Odra
Epidemiologia
Odra to wysoce zakaźna choroba wirusowa przenoszona drogą kropelkową, charakteryzująca się gorączką, wysypką plamisto-grudkową, kaszlem, katarem i zapaleniem spojówek. Okres zakaźności obejmuje 4 dni przed i po wystąpieniu wysypki. Wirus odry pozostaje aktywny w powietrzu i na powierzchniach do 2 godzin. Przechorowanie odry zapewnia dożywotnią odporność, jednak choroba może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie mózgu czy zakażenia ucha środkowego, szczególnie u dzieci poniżej 5 roku życia, dorosłych powyżej 20 lat, kobiet w ciąży oraz osób z immunosupresją. W 2023 roku odnotowano około 10,3 mln przypadków i 107 500 zgonów na świecie, głównie wśród niezaszczepionych dzieci. Wskaźnik wyszczepialności globalnej wyniósł 83%, co jest poniżej zalecanego poziomu 95% niezbędnego do utrzymania odporności stadnej i eliminacji choroby.
Charakterystyka odry
Odra jest wysoce zakaźną chorobą wirusową charakteryzującą się gorączką, złym samopoczuciem, wysypką, kaszlem, katarem i zapaleniem spojówek. Choroba jest wywoływana przez wirusa odry, który przenosi się drogą kropelkową podczas kaszlu lub kichania osoby zakażonej. Wirus może pozostawać aktywny i zakaźny w powietrzu lub na powierzchniach przez około dwie godziny po opuszczeniu pomieszczenia przez osobę zakażoną.123
Odra jest jedną z najbardziej zakaźnych chorób – jeśli jedna osoba jest zakażona, do 90% osób znajdujących się w jej pobliżu, które nie są uodpornione, również zostanie zakażonych wirusem. Okres zakaźności trwa od około 4 dni przed pojawieniem się wysypki do około 4 dni po jej wystąpieniu.456
Człowiek jest jedynym rezerwuarem wirusa odry, co oznacza, że choroba występuje wyłącznie u ludzi. Ta właściwość biologiczna sprawia, że odra jest potencjalnym kandydatem do eradykacji, jednak ze względu na czynniki społeczne, polityczne oraz wysoką zakaźność wirusa, eliminacja odry została osiągnięta tylko w niewielu obszarach świata.789
Przechorowanie odry powoduje dożywotnią odporność, jednak może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u dzieci poniżej 5 roku życia, osób powyżej 20 roku życia, kobiet w ciąży oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. Do częstych powikłań należą zakażenia ucha środkowego, zapalenie płuc, krup i biegunka. W rzadkich przypadkach może wystąpić zapalenie mózgu, które może prowadzić do drgawek, uszkodzenia mózgu, a nawet śmierci.101112
Globalna epidemiologia odry
Odra występuje na całym świecie i pozostaje jedną z głównych przyczyn śmiertelności, szczególnie wśród dzieci poniżej 5 roku życia. Przed wprowadzeniem szczepionki przeciwko odrze, corocznie występowało ponad dwa miliony zgonów. Dostępność szczepień przeciwko odrze od lat 60-tych XX wieku natychmiast wpłynęła na częstość występowania choroby, zmniejszyła wskaźniki śmiertelności i zmieniła globalną dystrybucję choroby.1314
Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w 2023 roku na całym świecie odnotowano około 107 500 zgonów z powodu odry, głównie wśród niezaszczepionych lub niedostatecznie zaszczepionych dzieci poniżej 5 roku życia. W tym samym roku zgłoszono około 10,3 miliona przypadków odry na całym świecie, co stanowi 20% wzrost w porównaniu do 2022 roku.1516
