Leki w grupie
„leki do nosa”

Leki do nosa to grupa preparatów stosowanych miejscowo w obrębie jamy nosowej w celu leczenia różnych dolegliwości, takich jak nieżyt nosa, alergiczny nieżyt nosa, przekrwienie błony śluzowej nosa czy zapalenie zatok przynosowych. Działają bezpośrednio na błonę śluzową nosa, co pozwala uzyskać szybkie efekty terapeutyczne przy mniejszym ryzyku działań ogólnoustrojowych w porównaniu do leków doustnych.

Główne grupy leków do nosa obejmują: leki obkurczające naczynia krwionośne (sympatykomimetyki), glikokortykosteroidy donosowe, leki przeciwhistaminowe, leki przeciwcholinergiczne, środki nawilżające oraz roztwory do płukania jam nosa.

Leki obkurczające naczynia krwionośne (sympatykomimetyki) zmniejszają przekrwienie błony śluzowej nosa poprzez skurcz naczyń krwionośnych. Do najczęściej stosowanych należą: oksymetazolina (Afrin, Nasivin, Xylometazolin), ksylometazolina (Otrivin, Xylorin), nafazolina (Rhinazin) oraz fenylefryna. Główną zaletą tych leków jest szybkie działanie odtykające nos, jednak nie powinny być stosowane dłużej niż 3-5 dni ze względu na ryzyko polekowego zapalenia błony śluzowej nosa.

Glikokortykosteroidy donosowe (budezonid – Pulmicort Nasal, Rhinocort; flutikazon – Flixonase, Nasofan; mometazon – Nasonex; beklometazon – Beclonasal) wykazują silne działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne. Są lekami pierwszego wyboru w przewlekłym alergicznym nieżycie nosa i zapaleniu zatok. Ich zaletą jest możliwość długotrwałego stosowania bez ryzyka tachyfilaksji oraz minimal efektów ogólnoustrojowych. Działanie objawowe pojawia się zwykle po kilku dniach regularnego stosowania.

Leki przeciwhistaminowe donosowe (azelastyna – Allergodil; olopatadyna – Opatanol) blokują receptory histaminowe H1, zmniejszając objawy alergii. Charakteryzują się szybkim początkiem działania (około 15 minut) i są szczególnie skuteczne w łagodzeniu kichania, wodnistego wydzielania z nosa i świądu. Mogą być stosowane doraźnie lub regularnie.

Leki przeciwcholinergiczne (bromek ipratropium – Atrovent N) hamują wydzielanie gruczołów śluzowych i są szczególnie skuteczne w ograniczaniu wodnistej wydzieliny, zwłaszcza w nieżytach niealergicznych i przeziębieniach.

Środki nawilżające i roztwory do płukania jam nosa (roztwory soli fizjologicznej, wody morskiej – Marimer, Aqua Maris, Sterimar) nawilżają błonę śluzową nosa, ułatwiają usuwanie wydzieliny i alergenów. Są bezpieczne dla wszystkich grup wiekowych i mogą być stosowane bez ograniczeń czasowych.

Największymi zaletami leków do nosa są: miejscowe działanie ograniczające efekty ogólnoustrojowe, szybki początek działania w przypadku niektórych grup leków oraz możliwość skutecznego leczenia zarówno ostrych, jak i przewlekłych schorzeń górnych dróg oddechowych.

Najważniejsze niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków do nosa to: ryzyko polekowego zapalenia błony śluzowej nosa (przy nadużywaniu leków obkurczających), miejscowe działania niepożądane jak suchość, podrażnienia czy krwawienia z nosa, a w przypadku długotrwałego stosowania glikokortykosteroidów w wysokich dawkach – potencjalne ryzyko zahamowania wzrostu u dzieci czy zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

Lista leków w tej grupie

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl