Zapalenie skóry
Objawy
Zapalenie skóry (dermatitis) to przewlekły stan zapalny skóry charakteryzujący się obrzękiem, zaczerwienieniem, świądem oraz różnorodnymi zmianami skórnymi, takimi jak pęcherze, wysięk, strupy, złuszczanie i lichenifikacja. Najczęściej występującą formą jest atopowe zapalenie skóry (eczema), które przebiega w trzech fazach: ostrej (intensywne swędzenie, pęcherze, silne zaczerwienienie), podostrej (łuszczenie, zmniejszone zaczerwienienie) oraz przewlekłej (przewlekłe zmiany, lichenifikacja, zgrubienie skóry). Objawy różnią się w zależności od wieku i fototypu skóry, przy czym u osób o ciemniejszej karnacji zmiany mogą mieć odcień szary, fioletowy lub ciemnobrązowy, a u jaśniejszych – różowy lub czerwony. Kontaktowe zapalenie skóry dzieli się na alergiczne i drażniące, z wysypką pojawiającą się odpowiednio po 1-2 dniach lub w ciągu kilku minut od ekspozycji. Łojotokowe zapalenie skóry manifestuje się łupieżem i łuszczeniem skóry głowy oraz twarzy, często z towarzyszącym świądem.
Zapalenie skóry – Objawy
Zapalenie skóry (dermatitis) to powszechna dolegliwość powodująca obrzęk i podrażnienie skóry. Choroba ta ma wiele przyczyn i form, a najczęściej objawia się swędzeniem, suchością skóry lub wysypką. Może również powodować powstawanie pęcherzy, wysięku, strupów lub złuszczanie się skóry.1 Zapalenie skóry to ogólny termin opisujący różne formy stanów zapalnych skóry, które zwykle charakteryzują się swędzeniem, zaczerwienieniem i wysypką.2
Główne objawy zapalenia skóry
Objawy zapalenia skóry mogą różnić się w zależności od rodzaju schorzenia, jednak najczęstsze z nich to:34
- Silne swędzenie, które może być bolesne
- Sucha, popękana, łuszcząca się skóra
- Wysypka na opuchniętej skórze, której kolor różni się w zależności od karnacji
- Pęcherze, czasami z wysiękiem i strupami
- Łupież
- Zgrubiała skóra
- Małe, wypukłe guzki, częściej widoczne na ciemnej skórze
- Zaczerwienienie lub zmiana koloru skóry
- Obrzęk
Swędzenie i zaczerwienienie są zazwyczaj pierwszymi objawami zapalenia skóry.3 W najcięższych przypadkach, zapalenie skóry może powodować pękanie skóry, które zwiększa ryzyko infekcji bakteryjnych i grzybiczych.1
Zmiany na skórze w zapaleniu skóry
Zapalenie skóry powoduje charakterystyczne zmiany skórne, które mogą przybierać różne formy:56
- Zaczerwienienie, swędzenie, łuszczenie się
- Obrzęk
- Wysięk, sączenie
- Strupienie
- Pęcherze (czasami)
- Zgrubienie skóry i lichenifikacja (w przewlekłym zapaleniu skóry)
Drapanie swędzącej skóry może powodować jej pękanie, co może prowadzić do otwartych ran i szczelin. Zwiększa to ryzyko zakażenia bakteriami i grzybami.1 Te zakażenia skóry mogą się rozprzestrzeniać i stanowić zagrożenie dla życia, chociaż jest to rzadkie.1
Progresja zapalenia skóry
Zapalenie skóry to stan przewlekły i zwykle występuje okresowo. Objawy mogą się zmieniać w czasie, a choroba zazwyczaj przebiega z naprzemiennymi okresami zaostrzeń i remisji.17
Fazy zapalenia skóry
Atopowe zapalenie skóry (eczema), najczęstszy typ zapalenia skóry, ma trzy wyraźne fazy: ostrą, podostrą i przewlekłą.8
Faza ostra – objawy są nasilone z powodu zwiększonego stanu zapalnego w organizmie. Mogą obejmować:89
- Intensywne swędzenie
- Małe, szorstkie guzki (szczególnie w ciemniejszych odcieniach skóry)
- Silne zaczerwienienie (szczególnie w jaśniejszych odcieniach skóry) lub obszary ciemnobrązowe, szare lub fioletowe (szczególnie w ciemniejszych odcieniach skóry)
- Ciepła i opuchnięta skóra
