru z produktami zawierającymi:⁴

• Grazoprewir (w tym produkty złożone zawierające elbaswir i grazoprewir) – ze względu na znaczące zwiększenie stężenia tych leków w osoczu i ryzyko wzrostu aktywności AlAT
• Glekaprewir i pibrentaswir w ustalonej dawce – z powodu możliwości zwiększenia ryzyka wzrostu aktywności AlAT wynikającego ze zwiększonych stężeń tych leków⁵

Interakcje z lekami przeciw HCV

Atazanawir wykazuje istotne interakcje z nowymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C. Mechanizmy tych interakcji obejmują hamowanie transporterów OATP1B, P-gp oraz enzymu CYP3A4.⁶

Szczególnie istotne są interakcje z następującymi lekami:

• Grazoprewir – jego stężenie wzrasta znacząco (AUC ↑958%) podczas jednoczesnego stosowania z atazanawirem i rytonawirem, co zwiększa ryzyko hepatotoksyczności⁷
• Elbaswir – jego stężenie znacząco wzrasta (AUC ↑376%) podczas jednoczesnego stosowania z atazanawirem i rytonawirem⁸
• Woksylaprewir – jego stężenie zwiększa się istotnie (AUC ↑331%) przy jednoczesnym stosowaniu z atazanawirem i rytonawirem, dlatego nie zaleca się takiego połączenia⁹
• Sofosbuwir – jego stężenie wzrasta umiarkowanie (AUC ↑40%) przy stosowaniu z atazanawirem i rytonawirem¹⁰
• Welpataswir – jego stężenie znacząco wzrasta (AUC ↑93%) przy jednoczesnym stosowaniu z atazanawirem i rytonawirem¹¹

Szczególne zalecenia – stosowanie bez rytonawiru

W przypadku, gdy ze względów medycznych konieczne jest wycofanie rytonawiru ze schematu leczenia, należy zwrócić szczególną uwagę na odmienne interakcje atazanawiru w monoterapii. Profil farmakokinetyczny atazanawiru zmienia się znacząco, gdy jest stosowany bez wzmocnienia rytonawirem.¹²

Interakcje atazanawiru z alkoholem

Chociaż w dostępnych danych z Charakterystyki Produktu Leczniczego Atazanavir Zentiva nie ma bezpośrednich informacji o interakcjach z alkoholem, należy wziąć pod uwagę następujące aspekty:

• Atazanawir jest metabolizowany przez enzym CYP3A4, który uczestniczy również w metabolizmie etanolu, co stwarza potencjał dla interakcji metabolicznych
• Zarówno atazanawir, jak i alkohol mogą wykazywać działanie hepatotoksyczne – ich jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby
• Alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy wielu leków, potencjalnie zmieniając skuteczność terapii przeciwwirusowej
• Pacjenci z chorobami wątroby, w tym koinfekcją HIV/HCV, mogą być bardziej narażeni na toksyczne działanie alkoholu podczas terapii atazanawirem

W związku z powyższym, należy ostrożnie podchodzić do spożywania alkoholu podczas terapii atazanawirem. Zaleca się, aby pacjenci ograniczyli spożycie alkoholu lub całkowicie go unikali podczas leczenia, zwłaszcza w przypadku współistniejących chorób wątroby.

Tabela interakcji atazanawiru z innymi lekami

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje atazanawiru z innymi lekami. Stopień ważności interakcji został określony na podstawie potencjalnych konsekwencji klinicznych oraz zmian parametrów farmakokinetycznych.¹³

Wpływ interakcji lekowych na parametry farmakokinetyczne atazanawiru

Podczas jednoczesnego stosowania z grazoprewirem, parametry farmakokinetyczne atazanawiru ulegają następującym zmianom:¹⁴

• AUC zwiększa się o 43% (przedział ufności 90%: 30-57%)
• Cmax zwiększa się o 12% (przedział ufności 90%: 1-24%)
• Cmin zwiększa się o 23% (przedział ufności 90%: 13-134%)

Podczas jednoczesnego stosowania z elbaswirem, parametry farmakokinetyczne atazanawiru ulegają następującym zmianom:¹⁵

• AUC zwiększa się o 7% (przedział ufności 90%: -2% do +17%)
• Cmax zwiększa się o 2% (przedział ufności 90%: -4% do +8%)
• Cmin zwiększa się o 15% (przedział ufności 90%: 2-29%)

Należy pamiętać, że wiele badań interakcji przeprowadzono z niewzmocnionym atazanawirem, co nie jest zgodne z zalecanym sposobem stosowania tego produktu. Dlatego profile interakcji mogą różnić się w praktyce klinicznej.¹⁶