Działania niepożądane leku Absenor (sodu walproinian)

Absenor, zawierający substancję czynną sodu walproinian, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę potencjalnych zagrożeń związanych z jego stosowaniem, która może pomóc w podejmowaniu decyzji terapeutycznych i monitorowaniu pacjentów.<sup data-drug="Absenor" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych została określona w następujący sposób: Bardzo często (≥1/10), Często (od ≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), Rzadko (od ≥1/10 000 do <1/1 000), Bardzo rzadko (1

Zaburzenia hematologiczne

Sodu walproinian może istotnie wpływać na układ krwiotwórczy, powodując zarówno łagodne, jak i ciężkie zaburzenia hematologiczne. Do często występujących należą niedokrwistość, trombocytopenia oraz leukopenia, które zazwyczaj ustępują w trakcie leczenia lub po jego zakończeniu. Niezbyt często obserwuje się pancytopenię. Do rzadkich, ale potencjalnie zagrażających życiu powikłań należą: niewydolność szpiku kostnego, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, agranulocytoza, niedokrwistość makrocytyczna, makrocytoza, limfopenia oraz neutropenia. Rzadko może dochodzić również do rozwoju zespołu mielodysplastycznego.²

Istotnym aspektem jest też wpływ leku na parametry krzepnięcia – sodu walproinian może obniżać stężenie co najmniej jednego czynnika krzepnięcia i hamować drugą fazę agregacji płytek krwi, wydłużając czas krwawienia. Może to wpływać na wyniki badań koagulologicznych, takich jak czas protrombinowy, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas trombinowy czy INR.³

Zaburzenia wątroby

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sodu walproinianu jest uszkodzenie wątroby, które zależy od dawki i w ciężkich przypadkach może prowadzić do zgonu. Szczególnie narażone są dzieci, zwłaszcza poniżej 3. roku życia, otrzymujące leczenie skojarzone z innymi lekami przeciwpadaczkowymi. Ryzyko to zmniejsza się wraz z wiekiem pacjenta. Ze względu na potencjalną hepatotoksyczność konieczne jest regularne monitorowanie funkcji wątroby podczas terapii.⁴

Zaburzenia trzustki

Niezbyt często obserwuje się uszkodzenie trzustki, które może prowadzić do zgonu. Małe dzieci są szczególnie narażone na rozwój zapalenia trzustki, a ryzyko to zmniejsza się wraz z wiekiem.⁵

Zaburzenia neurologiczne

Sodu walproinian często powoduje zaburzenia neurologiczne, z których najczęstsze to drżenia (bardzo często). Często występują również: zaburzenia pozapiramidowe (częściowo odwracalne), stupor, senność, parestezje, drgawki, zaburzenia pamięci, bóle głowy, oczopląs i zawroty głowy.⁶

Do niezbyt często występujących działań neurologicznych należą: śpiączka, encefalopatia, letarg, przemijający parkinsonizm, spastyczność, ataksja oraz nasilenie drgawek. Rzadko obserwuje się podwójne widzenie, przemijające otępienie związane z przemijającą atrofią mózgu oraz zaburzenia funkcji poznawczych.⁷

Rzadko raportowano przypadki przewlekłej encefalopatii z objawami neurologicznymi jak zaburzenia wyższych funkcji korowych, zwłaszcza po zastosowaniu większych dawek lub leczenia skojarzonego z innymi lekami przeciwpadaczkowymi.⁸

Zaburzenia psychiatryczne

Często obserwowanymi zaburzeniami psychiatrycznymi są: splątanie, omamy, agresja, pobudzenie i zaburzenia koncentracji. Niezbyt często występują drażliwość i nadaktywność, a rzadko nietypowe zachowanie, nadaktywność psychoruchowa i zaburzenia uczenia się. Warto podkreślić, że zaburzenia takie jak agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe zachowanie, nadpobudliwość psychomotoryczna i zaburzenia uczenia się obserwowano głównie u dzieci i młodzieży.⁹