Obecnie odra występuje głównie w obszarach o niskim poziomie wyszczepialności, szczególnie w warunkach ograniczonych zasobów. Jednak nawet w krajach rozwiniętych, ogniska odry pojawiły się w społecznościach, w których odsetek zaszczepionych spadł, umożliwiając transmisję importowanego wirusa odry od niezaszczepionych i zakażonych podróżnych.1718
W 2023 roku odnotowano ogniska odry w 57 krajach na całym świecie, co stanowi prawie 60% wzrost w porównaniu do 36 krajów w poprzednim roku. Nieadekwatny poziom wyszczepialności globalnie napędza wzrost liczby przypadków. Aby zapobiec szerokiemu rozprzestrzenianiu się choroby, 95% populacji powinno być uodpornione, jednak w 2023 roku tylko 83% dzieci na całym świecie było uodpornionych.1920
Regionalne różnice w epidemiologii
Epidemiologia odry znacznie różni się między regionami świata, a nawet w obrębie poszczególnych krajów. Regiony WHO: afrykański, wschodnio-śródziemnomorski, europejski, południowo-wschodnioazjatycki i zachodnio-pacyficzny doświadczyły znacznego wzrostu liczby przypadków w ostatnich latach. Prawie połowa wszystkich dużych lub zakłócających ognisk odry wystąpiła w regionie afrykańskim.2122
Światowa Organizacja Zdrowia zainicjowała Globalny Plan Działania na rzecz Szczepień w 2012 roku, którego celem była eliminacja odry do 2020 roku. Jednak żaden z regionów WHO nie osiągnął tego celu; alarmująco, globalna częstość występowania odry wzrosła o 556% w latach 2016-2019.23
W 2022 roku duże lub zakłócające ogniska odry wystąpiły w 37 krajach w czterech regionach WHO, co oznacza 68% wzrost w porównaniu do poprzedniego roku. Co istotne, pomimo osiągnięcia przez Stany Zjednoczone statusu eliminacji odry w 2000 roku, lokalne przypadki i ogniska nadal występują.24
Wpływ pandemii COVID-19
Częstość występowania odry znacznie spadła podczas pandemii COVID-19, co było związane z wprowadzonymi wtedy ograniczeniami kontaktów społecznych i środkami kontroli. Jednak pandemia COVID-19 doprowadziła również do zakłóceń w wysiłkach na rzecz szczepień i działaniach nadzoru na całym świecie, co spowodowało spadek wskaźników szczepień i pozostawiło miliony dzieci podatnych na choroby takie jak odra.2526
W kwietniu 2020 roku WHO wskazała, że wiele krajów rozpoczęło zawieszanie swoich programów szczepień przeciwko odrze z powodu wpływu pandemii COVID-19. Ta sytuacja, w połączeniu ze zwiększoną niechęcią do szczepień, dezinformacją na temat bezpieczeństwa szczepionek, nieodpowiednim dostępem do usług opieki zdrowotnej, konfliktami i kryzysami humanitarnymi, przyczyniła się do pogorszenia sytuacji epidemiologicznej odry w skali globalnej.2728
Nadzór nad odrą
Nadzór nad odrą jest kluczowy dla kontroli choroby. Identyfikowanie i potwierdzanie podejrzanych przypadków odry poprzez nadzór pozwala na:29
- Wczesne wykrywanie ognisk choroby
- Analizę trwającej transmisji w celu wdrożenia skuteczniejszych działań szczepiennych
- Oszacowanie rzeczywistej częstości występowania choroby na podstawie wzorców w zgłoszonych danych
Większość państw członkowskich WHO przekazuje comiesięczne raporty o podejrzanych i potwierdzonych przypadkach odry i różyczki zidentyfikowanych za pośrednictwem krajowych systemów nadzoru nad chorobami. Ogólnie rzecz biorąc, liczba zgłoszonych przypadków odzwierciedla jedynie niewielką część rzeczywistej liczby przypadków występujących w społeczności, ponieważ wiele osób nie szuka pomocy medycznej lub, jeśli zostanie zdiagnozowana, nie jest zgłaszana.30
Definicje przypadków