- Wypełnione płynem pęcherze, które mogą sączyć się i tworzyć strupy
Faza podostra (faza gojenia) – następuje po fazie ostrej. W tej fazie możesz zauważyć:89
- Pewną suchość, łuszczenie się lub złuszczanie
- Zmniejszone swędzenie
- Wrażliwość na dotyk
- Zmniejszone zaczerwienienie lub przebarwienie
Faza przewlekła – jest najczęstszym stadium zapalenia skóry. W tej fazie zaostrzenia mogą trwać miesiącami. Objawy mogą obejmować:1011
- Przewlekłe plamy skóry, które są swędzące i nieco bardziej zaczerwienione lub przebarwione niż skóra bez objawów
- Zliszajowacenie skóry (lichenifikacja), oznaczające, że linie skóry są uwydatnione w wyniku powtarzającego się drapania
- Pogrubienie skóry, która wygląda jak skóra
- Ciemniejszy obszar skóry, który miał powtarzające się zaostrzenia
Czas trwania objawów
Czas trwania objawów zapalenia skóry zależy od typu schorzenia i zastosowanego leczenia:1213
- Nawet przy leczeniu, poprawa może nastąpić dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach
- Atopowe zapalenie skóry może być schorzeniem trwającym całe życie, ale można ograniczyć objawy poprzez leczenie
- Kontaktowe zapalenie skóry może ustąpić w ciągu kilku dni przy łagodnych przypadkach, jeśli unika się kontaktu z czynnikiem wywołującym
- W cięższych przypadkach, kontaktowe zapalenie skóry może trwać 2-4 tygodnie, nawet przy stosowaniu leczenia
Drapanie skóry może czasami prowadzić do zakażeń i blizn. Ważne jest, aby rozpocząć leczenie zaraz po zauważeniu objawów zapalenia skóry, aby tego uniknąć.12
Różne typy zapalenia skóry i ich objawy
Atopowe zapalenie skóry (egzema)
Atopowe zapalenie skóry, często nazywane egzemą, jest chorobą przewlekłą, która powoduje zapalenie, zaczerwienienie i podrażnienie skóry. Najczęstszym objawem jest bardzo swędząca i sucha skóra.1415
Objawy atopowego zapalenia skóry mogą obejmować:1617
- Znaczne swędzenie w dotkniętych obszarach – swędzenie może wpływać na sen, zdolność do koncentracji w pracy lub szkole, lub powodować intensywne drapanie, które prowadzi do krwawienia skóry
- Zapalona skóra (która może wyglądać na różową, czerwoną, fioletową, brązową lub szarą, w zależności od odcienia skóry), która może być również bolesna w dotyku
- Sucha, łuszcząca się skóra lub skóra sącząca przezroczysty płyn
- Zgrubiała skóra i jasne lub ciemne plamy w obszarach wcześniej dotkniętych
Objawy atopowego zapalenia skóry różnią się w zależności od wieku:1819
- U niemowląt (do 2 lat): czerwona wysypka, która może sączyć się po zadrapaniu, pojawia się na twarzy, skórze głowy i obszarach skóry wokół stawów
- U dzieci (od 2 lat do okresu dojrzewania): czerwona, zgrubiała wysypka, która może sączyć się lub krwawić po zadrapaniu, pojawia się na łokciach i kolanach, zwykle w zgięciach, szyi i kostkach
- U nastolatków i dorosłych: czerwona do ciemnobrązowej łuszcząca się wysypka, która może krwawić i pokrywać się strupami po zadrapaniu, pojawia się na rękach, szyi, łokciach i kolanach, zwykle w zgięciach, skórze wokół oczu, kostkach i stopach
Kontaktowe zapalenie skóry
Kontaktowe zapalenie skóry to wysypka na skórze, która rozwija się, gdy masz kontakt z czymś, na co jesteś uczulony lub co podrażnia twoją skórę.20 Istnieją dwa główne typy: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry i drażniące kontaktowe zapalenie skóry.21
Objawy kontaktowego zapalenia skóry obejmują wysypkę na skórze, która jest:2022
- Czerwona do fioletowej lub ciemniejsza niż naturalny odcień skóry
