Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Aricept

Stosowanie donepezylu u pacjentów z ciężkim otępieniem w chorobie Alzheimera, innymi rodzajami otępienia lub innymi rodzajami zaburzeń pamięci (np. pogorszenie funkcji poznawczych związanych z wiekiem) nie zostało zbadane, co należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii.¹

Znieczulenie ogólne

Donepezyl jako inhibitor cholinesterazy może nasilać zwiotczenie mięśni wywołane przez pochodne sukcynylocholiny stosowane w trakcie znieczulenia ogólnego. Jest to szczególnie istotne w kontekście przygotowania pacjenta do zabiegów operacyjnych.²

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Ze względu na działanie farmakologiczne, inhibitory cholinesterazy mogą wywierać działanie wagotoniczne na częstość akcji serca, prowadząc do bradykardii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:³

• Zespołem chorego węzła zatokowego – zaburzenie funkcji węzła zatokowego może prowadzić do nieprawidłowego rytmu serca
• Blokiem zatokowo-przedsionkowym – zaburzenie przewodzenia impulsów między węzłem zatokowym a przedsionkami
• Blokiem przedsionkowo-komorowym – upośledzenie przewodzenia impulsów z przedsionków do komór

Istnieją doniesienia o występowaniu omdleń i drgawek w trakcie terapii donepezylem. Podczas badania pacjentów należy zawsze brać pod uwagę możliwość bloku serca lub zahamowania zatokowego.⁴

W doświadczeniach po wprowadzeniu produktu leczniczego na rynek zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc i częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes. Szczególną ostrożność należy zachować podczas leczenia pacjentów:⁵

• Ze stwierdzonym aktualnie lub w wywiadzie wydłużeniem odstępu QTc
• Przyjmujących leki wpływające na odstęp QTc
• Z chorobami serca takimi jak:
  • Niewyrównana niewydolność serca
  • Przebyty niedawno zawał mięśnia sercowego
  • Bradyarytmie
• Z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia)

W tych przypadkach może być wymagane monitorowanie stanu klinicznego pacjenta, w tym wykonywanie badania EKG.⁶

Choroby przewodu pokarmowego

Pacjenci o zwiększonym ryzyku rozwoju wrzodów trawiennych, np. z chorobą wrzodową w wywiadzie lub przyjmujący jednocześnie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), powinni być monitorowani pod kątem objawów choroby wrzodowej. Należy jednak podkreślić, że badania kliniczne z zastosowaniem donepezylu nie wykazały zwiększenia częstości występowania choroby wrzodowej przewodu pokarmowego ani krwawień z przewodu pokarmowego w porównaniu z placebo.⁷

Układ moczowo-płciowy

Leki cholinomimetyczne mogą powodować niedrożność ujścia pęcherza moczowego, chociaż nie obserwowano tego objawu w badaniach klinicznych z zastosowaniem donepezylu. Niemniej jednak należy zachować ostrożność u pacjentów z problemami urologicznymi.⁸

Choroby neurologiczne

Napady drgawkowe: Leki cholinomimetyczne mogą w pewnym stopniu być przyczyną uogólnionych napadów drgawkowych, co jednak może również stanowić objaw samej choroby Alzheimera. Należy wziąć to pod uwagę przy interpretacji drgawek u pacjentów leczonych donepezylem.⁹

Preparaty cholinomimetyczne mogą również nasilać lub wywoływać objawy pozapiramidowe, co wymaga wzmożonej obserwacji pacjentów, szczególnie tych z predyspozycją do tego typu zaburzeń.¹⁰

Złośliwy zespół neuroleptyczny

W związku ze stosowaniem donepezylu bardzo rzadko zgłaszano występowanie złośliwego zespołu neuroleptycznego (NMS), potencjalnie zagrażającego życiu stanu charakteryzującego się:¹¹

• Hipertermią (wysoką gorączką)
• Sztywnością mięśni
• Niestabilnością autonomicznego układu nerwowego
• Zaburzeniami świadomości
• Zwiększonym stężeniem fosfokinazy kreatynowej w surowicy

Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów jednocześnie przyjmujących leki przeciwpsychotyczne. Dodatkowymi objawami mogą być mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na NMS lub wystąpienia wysokiej gorączki o niewyjaśnionym pochodzeniu bez dodatkowych objawów klinicznych NMS, leczenie należy natychmiast przerwać.¹²

Choroby płuc

Ze względu na działanie cholinomimetyczne należy zachować ostrożność w przypadku przepisywania inhibitorów cholinesterazy pacjentom z astmą lub obturacyjną chorobą płuc w wywiadzie. Zwiększona aktywność cholinergiczna może nasilać objawy tych chorób.¹³

Interakcje z innymi lekami cholinergicznymi

Nie należy podawać produktu Aricept jednocześnie z innymi inhibitorami acetylocholinesterazy, agonistami lub antagonistami układu cholinergicznego, ze względu na możliwość nieprzewidywalnych interakcji i nasilenia działań niepożądanych.¹⁴

Niewydolność wątroby

Brak jest danych dotyczących stosowania donepezylu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, co ogranicza możliwość oceny bezpieczeństwa stosowania leku w tej grupie pacjentów.¹⁵

Śmiertelność w badaniach klinicznych dotyczących otępienia naczyniopochodnego

Przeprowadzono trzy 6-miesięczne badania kliniczne z udziałem pacjentów spełniających kryteria NINDS-AIREN prawdopodobnego lub możliwego otępienia naczyniopochodnego. Kryteria te mają na celu identyfikację pacjentów z otępieniem o wyłącznie podłożu naczyniowym i wykluczenie pacjentów z chorobą Alzheimera.¹⁶

Średni wskaźnik śmiertelności dla wszystkich trzech badań wśród pacjentów przyjmujących donepezylu chlorowodorek był wyższy niż w grupie placebo (1,7% wobec 1,1%), jednak różnica ta nie była statystycznie znamienna. Większość zgonów u pacjentów przyjmujących donepezylu chlorowodorek lub placebo wydaje się wynikać z różnorodnych przyczyn naczyniowych, których wystąpienia należałoby się spodziewać w populacji pacjentów w podeszłym wieku z chorobami naczyniowymi.¹⁷

Analiza wszystkich ciężkich naczyniowych działań niepożądanych zakończonych i niezakończonych zgonem nie wykazała różnic pod względem częstości ich występowania pomiędzy grupą pacjentów otrzymujących donepezylu chlorowodorek a grupą pacjentów otrzymujących placebo.¹⁸

Zbiorcze wyniki badań prowadzonych z udziałem pacjentów z chorobą Alzheimera (n = 4146) oraz porównanie tych badań z wynikami pochodzącymi z badań dotyczących innych form otępienia, w tym otępienia naczyniopochodnego (łącznie n = 6888), wykazały, że współczynnik śmiertelności w grupach placebo przewyższa współczynnik śmiertelności stwierdzany w grupach przyjmujących donepezylu chlorowodorek.¹⁹