Przypadki odry są potwierdzane albo przez badanie laboratoryjne, albo przez spełnienie klinicznej definicji przypadku (tj. choroba charakteryzująca się uogólnioną wysypką plamisto-grudkową trwającą 3 dni, temperaturą 38,3°C i kaszlem, katarem lub zapaleniem spojówek) oraz powiązaniem epidemiologicznym z przypadkiem potwierdzonym laboratoryjnie.31
Każdy podejrzany przypadek odry powinien być natychmiast zgłoszony i zbadany, wraz z zebraniem zintegrowanych informacji epidemiologicznych i próbek do potwierdzenia laboratoryjnego oraz charakterystyki wirusa odry.32
Ognisko odry jest definiowane jako wystąpienie 3 lub więcej powiązanych przypadków. Dokładne definicje mogą różnić się w zależności od kraju – na przykład w Kenii ognisko odry jest ogłaszane po zgłoszeniu pięciu (5) podejrzanych przypadków lub laboratoryjnym potwierdzeniu trzech przypadków IgM-dodatnich w jednej placówce lub podokręgu w ciągu jednego miesiąca.3334
Systemy nadzoru
W większości krajów nadzór nad odrą został zintensyfikowany po wdrożeniu kampanii szczepień wyrównawczych, z naciskiem na zgłaszanie przypadków i laboratoryjne potwierdzanie podejrzanych przypadków. Wszystkie kraje w regionie przeszły na nadzór nad odrą oparty na przypadkach z potwierdzeniem laboratoryjnym, przy czym 19 krajów wdrożyło nadzór w całym kraju, a dwa (Somalia i Sudan Południowy) wdrożyły nadzór oparty na ośrodkach sentinel.35
W Stanach Zjednoczonych przypadki odry są zgłaszane przez stany do CDC za pośrednictwem Krajowego Systemu Nadzoru nad Chorobami Podlegającymi Zgłoszeniu (NNDSS). Zarówno przypadki prawdopodobne, jak i potwierdzone powinny być zgłaszane na poziomie krajowym. System nadzoru jest pasywnym systemem raportowania, który po aktywacji przez zgłoszony przypadek podejrzanej odry uruchamia poszukiwanie dodatkowych przypadków wokół zgłoszonego przypadku. Przypadki są zazwyczaj zgłaszane przez świadczeniodawców lub ze szkół i przedszkoli.3637
Wrażliwość systemu jest zwiększona poprzez zgłaszanie i badanie wszystkich podejrzanych przypadków odry za pomocą włączającej definicji przypadku (uogólniona wysypka plamisto-grudkowa i gorączka), a specyficzność jest zwiększona poprzez laboratoryjne badanie pod kątem odry wszystkich podejrzanych przypadków.38
Wskaźniki nadzoru
W kierunku eliminacji odry, WHO zaleca zestaw wskaźników nadzoru:39
- Współczynnik zgłaszania co najmniej 2 odrzuconych przypadków odry na 100 000 populacji rocznie na poziomie krajowym
- Potwierdzenie laboratoryjne: odpowiednia próbka do pobrania co najmniej 80% podejrzanych przypadków odry i przebadana w biegłym laboratorium
- Wykrywanie wirusa: odpowiednie do wykrywania wirusa próbki do pobrania z co najmniej 80% ognisk potwierdzonych laboratoryjnie i przebadane w akredytowanym laboratorium
- Co najmniej 80% wszystkich zgłoszonych podejrzanych przypadków odry powinno zostać odpowiednio zbadane w ciągu 48 godzin od zgłoszenia
Te wskaźniki pomagają monitorować postęp w kierunku eliminacji odry i identyfikować problemy w działaniach nadzorczych.40
Diagnostyka laboratoryjna
Diagnoza klinicznie podejrzewanej odry jest potwierdzana przez wykrycie przeciwciał IgM przeciwko odrze we krwi pacjenta za pomocą testów ELISA IgM. Role laboratorium w fazie eliminacji to potwierdzenie diagnozy klinicznej wszystkich podejrzanych przypadków, izolacja i analiza szczepów dzikich wirusów oraz monitorowanie ich cyrkulacji.41
