Leki w grupie
„leki obkurczające błonę śluzową nosa”

Leki obkurczające błonę śluzową nosa, znane również jako dekongestanty donosowe, to grupa preparatów stosowanych w leczeniu objawowym niedrożności nosa. Działają poprzez zwężanie naczyń krwionośnych w błonie śluzowej nosa, co prowadzi do zmniejszenia obrzęku, przekrwienia i wydzieliny, a w efekcie udrożnienia przewodów nosowych i ułatwienia oddychania.

Mechanizm działania tych leków opiera się głównie na stymulacji receptorów alfa-adrenergicznych w naczyniach krwionośnych błony śluzowej nosa, co powoduje ich skurcz. Efekt ten jest widoczny już po kilku minutach od aplikacji i może utrzymywać się od 4 do 12 godzin, w zależności od zastosowanej substancji.

Do najczęściej stosowanych substancji czynnych z tej grupy należą: ksylometazolina (Otrivin, Xylogel, Xylometazolin), oksymetazolina (Nasivin, Vicks Sinex), nafazolina (Rhinazin), tetryzolina (Tyzine), fenylefryna (Neo-Synephrine) oraz pseudoefedryna (dostępna głównie w preparatach doustnych, jak Sudafed).

Leki obkurczające błonę śluzową nosa można podzielić na dwie główne podgrupy: preparaty do stosowania miejscowego (krople, aerozole do nosa) oraz leki doustne. Preparaty miejscowe działają szybciej i wywołują mniej działań ogólnoustrojowych, podczas gdy leki doustne, mimo wolniejszego działania, mogą być bardziej odpowiednie przy długotrwałym stosowaniu.

Największą zaletą tych leków jest ich szybkie i skuteczne działanie w przypadku przekrwienia błony śluzowej nosa różnego pochodzenia – od przeziębień i alergii po zapalenie zatok. Zapewniają one niemal natychmiastową ulgę, co jest szczególnie ważne w nocy, gdy niedrożność nosa może zaburzać sen.

Należy jednak pamiętać o niebezpieczeństwach związanych z ich stosowaniem. Najpoważniejszym z nich jest możliwość rozwoju polekowego zapalenia błony śluzowej nosa (rhinitis medicamentosa) przy zbyt długim stosowaniu (powyżej 5-7 dni). Stan ten charakteryzuje się paradoksalnym nasileniem objawów niedrożności nosa po zaprzestaniu stosowania leku, co często prowadzi do uzależnienia. Ponadto, leki te mogą powodować działania niepożądane, takie jak pieczenie, suchość błony śluzowej, podrażnienie czy krwawienia z nosa, a u osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia krwi czy zaburzeń rytmu serca.

Lista leków w tej grupie

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl