reakcja łańcuchowa polimerazy
Reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR – Polymerase Chain Reaction) to technika biologii molekularnej umożliwiająca powielenie wybranych fragmentów DNA w warunkach laboratoryjnych. Metoda ta została opracowana w 1983 roku przez Kary’ego Mullisa, za co w 1993 roku otrzymał on Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii.
PCR opiera się na cyklicznym procesie obejmującym trzy główne etapy: denaturację dwuniciowego DNA (rozdzielenie nici w wysokiej temperaturze), przyłączanie starterów (primerów) do sekwencji komplementarnych na matrycy DNA, oraz wydłużanie nowo powstających nici DNA przez polimerazę (zazwyczaj termostabilną polimerazę Taq). W wyniku wielokrotnego powtarzania tych cykli następuje wykładniczy wzrost liczby kopii amplifikowanego fragmentu.
W diagnostyce medycznej PCR znajduje szerokie zastosowanie do wykrywania patogenów (wirusów, bakterii), identyfikacji mutacji genetycznych, badań przesiewowych, analizy DNA w medycynie sądowej oraz diagnostyki prenatalnej. Wprowadzenie techniki PCR w czasie rzeczywistym (real-time PCR) umożliwiło jednoczesną amplifikację i ilościowe oznaczanie DNA, co znacząco zwiększyło czułość i precyzję badań diagnostycznych.
Współczesne modyfikacje metody PCR, takie jak RT-PCR (odwrotna transkrypcja PCR) umożliwiająca amplifikację RNA poprzez wcześniejszą transkrypcję do cDNA, czy multipleks PCR pozwalający na jednoczesną amplifikację wielu różnych sekwencji, znacząco rozszerzyły możliwości diagnostyczne tej techniki w medycynie molekularnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ptasia grypa (grypa ptasia) – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka ptasiej grypy, wywoływanej przez wirusy grypy typu A, wymaga zastosowania specjalistycznych metod laboratoryjnych, gdyż objawy kliniczne są niespecyficzne i mogą przypominać grypę sezonową lub inne infekcje układu oddechowego. Kluczowe jest pobranie odpowiednich próbek (wymaz z nosa i gardła, wymaz ze spojówek, plwocina, materiał z dolnych dróg oddechowych) w ciągu 24-72 godzin od wystąpienia objawów, nie później niż 7-10 dni, co zapewnia wysoką czułość testów. Złotym standardem diagnostycznym jest RT-PCR w czasie rzeczywistym (rRT-PCR), umożliwiający wykrycie RNA wirusa i podtypowanie (np. H5N1). Izolacja wirusa w hodowlach komórkowych lub zarodkach jaj kurzych, choć czasochłonna i wymagająca BSL-3, pozostaje metodą referencyjną. Szybkie testy immunochromatograficzne mają ograniczoną czułość (wymagają ≥10^4 EID50/ml), a badania serologiczne (mikroneutralizacja, HI, ELISA) są użyteczne głównie w nadzorze epidemiologicznym, nie w diagnostyce ostrej fazy.
atypowe zapalenie płuc, bakteryjne zapalenie płuc, białko NS1, chemoprofilaktyka, choroba układu oddechowego, diagnostyka laboratoryjna, grypa sezonowa, hemaglutynina, hodowla komórkowa, inhibitor endonukleazy, inhibitor neuraminidazy, izolacja wirusa, kortykosteroid, odwrotna transkryptaza, oseltamiwir, ostre zakażenie układu oddechowego, peramiwir, plwocina, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, ptasia grypa, reakcja łańcuchowa polimerazy, test hamowania hemaglutynacji, test immunochromatograficzny, test immunoenzymatyczny, tlenoterapia, wirus grypy typu A, wirus ptasiej grypy, wirusowe zakażenie układu oddechowego, wymaz z nosa i gardła, zakażenie bakteryjne, zanamiwir, zapalenie spojówek, zespół ostrej niewydolności oddechowej