Krajowe laboratoria uczestniczące w Globalnej Sieci Laboratoriów Odry WHO są oceniane pod względem ich wydajności na dwa sposoby: Coroczny Test Biegłości (PT) i wizyta na miejscu w celu akredytacji. Wszystkie kraje w regionie ustanowiły krajowe laboratorium odry i mają pełne możliwości w zakresie serologii.4243
Oprócz diagnostycznej zdolności serologicznej, 19 z 23 krajów ustanowiło wykrywanie wirusa metodą RT-PCR lub izolację wirusa w hodowli komórkowej, co zostało zbudowane na istniejącej sieci laboratoriów polio. Dwa Regionalne Laboratoria Referencyjne (RRL) w Omanie i Tunezji mają dostęp do technologii izolacji wirusa odry i różyczki oraz technologii PCR. Diagnostyka laboratoryjna różyczki jest zintegrowana z diagnostyką laboratoryjną odry.44
Genotypowanie wirusów
W 2011 roku, 11 z 19 krajów zgłaszających przypadki odry miało zidentyfikowane genotypy wirusa odry: B3, D4, D8 i H1. Informacje o genotypie różyczki są dostępne z niektórych krajów w regionie: genotypy 1E, 1G i 2B.45
Nadzór wirusologiczny i epidemiologia molekularna mogą dostarczyć ważnych informacji dla programu eradykacji. Genotpyowanie jest ważnym narzędziem w nadzorze nad odrą, ponieważ pozwala na identyfikację źródeł zakażenia i śledzenie łańcuchów transmisji.4647
Obecny wybuch w Teksasie jest związany z naturalnie krążącym, wywołującym chorobę szczepem (typ dziki, genotyp D8), który krąży od 1990 roku w regionach obejmujących Europę, Afrykę Północną, Bliski Wschód i Południowo-Zachodnią Azję.48
Eliminacja odry
Eliminacja odry jest definiowana jako brak endemicznej transmisji wirusa odry w regionie lub innym określonym obszarze geograficznym przez ponad 12 miesięcy. Odra została uznana za wyeliminowaną w Stanach Zjednoczonych w 2000 roku dzięki bardzo wysokiemu odsetkowi osób otrzymujących bezpieczną i skuteczną szczepionkę przeciwko odrze, śwince i różyczce (MMR).4950
Pięć z sześciu regionów WHO wyznaczyło cele eliminacji odry, a podczas 63. Światowego Zgromadzenia Zdrowia w maju 2010 r. delegaci uzgodnili globalny cel 95% redukcji śmiertelności z powodu odry do 2015 r. od poziomu z 2000 r., a także dążenie do ostatecznej eradykacji.51
Aby utrzymać eliminację odry, PAHO/WHO i Międzynarodowy Komitet Ekspertów ds. Eliminacji Odry i Różyczki zalecają, aby wszystkie kraje w obu Amerykach:52
- Wzmocnić systemy nadzoru nad chorobami gorączkowymi z wysypką, tj. osobami z gorączką i wysypką skórną, umożliwiając wczesną identyfikację przypadków pochodzących z krajów, w których choroba występuje
- Monitorować krążenie wirusa (w procesie eradykacji przypadek powinien być traktowany jako ognisko)
- Wykrywać i badać ogniska w celu zapewnienia odpowiedniego postępowania z przypadkami oraz określenia przyczyn ich wystąpienia
Aby eliminować odrę, wskaźniki wyszczepialności populacji muszą być w zakresie 93% do 95%. W ostatnich latach jednak pokrycie szczepionką MMR wśród dzieci w wieku przedszkolnym w USA spadło poniżej docelowego poziomu 95%, a w niektórych społecznościach jest znacznie niższe i nadal spada.5354
Wyzwania w eliminacji
Eliminacja odry była trudna dla wielu krajów, aby utrzymać odporność stadną. Światowa Organizacja Zdrowia i Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom wymieniły to jako jeden z dziesięciu głównych wyzwań dla globalnego zdrowia w zmniejszaniu częstości występowania odry.55
