Właściwości farmakodynamiczne amlodypiny

Amlodypina należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów wapnia, będąc wybiórczym antagonistą wapnia o dominującym działaniu naczyniowym (kod ATC: C08CA01). Jest przedstawicielem grupy dihydropirydyny funkcjonującym jako powolny inhibitor kanału wapniowego. Jej działanie polega na hamowaniu przezbłonowego przepływu jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz komórek błony mięśniowej naczyń.¹

Mechanizm działania

Działanie hipotensyjne amlodypiny wynika z bezpośredniego efektu rozkurczającego na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych. Obniżenie ciśnienia tętniczego jest klinicznie znamienne, zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej, utrzymując się przez całą dobę. Ze względu na powolny początek działania, nie obserwuje się gwałtownych spadków ciśnienia po podaniu leku.²

Działanie przeciwdławicowe amlodypiny, choć nie w pełni wyjaśnione, realizowane jest poprzez dwa główne mechanizmy redukcji niedotlenienia mięśnia sercowego:³

• Rozszerzanie tętniczek przedwłosowatych, co prowadzi do zmniejszenia oporu obwodowego (obciążenie następcze). Przy utrzymaniu niezmiennej częstości skurczów serca, mechanizm ten zmniejsza zużycie energii przez mięsień sercowy oraz jego zapotrzebowanie na tlen.⁴
• Rozszerzanie dużych tętnic i tętniczek wieńcowych, zarówno w obszarach zmienionych niedokrwiennie, jak i niezmienionych, zwiększając zaopatrzenie w tlen u pacjentów z dławicą naczynioskurczową (dławica Prinzmentala).⁵

U pacjentów z dławicą piersiową jednokrotne podanie dobowe amlodypiny skutecznie wpływa na:⁶

• Wydłużenie czasu możliwego do wykonania wysiłku fizycznego
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu wieńcowego
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm
• Zmniejszenie częstości napadów dławicowych
• Zmniejszenie zapotrzebowania na glicerolu triazotan

Co istotne, amlodypina nie powoduje niekorzystnych efektów metabolicznych i nie zmienia profilu lipidowego osocza, dzięki czemu może być stosowana u pacjentów z astmą oskrzelową, cukrzycą oraz dną moczanową.⁷

Badania kliniczne

Badanie CAMELOT u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca

Skuteczność amlodypiny w zapobieganiu zdarzeniom klinicznym u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca oceniano w badaniu CAMELOT (Comparison of Amlodipine vs Enalapril to Limit Occurrences of Thrombosis). To wieloośrodkowe, randomizowane badanie prowadzono metodą podwójnie ślepej próby, z kontrolą placebo, obejmując 1997 pacjentów obserwowanych przez okres 2 lat.⁸

Wyniki badania wskazały, że stosowanie amlodypiny wiązało się z rzadszymi hospitalizacjami z powodu dławicy piersiowej i mniejszą częstością wykonywania zabiegów rewaskularyzacji u pacjentów z chorobą wieńcową w porównaniu do placebo.⁹

Skróty: TIA – przemijający napad niedokrwienny.¹⁰

Badania u pacjentów z niewydolnością serca

Badania hemodynamiczne oraz próby wysiłkowe przeprowadzone u pacjentów z niewydolnością serca klasy II-IV według klasyfikacji NYHA wykazały, że amlodypina nie prowadzi do pogorszenia stanu klinicznego ocenianego na podstawie:¹¹

• Zdolności do wykonywania wysiłku fizycznego
• Frakcji wyrzutowej lewej komory
• Nasilenia objawów klinicznych

W badaniu kontrolowanym placebo PRAISE u pacjentów z niewydolnością serca klasy III-IV według NYHA leczonych digoksyną, lekami moczopędnymi i inhibitorami konwertazy angiotensyny, wykazano brak wpływu amlodypiny na zwiększenie umieralności lub łącznej chorobowości i umieralności pacjentów z niewydolnością serca.¹²

Z kolei w długoterminowym badaniu PRAISE-2 u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca (NYHA III i IV) bez cech sugerujących podłoże niedokrwienne, leczonych stabilnymi dawkami inhibitorów ACE, glikozydów naparstnicy i leków moczopędnych, amlodypina nie wpłynęła na śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych. Zaobserwowano natomiast zwiększone ryzyko wystąpienia obrzęku płuc u pacjentów przyjmujących amlodypinę.¹³

Badanie ALLHAT

Badanie ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-lowering Treatment to Prevent Heart Attack) zostało przeprowadzone w celu porównania nowszych metod leczenia: amlodypiny (2,5-10 mg/dobę) lub lizynoprylu (10-40 mg/dobę) jako terapii pierwszego rzutu, z tiazydowym lekiem moczopędnym chlorotalidonem (12,5-25 mg/dobę) u pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym.¹⁴

Do badania włączono 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku powyżej 55 lat, których losowo przydzielono do grup obserwowanych średnio przez 4,9 roku. Kryterium włączenia był co najmniej jeden z następujących czynników ryzyka choroby wieńcowej:¹⁵

• Uprzedni zawał mięśnia sercowego lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania) lub wywiad innego epizodu związanego z miażdżycą naczyń (ogółem 51,5%)
• Cukrzyca typu 2 (36,1%)
• Stężenie cholesterolu HDL-C <35 mg/dl (11,6%)
• Przerost lewej komory stwierdzony elektro- lub echokardiograficznie (20,9%)
• Palenie papierosów (21,9%)

Pierwszorzędowym punktem końcowym była łączna liczba zgonów z powodu choroby wieńcowej oraz zawałów mięśnia sercowego niezakończonych zgonem. Nie zaobserwowano istotnej różnicy w częstości wystąpienia pierwszorzędowego punktu końcowego między grupami otrzymującymi amlodypinę i chlorotalidon (RR 0,98, 95% CI [0,90-1,07], p=0,65).¹⁶

W zakresie wtórnego punktu końcowego stwierdzono istotnie wyższą częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do grupy otrzymującej chlorotalidon (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p<0,001). Nie wykazano jednak różnic w śmiertelności ogólnej (bez względu na przyczynę) między grupami leczonymi amlodypiną i chlorotalidonem (RR 0,96, 95% CI [0,89-1,02], p=0,20).<sup data-drug="Amlonor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W obrębie wtórnego punktu końcowego, częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie wyższa w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlorotalidonu (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52] p17

Stosowanie u dzieci

Badanie przeprowadzone u 268 dzieci w wieku 6-17 lat z przeważającym wtórnym nadciśnieniem tętniczym, porównujące amlodypinę w dawkach 2,5 mg i 5,0 mg z placebo, wykazało, że obie dawki obniżały ciśnienie skurczowe znacząco skuteczniej niż placebo. Różnica w efekcie hipotensyjnym między tymi dwiema dawkami nie była statystycznie istotna.¹⁸

Nie przeprowadzono badań oceniających długoterminowy wpływ amlodypiny na wzrost, dojrzewanie i rozwój ogólny dzieci. Brak również danych dotyczących długoterminowego wpływu amlodypiny podawanej w dzieciństwie na zmniejszenie chorobowości i śmiertelności po osiągnięciu dorosłości.¹⁹