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Bardzo często występującym zaburzeniem metabolicznym jest hiperamonemia. Często obserwuje się zmiany masy ciała (przyrost lub utratę), zaburzenia apetytu (zwiększony lub zmniejszony) oraz hiponatremię. Przyrost masy ciała jest czynnikiem ryzyka policystycznych jajników, co wymaga ścisłej obserwacji.¹⁰

Niezbyt często występuje zespół niewłaściwego wydzielania wazopresyny (SIADH) oraz hiperandrogenizm objawiający się hirsutyzmem, wirylizmem, trądzikiem, łysieniem typu męskiego i/lub podwyższonym stężeniem androgenów. Rzadko obserwuje się niedoczynność tarczycy i otyłość.¹¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Nudności występują bardzo często. Często raportowanymi objawami są: wymioty, zaburzenia dziąseł (głównie przerost), zapalenie jamy ustnej, biegunka (zwłaszcza na początku leczenia) oraz dyskomfort w nadbrzuszu, który zwykle ustępuje w ciągu kilku dni mimo kontynuacji terapii.¹²

Niezbyt często występuje nadmierne ślinienie się, szczególnie na początku leczenia.¹³

Zaburzenia skórne

Często obserwuje się nadwrażliwość, przejściową i/lub zależną od dawki utratę włosów oraz zaburzenia paznokci i łożyska paznokci. Niezbyt często występują: obrzęk naczynioruchowy, wysypka oraz zmiany w owłosieniu (np. zmiany struktury włosa, zmiany koloru włosa, nieprawidłowy wzrost włosów).¹⁴

Rzadziej, ale potencjalnie zagrażające życiu, są ciężkie reakcje skórne: toksyczna nekroliza naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS).¹⁵

Zaburzenia układu moczowego

Często występują zaburzenia układu moczowego w postaci nietrzymania moczu. Niezbyt często obserwuje się niewydolność nerek. Do rzadkich działań niepożądanych należą: mimowolne oddawanie moczu, kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek oraz przemijający zespół Fanconiego (kwasica metaboliczna, fosfaturia, aminoacyduria, glikozuria).¹⁶

Zaburzenia rozrodcze

Często występuje bolesne miesiączkowanie, niezbyt często brak miesiączki. Rzadko obserwuje się bezpłodność u mężczyzn, podwyższone stężenie testosteronu oraz policystyczne jajniki.¹⁷

Istotne jest również ryzyko wad wrodzonych i zaburzeń rozwojowych u dzieci narażonych na działanie leku w okresie prenatalnym.¹⁸

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

U pacjentów długotrwale leczonych kwasem walproinowym obserwowano zmniejszenie gęstości mineralnej kości, obejmujące spektrum od osteoporozy do złamań patologicznych. Mechanizm wpływu leku na metabolizm kostny pozostaje niewyjaśniony.¹⁹

Rzadko raportowano toczeń rumieniowaty układowy oraz rabdomiolizę.²⁰

Inne działania niepożądane

Do niezbyt często występujących ogólnych zaburzeń należą: obniżona temperatura ciała i obrzęk obwodowy o nasileniu innym niż ciężkie. W obrębie narządów słuchu często obserwuje się głuchotę (częściowo nieprzemijającą), a z nieznaną częstością występują szumy w uszach. W obrębie układu naczyniowego często dochodzi do krwawień, a niezbyt często do zapalenia naczyń. Niezbyt często występuje też wysięk w opłucnej.²¹

Szczególne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa walproinianu u dzieci i młodzieży jest zasadniczo podobny do obserwowanego u dorosłych, jednakże niektóre działania niepożądane mogą mieć większe nasilenie lub występować częściej w tej grupie pacjentów. Szczególnie narażone są niemowlęta i małe dzieci poniżej 3. roku życia, u których istnieje zwiększone ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby oraz zapalenia trzustki. Ryzyko to zmniejsza się wraz z wiekiem.²²

U dzieci częściej niż u dorosłych obserwuje się zaburzenia psychiczne, takie jak agresja, pobudzenie, zaburzenia uwagi, nieprawidłowe zachowanie, nadpobudliwość psychomotoryczna i zaburzenia uczenia się.²³

Tabela działań niepożądanych leku Absenor (sodu walproinian)

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.²⁴

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu.²⁵