W Europie trudno było zaszczepić wystarczającą liczbę dzieci, aby zwalczyć chorobę, z powodu sprzeciwu na podstawie filozoficznej lub religijnej, lub obaw o skutki uboczne, lub dlatego, że niektóre grupy mniejszościowe są trudne do dotarcia, lub po prostu dlatego, że rodzice zapominają zaszczepić swoje dzieci.56
Przykład odry w Wielkiej Brytanii pokazuje, jak ważne jest utrzymanie wysokiego poziomu wyszczepialności. Niestety, transmisja odry ponownie stała się ciągła w 2018 roku i w konsekwencji kraj utracił status eliminacji.57
Aktualna sytuacja epidemiologiczna
Stany Zjednoczone
Według danych z 1 maja 2025 roku, w 30 jurysdykcjach w USA zgłoszono łącznie 935 potwierdzonych przypadków odry: Alaska, Arkansas, Kalifornia, Kolorado, Floryda, Georgia, Hawaje, Illinois, Indiana, Kansas, Kentucky, Luizjana, Maryland, Michigan, Minnesota, Missouri, Montana, New Jersey, Nowy Meksyk, Miasto Nowy Jork, Stan Nowy Jork, Ohio, Oklahoma, Pensylwania, Rhode Island, Tennessee, Teksas, Vermont, Wirginia i Waszyngton.5859
W 2025 roku zgłoszono 12 ognisk choroby (definiowanych jako 3 lub więcej powiązanych przypadków), a 93% potwierdzonych przypadków (869 z 935) jest związanych z ogniskami. Dla porównania, w 2024 roku zgłoszono 16 ognisk, a 69% przypadków (198 z 285) było związanych z ogniskami.6061
Departament Zdrowia Stanu Teksas zgłasza ognisko odry głównie w zachodnim Teksasie. Na dzień dzisiejszy potwierdzono 702 przypadki od końca stycznia. Stanowi to wzrost o 19 od aktualizacji z 2 maja. Dziewięćdziesięciu jeden pacjentów zostało hospitalizowanych. Odnotowano dwa zgony u dzieci w wieku szkolnym, które mieszkały w obszarze ogniska. Dzieci nie były zaszczepione i nie miały znanych chorób towarzyszących.62
Ze względu na wysoce zakaźny charakter tej choroby, prawdopodobne jest wystąpienie dodatkowych przypadków w obszarze ogniska i otaczających społecznościach. Na podstawie najnowszych danych, DSHS zidentyfikowało wyznaczone hrabstwa z ogniskami z trwającą transmisją odry: Cochran, Dallam, Dawson, Gaines, Garza, Lynn, Lamar, Lubbock, Terry i Yoakum. DSHS współpracuje z lokalnymi departamentami zdrowia w celu zbadania ogniska.63
Europa
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) publikuje miesięczne dane z nadzoru nad odrą i różyczką przedłożone przez 30 krajów UE/EOG. ECDC monitoruje również europejskie i światowe ogniska odry poprzez wywiad epidemiologiczny i raportuje je co miesiąc w raportach o zagrożeniach chorobami zakaźnymi (CDTR).64
W styczniu 2025 roku 28 krajów zgłosiło dane dotyczące odry, przy czym 1033 przypadki zostały zgłoszone przez 17 krajów. W ciągu ostatnich 12 miesięcy w UE/EOG ogólnie obserwowano wysoką aktywność odry, jednak sytuacja różni się w zależności od kraju.65
Kanada
W tygodniu 11 (9-15 marca 2025 r.) 153 nowe przypadki odry (132 potwierdzone, 21 prawdopodobne) zostały zgłoszone przez 5 jurysdykcji (Alberta, Kolumbia Brytyjska, Ontario, Quebec, Saskatchewan). W 2025 roku, łącznie 496 przypadków odry (410 potwierdzonych, 86 prawdopodobnych) zostało zgłoszonych przez 6 jurysdykcji (Alberta, Kolumbia Brytyjska, Manitoba, Ontario, Quebec, Saskatchewan) na dzień 15 marca 2025 r.66
W Kanadzie trwa ognisko odry obejmujące wiele jurysdykcji. Łącznie 519 przypadków (403 potwierdzone, 116 prawdopodobnych) zostało zgłoszonych w tym ognisku w latach 2024 i 2025, na dzień 15 marca 2025 r.67
Ameryki