- Opuchnięta, podobna do pokrzywki lub uniesiona ponad otaczającą ją skórę
- Guzkowata z małym skupiskiem krost lub pęcherzy
- Sącząca płyn lub ropę
- Bolesna z uczuciem pieczenia lub kłucia
- Łuszcząca się lub złuszczająca
- Swędząca
Kontaktowe zapalenie skóry może występować na każdej części skóry, która miała bezpośredni kontakt z substancją wywołującą reakcję.22 Wysypka może pojawić się w ciągu kilku minut w przypadku drażniącego kontaktowego zapalenia skóry, ale w alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry wysypka nie pojawia się przez 1-2 dni po ekspozycji.2324
Łojotokowe zapalenie skóry
Łojotokowe zapalenie skóry zwykle objawia się stopniowo, od suchego lub tłustego łuszczenia się skóry głowy (łupież) do łuszczenia się obszarów twarzy, czasami ze świądem, ale bez utraty włosów.25
U noworodków stan ten powoduje grubą i żółtawą wysypkę na skórze głowy, często z towarzyszącą wysypką pieluszkową. W ciężkich przypadkach objawy mogą pojawić się wzdłuż linii włosów, za uszami, na brwiach, na mostku nosa, wokół nosa, na klatce piersiowej i na górnej części pleców.25
Czynniki wpływające na przebieg zapalenia skóry
Zaostrzenia i czynniki wyzwalające
Zapalenie skóry to choroba przewlekła z okresami, kiedy stan się pogarsza, zwanymi zaostrzeniami, po których następują okresy, gdy skóra poprawia się lub całkowicie się oczyszcza, zwane remisjami.114
Czynniki, które mogą wywołać zaostrzenia atopowego zapalenia skóry, obejmują:262728
- Drapanie – zapalenie skóry jest często nazywane „swędzeniem, które wysypuje”. Mimo że jest niezwykle swędzące, drapanie może prowadzić do zakażenia i zaostrzenia objawów skórnych
- Stres emocjonalny – chociaż stres emocjonalny nie powoduje atopowego zapalenia skóry, może on zaostrzać objawy
- Sucha skóra – zimna pogoda i klimat o niskiej wilgotności mogą nasilać suchość skóry, co może zwiększać swędzenie
- Pocenie się – pot to naturalny sposób organizmu na ochłodzenie, ale gdy pot wyparowuje, może wysuszać skórę i pozostawiać słoną pozostałość, która może zaostrzać egzemę
- Infekcje bakteryjne i wirusowe – mogą pogorszyć atopowe zapalenie skóry
- Zmiany hormonalne – osoby w wieku rozrodczym, które mają egzemę, mogą zauważyć, że ich objawy pogarszają się w czasie ciąży lub podczas miesiączki
Skutki długotrwałego zapalenia skóry
Długotrwałe zapalenie skóry może prowadzić do różnych powikłań:29130
- Bakteryjne zakażenia skóry, które mogą się pogorszyć w wyniku drapania
- Wirusowe zakażenia skóry, takie jak brodawki lub opryszczka
- Utrata snu, która może prowadzić do problemów z zachowaniem u dzieci
- Wyprysk dłoni (zapalenie skóry dłoni)
- Problemy z oczami, takie jak zapalenie spojówek (różowe oko) i zapalenie powiek
- Zmiany pigmentacji – u osób o ciemnej i czarnej skórze, zapalenie skóry może powodować ciemnienie lub rozjaśnienie dotkniętej skóry (hiperpigmentacja i hipopigmentacja postapopatyczna). Może minąć wiele miesięcy lub lat, zanim skóra powróci do swojego normalnego koloru
- Zgrubienie i stwardnienie skóry – z czasem zapalenie skóry może prowadzić do zgrubienia skóry
Przewlekłe drapanie i pocieranie z powodu swędzenia często prowadzi do zgrubienia skóry (lichenifikacji). Taka zgrubiała skóra zazwyczaj swędzi przez cały czas.31
Zapalenie skóry u różnych grup pacjentów
Różnice w objawach w zależności od wieku
Objawy zapalenia skóry mogą różnić się w zależności od wieku pacjenta:3233
- U niemowląt młodszych niż 1 rok, zapalenie skóry zwykle występuje na policzkach, czole lub skórze głowy. Może rozprzestrzeniać się na kolana, łokcie i tułów (ale zazwyczaj nie na obszar pieluszkowy)
