Leki w grupie
„doustne środki antykoncepcyjne”

Doustne środki antykoncepcyjne (DSA) to grupa leków hormonalnych stosowanych w celu zapobiegania ciąży. Działają one poprzez hamowanie owulacji, zagęszczanie śluzu szyjkowego (co utrudnia penetrację plemników) oraz zmiany w endometrium, które utrudniają implantację zarodka. Skuteczność DSA przy prawidłowym stosowaniu wynosi ponad 99%.

DSA dzielą się na dwie główne podgrupy: tabletki jednoskładnikowe (zawierające tylko progestagen) oraz tabletki dwuskładnikowe (zawierające estrogen i progestagen). Tabletki dwuskładnikowe można dodatkowo podzielić na jednofazowe (stała dawka hormonów), dwufazowe i trójfazowe (zmienna dawka hormonów naśladująca naturalny cykl miesiączkowy).

Najpopularniejsze substancje czynne stosowane w DSA to: etynyloestradiol (składnik estrogenowy) oraz różne progestageny, takie jak lewonorgestrel, drospirenon, dienogest, dezogestrel, gestoden i norgestimat. Polskie nazwy handlowe preparatów dwuskładnikowych to m.in.: Microgynon, Rigevidon (lewonorgestrel), Yasmin, Yaz (drospirenon), Melodia, Dienogest+Ethinylestradiol Aristo (dienogest), Marvelon, Novynette (dezogestrel), Femoden, Minulet (gestoden), Cilest (norgestimat). Z tabletki jednoskładnikowych dostępne są m.in.: Cerazette (dezogestrel) i Slinda (drospirenon).

Główne zalety stosowania DSA to: wysoka skuteczność antykoncepcyjna, łatwość stosowania, regulacja cyklu miesiączkowego, zmniejszenie dolegliwości bólowych podczas miesiączki, zmniejszenie obfitości krwawień, poprawa stanu skóry przy trądziku oraz zmniejszenie ryzyka raka jajnika i endometrium. Dodatkowo niektóre preparaty są stosowane w leczeniu endometriozy, zespołu policystycznych jajników czy hirsutyzmu.

Najważniejsze zagrożenia związane ze stosowaniem DSA to zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, udar mózgu), niewielki wzrost ryzyka raka piersi i szyjki macicy, możliwość wystąpienia działań niepożądanych (nudności, bóle głowy, zmiany nastroju, spadek libido, plamienia międzymiesiączkowe) oraz interakcje z innymi lekami (m.in. antybiotykami, przeciwdrgawkowymi, ziołami), które mogą zmniejszać skuteczność antykoncepcyjną. DSA nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową i są przeciwwskazane u kobiet z określonymi schorzeniami, np. z migreną z aurą, chorobami zakrzepowymi w wywiadzie czy niektórymi chorobami wątroby.