Panamerykańska Organizacja Zdrowia (PAHO) wydała alert epidemiologiczny z powodu wzrostu liczby przypadków odry w kilku krajach Ameryk. Według tygodnia epidemiologicznego 8 2025 roku (21 lutego 2025 r.), potwierdzono 268 przypadków odry, w tym jeden zgon, w Argentynie, Kanadzie, Meksyku i Stanach Zjednoczonych. Stanowi to znaczący wzrost w porównaniu do tego samego okresu w 2024 roku, kiedy zgłoszono 60 przypadków w ciągu pierwszych ośmiu tygodni roku.68
Dodatkowo, region Ameryk zgłosił 2325 potwierdzonych przypadków odry i cztery zgony na tydzień epidemiologiczny 16 w 2025 roku. Dane dotyczące szczepień wskazują, że 30 procent potwierdzonych przypadków było nieszczepionych, podczas gdy status szczepienia był nieznany lub brakujący w 65 procentach.69
Systemy nadzoru i raportowania
Szybkie rozpoznanie, zgłaszanie i badanie przypadków odry jest ważne, ponieważ rozprzestrzenianie się choroby można ograniczyć przy wczesnej identyfikacji przypadków i reakcji zdrowia publicznego, w tym szczepienia i kwarantanny podatnych kontaktów bez domniemanego dowodu odporności. Potwierdzenie laboratoryjne jest niezbędne dla wszystkich ognisk odry.70
Stany i lokalne departamenty zdrowia odgrywają główną rolę w badaniu przypadków i ognisk odry, gdy one wystąpią. W przypadku pojawienia się osoby z odrą, szybko podejmowane są działania mające na celu powstrzymanie jej rozprzestrzeniania. Identyfikowane są osoby, które mogły zostać narażone, zwłaszcza te, które nie są chronione przed chorobą. Jeśli te osoby zostaną znalezione szybko, można podjąć kroki w celu zmniejszenia ryzyka zachorowania na odrę.7172
Wskaźniki monitorowania
Dla skutecznego nadzoru w celu osiągnięcia eliminacji odry, WHO ustaliła cele, które obejmują krajową liczbę mniej niż jeden (1) przypadek odry na milion populacji, przy czym oczekuje się, że 80% podokręgów będzie badać co najmniej jeden lub więcej podejrzanych przypadków każdego roku, oraz 95% pokrycia szczepieniami.73
W Kenii całkowita liczba przypadków odry potwierdzonych laboratoryjnie w latach 2020-2021 wyniosła 188 z 1915 przebadanych próbek, z częstością pozytywnych wyników wynoszącą 9,8%. Roczna częstość występowania odry w obu latach 2020 i 2021 była powyżej celu WHO poniżej 1 na milion populacji.74
Corocznie obliczany wskaźnik NMFRI w 2020 roku wynosił 1,70/100 000, poniżej docelowego wskaźnika 2/100 000 populacji. Odsetek podokręgów zgłaszających co najmniej jeden podejrzany przypadek odry był niski i wynosił 51,0%, poniżej zalecanego celu 80%.75
Wyzwania w nadzorze
W fazie po eliminacji (tj. wysoko uodpornionej populacji) nadzór wymaga wysokiej czułości i specyficzności w celu identyfikacji i kontroli jakiejkolwiek cyrkulacji wirusa odry; dodatnie i ujemne wartości predykcyjne wyników badania IgM maleją.76
W Hiszpanii w fazie po eliminacji (2014-2020) odra prezentuje profil choroby w zaawansowanych warunkach eliminacji: bardzo niska częstość występowania (trzy przypadki na milion mieszkańców), pochodzenie infekcji jest importowane lub związane z importem, a większość przypadków występuje u dorosłych, podczas gdy choroba pozostaje niezwykle rzadka wśród dzieci i niemowląt.77
W fazie po eliminacji coraz większa część przypadków odry pojawia się u osób zaszczepionych dwiema dawkami (do 14%), co stanowi wyzwanie dla nadzoru i badań laboratoryjnych. Cel eliminacji odry nie jest zagrożony przez odrę u osób zaszczepionych, ale będą one odgrywać ważną rolę w zarządzaniu ogniskami w najbliższej przyszłości.7879
