Leki w grupie
„glikozydy nasercowe”

Glikozydy nasercowe to grupa leków kardiologicznych o działaniu inotropowym dodatnim, stosowanych głównie w leczeniu niewydolności serca oraz zaburzeń rytmu serca, szczególnie migotania przedsionków. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu pompy sodowo-potasowej (Na+/K+-ATPazy), co prowadzi do zwiększenia stężenia wewnątrzkomórkowego sodu, a w konsekwencji wapnia w kardiomiocytach. Wyższe stężenie wapnia zwiększa siłę skurczu mięśnia sercowego (efekt inotropowy dodatni), poprawia wydolność serca oraz zwalnia czynność serca poprzez działanie na układ przewodzący.

Do głównych glikozydów nasercowych należą: digoksyna (Digoxin WZF), digitoksyna oraz ouabaina. W polskiej praktyce klinicznej najczęściej stosowana jest digoksyna, dostępna jako preparat Digoxin WZF. Digitoksyna, ze względu na gorszy profil bezpieczeństwa, jest obecnie rzadziej stosowana, a ouabaina znajduje zastosowanie głównie w stanach nagłych.

Glikozydy nasercowe można podzielić na dwie główne podgrupy: glikozydy naparstnicy (m.in. digoksyna, digitoksyna) oraz glikozydy strofantu (m.in. ouabaina, strofantyna K). Glikozydy naparstnicy charakteryzują się dłuższym czasem działania i są stosowane przewlekle, natomiast glikozydy strofantu działają krótko i mogą być stosowane w ostrych stanach.

Największymi zaletami stosowania glikozydów nasercowych są: poprawa kurczliwości mięśnia sercowego bez zwiększania zapotrzebowania na tlen, zmniejszenie częstości rytmu serca, możliwość długotrwałego stosowania w terapii przewlekłej niewydolności serca oraz skuteczność w kontroli częstości rytmu komór w migotaniu przedsionków. Dodatkową zaletą jest możliwość podawania doustnego i pozajelitowego.

Najpoważniejszymi niebezpieczeństwami związanymi ze stosowaniem tych leków są: wąski indeks terapeutyczny i ryzyko przedawkowania, interakcje z wieloma innymi lekami, nasilenie zaburzeń rytmu serca (działanie proarytmiczne), a także objawy zatrucia jak nudności, wymioty, zaburzenia widzenia (widzenie w kolorze żółtozielonym), zaburzenia rytmu serca, a nawet bloki przedsionkowo-komorowe. Istotnym problemem jest kumulacja leku u pacjentów z niewydolnością nerek, dlatego konieczne jest monitorowanie stężenia leku we krwi oraz funkcji nerek podczas terapii.