- U starszych dzieci i nastolatków, wysypka często pojawia się w zgięciach łokci, z tyłu kolan, na szyi lub na wewnętrznych stronach nadgarstków i kostek. Ich skóra jest często bardziej łuszcząca się i suchsza niż wtedy, gdy zapalenie skóry pojawiło się po raz pierwszy. Może być również grubsza, ciemniejsza lub pokryta bliznami w wyniku drapania (lichenifikacja)
- U dorosłych, zapalenie skóry często dotyka rąk, szyi, łokci i kolan, zwykle w zgięciach, skóry wokół oczu oraz kostek i stóp
Zapalenie atopowe często pojawia się pomiędzy 2 miesiącem a 5 rokiem życia. U wielu dzieci egzema zaczyna ustępować wraz z wiekiem, a czasem całkowicie znika. Jednak u innych może ponownie pojawić się w okresie dojrzewania. Niektórzy ludzie nadal mają egzemę jako dorośli, z obszarami swędzenia, które wyglądają na suche i łuszczące się.32
Różnice w objawach u osób o różnym odcieniu skóry
Objawy zapalenia skóry mogą różnić się w zależności od koloru skóry:134
- Na ciemniejszej skórze zapalenie skóry zwykle pojawia się jako miejsca w kolorze szarym, fioletowym lub o odcieniu ciemniejszym niż zwykły odcień skóry
- Na jaśniejszej skórze plamy zapalenia skóry zwykle są różowe lub czerwone
- Skórzaste plamy, które są ciemniejsze niż zwykłe, typowe dla ciemnej skóry
- Sucha, popękana, łuszcząca się skóra, typowa dla białej skóry
U osób o ciemnej i czarnej skórze, zapalenie skóry może powodować ciemnienie lub rozjaśnienie dotkniętej skóry. Stany te nazywane są hiperpigmentacją postapopatyczną i hipopigmentacją postapopatyczną. Może upłynąć wiele miesięcy lub lat, zanim skóra powróci do swojego normalnego koloru.1
Postać przewlekła zapalenia skóry
Cechy przewlekłego zapalenia skóry
Przewlekłe zapalenie skóry utrzymuje się przez długi czas. Ręce są szczególnie podatne na przewlekłe zapalenie skóry, ponieważ dłonie często mają kontakt z wieloma obcymi substancjami.5
Charakterystycznymi cechami przewlekłego zapalenia skóry są:115
- Pęknięcia w skórze
- Ciemna, matowa lub odbarwiona skóra
- Głębsze linie skórne
- Większe obszary przerwania skóry (excoriations)
- Swędzenie
- Zgrubiała, skórzasta skóra lub lichenifikacja (lichen simplex chronicus)
Przewlekłe drapanie i pocieranie z powodu swędzenia często prowadzi do zgrubienia i utwardzenia skóry, procesu zwanego lichenifikacją. To pomaga chronić skórę. Zgrubiała skóra jest często nadmiernie sucha i swędzi przez większość czasu.31
Powikłania długoterminowe
Długotrwałe zapalenie skóry może prowadzić do różnych powikłań:2935
- Zakażenia skóry – ustawiczne drapanie może spowodować pękanie skóry, co zwiększa ryzyko zakażenia. Objawy zakażenia mogą obejmować: zwiększony ból, obrzęk, ocieplenie lub zaczerwienienie; czerwone smugi wychodzące z wysypki; wydzielina ropna z wysypki; gorączka
- Pogorszenie jakości życia – bezsenność z powodu swędzenia, problemy z samooceną
- Zmiany pigmentacji – ciemniejsze lub jaśniejsze obszary skóry
- Zgrubienie i stwardnienie skóry
- Trwałe blizny – w rzadkich przypadkach
Osoby z atopowym zapaleniem skóry mają również zwiększone ryzyko rozwoju innych schorzeń alergicznych, takich jak katar sienny i astma.36
Powikłania nieleczonego lub źle kontrolowanego zapalenia skóry rzadko są poważne. Możesz pomóc zminimalizować ryzyko poważnych powikłań, postępując zgodnie z planem leczenia opracowanym specjalnie dla ciebie przez lekarza.35
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.