Niedodiagnozowanie i niedostateczne zgłaszanie podczas pandemii COVID-19 powinno być wykluczone przed stwierdzeniem, że zmniejszone krążenie odry jest spowodowane dystansem społecznym i wszelkimi środkami kontroli społeczności podjętymi w celu kontroli COVID-19.80
Działania w odpowiedzi na ogniska
Podczas ognisk odry, stanowe i lokalne departamenty zdrowia mogą dostosować lub wdrożyć tymczasowe przyspieszone harmonogramy szczepień, oprócz rutynowych zaleceń, dla zagrożonych populacji przebywających lub odwiedzających dotknięte obszary.81
Następujące populacje, w wieku 12 miesięcy lub starsze, są zalecane do otrzymania co najmniej dwóch dawek szczepionki MMR, w odstępie co najmniej 28 dni, jeśli nie posiadają odporności na odrę:82
- Studenci instytucji edukacyjnych po szkole średniej
- Podróżni międzynarodowi
- Członkowie gospodarstwa domowego i bliskie kontakty osób z obniżoną odpornością
- Osoby z zakażeniem wirusem HIV (bez ciężkiej immunosupresji)
PAHO pilnie wzywa kraje i terytoria Ameryk do zintensyfikowania wysiłków w zakresie szczepień i nadzoru epidemiologicznego, a także do wzmocnienia ich zdolności do szybkiej reakcji w celu powstrzymania i kontroli ognisk. Zalecenia obejmują intensyfikację kampanii szczepień, szczególnie w obszarach wysokiego ryzyka, oraz poprawę nadzoru w celu wykrywania podejrzanych przypadków choroby w odpowiednim czasie.83
Znacząca redukcja częstości występowania i śmiertelności z powodu odry na całym świecie została osiągnięta dzięki programom szczepień. Na przykład w stanie Osun w Nigerii, pomimo endemicznego charakteru choroby, odpowiednie interwencje i strategie nadzoru pomagają w kontrolowaniu choroby. Jednak potrzebna jest ciągła czujność i działania, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby.84
Podsumowanie epidemiologiczne
Odra pozostaje problemem globalnego zdrowia publicznego, mimo dostępności bezpiecznej i skutecznej szczepionki. Wysoka zakaźność wirusa w połączeniu ze spadającymi wskaźnikami szczepień w wielu regionach stwarza ciągłe zagrożenie dla zdrowia publicznego, szczególnie dla nieuodpornionych dzieci.85
Analiza przypadków odry w latach 2011-2023 ujawnia zmienne trendy, ze znaczącymi wzrostami w Afryce w 2019 i 2023 roku, wskazując na potencjalne luki w strategiach kontroli. Ciągłe monitorowanie i staranna analiza danych epidemiologicznych są kluczowe dla identyfikacji znaczących zmian we wzorcach rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych na wczesnym etapie.8687
Wczesne wykrywanie zmian w trendach epidemiologicznych ma kluczowe znaczenie dla terminowych działań zapobiegawczych i kontrolnych w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby i zmniejszenia wpływu na zdrowie publiczne. Wraz z niedawnymi niepowodzeniami w zmniejszaniu częstości występowania i śmiertelności z powodu odry na całym świecie, kluczowe jest wzmocnienie systemów nadzoru i zwiększenie wskaźników szczepień.8889
Obecnie sytuacja odry charakteryzuje się wzrostem przypadków w wielu regionach, ogniskami związanymi głównie z niezaszczepionymi populacjami oraz wyzwaniami w utrzymaniu wysokiego poziomu wyszczepialności. Tylko utrzymanie wysokiego pokrycia szczepionką MMR, wraz z czułym nadzorem i skuteczną reakcją na ogniska, może zapewnić utrzymanie eliminacji odry.90
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.