Właściwości farmakokinetyczne cetyryzyny

Wchłanianie

Cetyryzyna charakteryzuje się dobrymi parametrami wchłaniania. Maksymalne stężenie leku w osoczu w stanie stacjonarnym osiąga wartość około 300 ng/ml, a czas potrzebny do jego osiągnięcia wynosi 1,0 ± 0,5 h. Parametry farmakokinetyczne, takie jak stężenie maksymalne (Cmax) i pole pod krzywą (AUC), cechują się jednoznacznie zdefiniowanym rozkładem. Warto zauważyć, że spożywanie pokarmów nie wpływa na całkowity stopień wchłaniania cetyryzyny, jednak może powodować zmniejszenie szybkości tego procesu. Biodostępność leku jest porównywalna niezależnie od postaci farmaceutycznej (roztwór, kapsułki, tabletki).¹

Dystrybucja

Dystrybucja cetyryzyny w organizmie jest stosunkowo ograniczona, o czym świadczy pozorna objętość dystrybucji wynosząca 0,50 l/kg. Lek charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, który wynosi 93 ± 0,3%. Istotne jest, że cetyryzyna nie wpływa na stopień wiązania warfaryny z białkami, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z tym lekiem przeciwzakrzepowym.²

Metabolizm

Cetyryzyna charakteryzuje się minimalnym metabolizmem pierwszego przejścia. Oznacza to, że lek w niewielkim stopniu podlega przemianom w wątrobie podczas pierwszego przepływu przez ten narząd po wchłonięciu z przewodu pokarmowego. Ta cecha farmakokinetyczna przekłada się na stabilne i przewidywalne stężenia leku w osoczu.³

Eliminacja

Końcowy okres półtrwania cetyryzyny wynosi około 10 godzin, co umożliwia dawkowanie raz lub dwa razy na dobę. Przy stosowaniu dawek dobowych 10 mg przez 10 dni nie zaobserwowano kumulacji leku, co potwierdza przewidywalną kinetykę eliminacji. Dominującą drogą wydalania jest nerka – około dwie trzecie dawki cetyryzyny jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem, co wskazuje na niewielki udział przemian metabolicznych w procesie eliminacji leku.⁴

Liniowość farmakokinetyki

W szerokim zakresie dawek od 5 do 60 mg cetyryzyna wykazuje liniową kinetykę. Oznacza to, że zwiększenie dawki powoduje proporcjonalny wzrost stężenia leku w osoczu, co umożliwia przewidywalne dostosowanie dawkowania w zależności od potrzeb terapeutycznych pacjenta.⁵

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Parametry farmakokinetyczne cetyryzyny ulegają istotnym zmianom u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek:

• U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny powyżej 40 ml/min) farmakokinetyka leku jest porównywalna do tej obserwowanej u osób zdrowych.⁶
• W przypadku umiarkowanych zaburzeń czynności nerek obserwuje się znaczące zmiany parametrów farmakokinetycznych – okres półtrwania wydłuża się trzykrotnie, a klirens leku zmniejsza się o 70% w porównaniu do osób z prawidłową funkcją nerek.⁷
• U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek poddawanych hemodializie (klirens kreatyniny poniżej 7 ml/min) po podaniu pojedynczej dawki 10 mg cetyryzyny okres półtrwania również ulega trzykrotnemu wydłużeniu, a klirens zmniejsza się o 70%. Istotne jest, że podczas zabiegu hemodializy lek jest usuwany z osocza jedynie w niewielkim stopniu.⁸

Z uwagi na powyższe zmiany farmakokinetyczne, u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek konieczna jest odpowiednia modyfikacja dawkowania cetyryzyny.⁹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby (obejmującymi marskość żółciową, choroby miąższowe wątroby oraz choroby związane z zastojem żółci) obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce cetyryzyny po podaniu pojedynczej dawki 10 lub 20 mg. U tych pacjentów okres półtrwania leku wydłuża się o 50%, a klirens zmniejsza o 40% w porównaniu do osób zdrowych. Należy podkreślić, że modyfikacja dawkowania cetyryzyny jest konieczna wyłącznie u pacjentów, u których zaburzeniom czynności wątroby towarzyszą jednoczesne zaburzenia czynności nerek.¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

Farmakokinetyka cetyryzyny ulega modyfikacji u pacjentów w podeszłym wieku. Badania przeprowadzone u 16 pacjentów z tej grupy wiekowej po podaniu pojedynczej dawki 10 mg wykazały wydłużenie okresu półtrwania o około 50% oraz zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu z młodszymi pacjentami. Zmiany te są najprawdopodobniej spowodowane fizjologicznym osłabieniem czynności nerek, które często towarzyszy procesowi starzenia.¹¹

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka cetyryzyny wykazuje zależność od wieku dziecka, co przejawia się głównie w skróceniu okresu półtrwania u młodszych pacjentów:

Jak widać w powyższej tabeli, okres półtrwania cetyryzyny jest najkrótszy u niemowląt i najmłodszych dzieci, a następnie stopniowo wydłuża się wraz z wiekiem, zbliżając się do wartości typowych dla osób dorosłych. Te różnice farmakokinetyczne u dzieci należy uwzględnić przy ustalaniu schematu dawkowania w poszczególnych grupach wiekowych.¹²