Właściwości farmakokinetyczne desloratadyny

Szczegółowa charakterystyka farmakokinetyczna desloratadyny, substancji czynnej produktu leczniczego Aleric Deslo Active w dawce 2,5 mg, obejmuje procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji, a także specyficzne aspekty farmakokinetyki w wybranych grupach pacjentów. Poniżej przedstawiono kompleksową analizę tych właściwości, istotnych z punktu widzenia zastosowania klinicznego.¹

Wchłanianie

Desloratadyna charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Jej obecność w osoczu pacjenta można oznaczyć już w ciągu 30 minut od momentu podania, co świadczy o szybkim początku procesu absorpcji. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po około 3 godzinach od podania, co stanowi istotną informację dla przewidywania początku działania terapeutycznego.²

Warto zaznaczyć, że biodostępność desloratadyny wykazuje proporcjonalność do dawki w zakresie od 5 mg do 20 mg, co oznacza przewidywalną farmakokinetykę przy różnych dawkach terapeutycznych. Obecność pokarmu wpływa na parametry wchłaniania, wydłużając czas osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax) desloratadyny z 2,5 do 4 godzin, a Tmax 3-OH-desloratadyny (metabolitu) z 4 do 6 godzin.³

Istotna z punktu widzenia praktyki klinicznej jest informacja, że sok grejpfrutowy nie wpływa na dystrybucję desloratadyny, co ogranicza ryzyko interakcji pokarmowych. W przypadku tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, woda nie wpływa na biodostępność substancji czynnej.⁴

Zróżnicowanie metabolizmu w populacji

Badania farmakokinetyczne i kliniczne wykazały istnienie fenotypu osób wolno metabolizujących desloratadynę. U około 6% badanych wykryto zwiększone stężenie desloratadyny w osoczu. Częstość występowania tego fenotypu wynosiła:⁵

• 6% u dorosłych
• 6% u dzieci w wieku od 2 do 11 lat
• 18% u dorosłych rasy czarnej
• 16% u dzieci rasy czarnej
• 2% u dorosłych rasy kaukaskiej
• 3% u dzieci rasy kaukaskiej

Pomimo różnic w metabolizmie, profil bezpieczeństwa desloratadyny u osób wolno metabolizujących nie różnił się istotnie od profilu bezpieczeństwa w populacji ogólnej, co stanowi ważną informację kliniczną przy stosowaniu leku u pacjentów należących do grup etnicznych z wyższym odsetkiem wolnych metabolizerów.⁶

W badaniu z zastosowaniem dawek wielokrotnych u zdrowych dorosłych osób zidentyfikowano 4 osoby z fenotypem wolnego metabolizmu. Charakteryzowały się one:⁷

• Około 3-krotnie wyższym stężeniem maksymalnym (Cmax) osiąganym po około 7 godzinach
• Znacznie wydłużonym okresem półtrwania w fazie eliminacji – około 89 godzin (w porównaniu do 27 godzin u osób z prawidłowym metabolizmem)

Dystrybucja

Desloratadyna wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza, wynoszące od 83% do 87%. Taki stopień wiązania z białkami ogranicza ryzyko interakcji wypierania z połączeń białkowych przez inne leki o wysokim powinowactwie do białek. Przy podawaniu raz na dobę w dawkach od 5 mg do 20 mg przez 14 dni nie zaobserwowano klinicznie istotnej kumulacji substancji czynnej, co potwierdza zasadność schematu dawkowania raz na dobę.⁸

Metabolizm

Dokładny mechanizm metabolizmu desloratadyny nie został w pełni poznany. Nie zidentyfikowano dotychczas konkretnego enzymu odpowiedzialnego za biotransformację tej substancji czynnej, co powoduje, że nie można całkowicie wykluczyć potencjalnych interakcji z innymi lekami na poziomie metabolicznym.⁹

Badania wykazały jednak, że desloratadyna:¹⁰

• Nie hamuje aktywności enzymu CYP3A4 w badaniach in vivo
• Nie hamuje aktywności enzymu CYP2D6 w badaniach in vitro
• Nie jest substratem ani inhibitorem glikoproteiny P (białka transportowego)

Powyższe właściwości zmniejszają ryzyko interakcji lekowych związanych z tymi szlakami metabolicznymi, co ma istotne znaczenie przy stosowaniu desloratadyny w politerapii.

Eliminacja

Okres półtrwania desloratadyny w fazie eliminacji wynosi około 27 godzin, co uzasadnia stosowanie leku w schemacie dawkowania raz na dobę. Długi okres półtrwania zapewnia utrzymanie stężenia terapeutycznego w organizmie przez całą dobę. Jednocześnie stopień kumulacji substancji czynnej odpowiada jej okresowi półtrwania i częstości podawania.¹¹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek (CRI – chronic renal insufficiency) przeprowadzono szczegółowe badania farmakokinetyczne, zarówno z zastosowaniem dawki jednorazowej, jak i dawek wielokrotnych.¹²

W badaniu z zastosowaniem dawki jednorazowej zaobserwowano:¹³

• Około 2-krotnie większą ekspozycję na desloratadynę u pacjentów z łagodną do umiarkowanej niewydolnością nerek w porównaniu do osób zdrowych
• Około 2,5-krotnie większą ekspozycję u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek w porównaniu do osób zdrowych

W badaniu z zastosowaniem dawek wielokrotnych stan stacjonarny osiągnięto po 11 dniach stosowania leku. Zaobserwowano:¹⁴

• Około 1,5-krotnie większą ekspozycję na desloratadynę u pacjentów z łagodną do umiarkowanej niewydolnością nerek w porównaniu do osób zdrowych
• Około 2,5-krotnie większą ekspozycję u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek w porównaniu do osób zdrowych

Pomimo różnic w ekspozycji na desloratadynę i jej metabolit 3-hydroksydesloratadynę, zmiany w parametrach farmakokinetycznych (AUC i Cmax) nie miały istotnego znaczenia klinicznego. Oznacza to, że modyfikacja dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek może nie być konieczna, jednak decyzja powinna być podejmowana indywidualnie z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjenta.¹⁵

Dzieci

Desloratadyna w dawce 2,5 mg w postaci tabletek nie była specyficznie badana w populacji pediatrycznej. Jednak dane farmakokinetyczne dla desloratadyny w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, w połączeniu z badaniami dotyczącymi ustalenia dawki u dzieci, potwierdziły zasadność stosowania dawki 2,5 mg u pacjentów pediatrycznych w wieku od 6 do 11 lat.¹⁶