Leki w grupie
„leki przeciwarytmiczne (klasa IB)”

Leki przeciwarytmiczne klasy IB to grupa preparatów stosowanych w leczeniu zaburzeń rytmu serca. Należą do szerszej kategorii leków przeciwarytmicznych klasy I, które działają poprzez blokowanie kanałów sodowych w komórkach mięśnia sercowego. Leki klasy IB charakteryzują się umiarkowanym powinowactwem do kanałów sodowych oraz szybką kinetyką przyłączania i odłączania, co pozwala im na selektywne działanie w tkankach niedotlenionych i kwasiczych (np. w obszarach niedokrwienia mięśnia sercowego).

Główne substancje czynne w tej grupie to lidokaina, meksyletyna i fenytoina. W Polsce dostępne preparaty to m.in. Lignocainum hydrochloricum (lidokaina), Mexitil (meksyletyna) i Epanutin (fenytoina). Lidokaina jest najczęściej stosowanym lekiem z tej grupy, głównie w formie dożylnej w leczeniu ostrych zaburzeń rytmu, szczególnie w kontekście zawału serca.

Leki klasy IB wykazują największą skuteczność w leczeniu arytmii komorowych, zwłaszcza związanych z niedokrwieniem mięśnia sercowego. Ich zaletą jest ograniczone działanie proarytmiczne w porównaniu z innymi lekami przeciwarytmicznymi oraz relatywnie dobra tolerancja u pacjentów z upośledzoną funkcją lewej komory. Lidokaina nie wpływa istotnie na układ przewodzący serca, co czyni ją bezpieczniejszą w stosowaniu niż leki z klasy IA czy IC.

Stosowanie leków przeciwarytmicznych klasy IB wiąże się jednak z ryzykiem działań niepożądanych. Najczęstsze z nich to objawy neurologiczne, takie jak zawroty głowy, parestezje, zaburzenia widzenia i mowy, a przy wyższych stężeniach – drgawki i zaburzenia świadomości. Mogą również powodować depresję układu krążenia, prowadząc do hipotonii i bradykardii. U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby należy zmniejszyć dawki tych leków ze względu na ich metabolizm wątrobowy.

W obrębie klasy IB można wyróżnić podgrupy w zależności od budowy chemicznej i niektórych właściwości farmakodynamicznych. Lidokaina to lek o szybkim działaniu i krótkim okresie półtrwania, stosowany głównie w warunkach szpitalnych, dożylnie. Meksyletyna, będąca pochodną lidokainy, może być podawana doustnie, co umożliwia leczenie przewlekłe. Fenytoina, choć pierwotnie klasyfikowana jako lek przeciwpadaczkowy, wykazuje również właściwości przeciwarytmiczne i bywa stosowana w wybranych przypadkach arytmii opornych na inne leki.